Hij heeft hemel en aarde bewogen om deze publieke vernedering te vermijden, maar het is niet gelukt: De Israëlische premier Benjamin Netanyahu moet dinsdag getuigen in zijn corruptieproces.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël, het Midden-Oosten en België.
Waarom komt Netanyahu nu voor de rechter?
Het moment waarop de Syrische president Bashar al-Assad de benen heeft genomen, komt Benjamin Netanyahu niet slecht uit: de ogen van de wereld zijn deze week op Syrië gericht en niet op het getuigenbankje waarin de Israëlische premier dinsdag plaats zal moeten nemen.
Het afgelopen jaar heeft hij herhaaldelijk geprobeerd om zijn getuigenis uit te stellen, met het argument dat hij te druk bezig is met de oorlogen in Gaza en (tot voor kort) Libanon. Vorige maand echter ging de rechter hier niet meer in mee. Verder uitstel zou indruisen tegen het publieke belang om de zaak zo snel mogelijk af te wikkelen.
Zijn getrouwen probeerden het afgelopen weekeinde nog een keertje: de getuigenis moest later, stelden zij in brieven en interviews, omdat Netanyahu zich moet kunnen concentreren op de ontwikkelingen in Syrië. De rechter gaf echter geen sjoege. De komende tijd kan de wereld aanschouwen hoe de zittende premier van Israël wordt ondervraagd wegens corruptie.
Waar gaat de zaak eigenlijk over?
Er zijn drie verschillende aanklachten die allemaal draaien om het misbruik van zijn macht als premier. Het belangrijkste is zaak 4.000: Netanyahu heeft Shaul Elovitz, de grootaandeelhouder van telecomgigant Bezeq, wetgeving aangeboden die zijn bedrijf honderden miljoenen dollars zou opleveren. In ruil daarvoor zou Elovitz, die ook eigenaar is van de nieuwssite Wallah, positief over de premier berichten.
Ook bij zaak 2.000 zou positieve berichtgeving de inzet zijn geweest: de uitgever van de krant Yedioth Ahranoth zou daartoe bereid zijn als de overheid een concurrerende krant het leven zuur zou maken. In zaak 1.000 zouden Netanyahu en zijn vrouw Sara dure cadeaus, zoals drank, sieraden en exclusieve sigaren, hebben gekregen van bevriende miljonairs.
Deze zaak is al langer bezig, toch?
Zeker, het onderzoek is zeven jaar geleden van start gegaan, de eerste zitting werd in mei 2020 gehouden in Jeruzalem. Ondertussen zijn er al ongeveer honderdveertig getuigen gehoord, onder wie enkele naaste vertrouwelingen van Netanyahu die zich nu tegen hem hebben gekeerd, en er zijn duizenden bewijsstukken ingediend: opnamen, politiedocumenten, berichtenverkeer op telefoons.
De aanklager heeft geprobeerd om de premier neer te zetten als iemand die is geobsedeerd door zijn imago, om zo het narratief te versterken dat hij bereid is de wet te overtreden om positieve berichtgeving af te dwingen. De voormalige woordvoerder van Netanyahu, Nir Hefetz, noemde hem bijvoorbeeld ‘een controlfreak’, als het gaat om het beeld dat de media van hem schetst, en zei dat hij ‘grote invloed had’ op wat Wallah over hem schreef.
Ilan Yeshua, de voormalige CEO van Wallah, vertelde hoe hij instructies kreeg om positieve verhalen over Netanyahu en zijn vrouw te publiceren, en negatieve artikelen over diens opponnenten. De opdracht kwam volgens hem van de toenmalige eigenaar Elovitz, maar ook van mensen rond de premier zelf.
Kan een verdachte een regering leiden?
Er is geen wet die een Israëlische politicus verplicht om af te treden als hij wordt vervolgd. Netanyahu’s voorganger Ehud Olmert deed dat eerder wel toen hij voor corruptie werd vervolgd, omdat hij zich volledig wilde kunnen verdedigen. Olmert belandde uiteindelijk 16 maanden in de cel.
De premier heeft de komende weken zijn handen vol aan zijn rechtszaak. Hij zal drie maal per week urenlang als getuige aanwezig moeten zijn, misschien wel maandenlang, terwijl hij besluiten moet nemen over de oorlog in Gaza en de onderhandelingen over een bestand, een staakt-het-vuren met de Libanese groepering Hezbollah moet overzien en in de gaten moet houden wat de ontwikkelingen in Syrië voor Israël betekenen.
Wat kunnen we van zijn getuigenis verwachten?
De toon van Netanyahu is al jarenlang hetzelfde – en zijn woordkeus trouwens ook: hij spreekt van ‘een heksenjacht’ en ‘een politiek proces’. In de documentaire The Bibi Files, die in Israël is verboden, is alvast een glimp te zien van zijn opstelling tijdens een verhoor. Hierin zijn uitgelekte beelden te zien van het onderzoek naar de premier.
Het is bijna alsof je naar een acteur kijkt: Netanyahu slaat regelmatig met zijn vuist op de tafel en roept dan met zijn bekende, zware bariton dat hij zich iets niet kan herinneren, of schreeuwt dat iemand ‘een leugenaar’ is. De premier lijkt soms zowel strijdlustig als angstig en beschuldigt de politie ervan hem onterecht in het vizier te hebben.
Wat zeggen zijn tegenstanders?
Critici van Netanyahu vrezen dat hij zijn macht als premier juist misbruikt om te voorkomen dat hij in de cel belandt. Om die reden zou hij hebben geprobeerd de omstreden juridische hervormingen door te voeren waar tot de aanval van Hamas op 7 oktober vorig jaar zo fel tegen is gedemonstreerd.
Het proces zou ook de reden zijn dat Netanyahu oorlog wil blijven voeren totdat Hamas ‘totaal’ is vernietigd. Dit oorlogsdoel zou hem de mogelijkheid geven de strijd eindeloos voort te laten duren. Na de oorlog volgt namelijk een onderzoek naar de vraag waarom Hamas Israël op 7 oktober vorig jaar zo onverwachts aan kon vallen. De kans is groot dat dit Netanyahu de kop zal kosten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant