Hoe tevreden Nederlanders zijn over het samenleven is meer afhankelijk van hun opleiding dan van de diversiteit van hun buurt, stelt het SCP. Het instituut komt met twee rapporten net nu de discussie over integratie oplaait. ‘We zijn gestopt met het onderzoeken van migrantengroepen als één geheel.’
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jeugdzorg en de toeslagenaffaire.
De politiek gaat er te gemakkelijk van uit dat het onderlinge vertrouwen en de sociale samenhang in Nederland afnemen als het aantal Nederlanders met een migratieachtergrond stijgt. Daarvoor waarschuwt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).
Opleiding is veel bepalender voor de manier waarop mensen samenleven en voor hun vertrouwen in de politiek. Dat blijkt uit twee rapporten over sociale cohesie die het SCP dinsdag publiceert. Aan de hand van onder meer een uitgebreide literatuurstudie heeft het instituut onderzocht hoe mensen in Nederland samenleven en hoe dit zich in de toekomst kan ontwikkelen.
De publicatie komt op een moment dat de discussie over integratie van Nederlanders met een migratieachtergrond hoog oploopt. De coalitiepartijen PVV, BBB en VVD koppelden vorige maand het brute geweld tegen Israëlische voetbalsupporters aan de ‘mislukte integratie’ van met name islamitische Nederlanders. Vorige week nam een ruime meerderheid van de Tweede Kamer een motie aan van VVD-Kamerlid Bente Becker om culturele en religieuze opvattingen van Nederlanders met een migratieachtergrond in kaart te brengen, bijvoorbeeld door het SCP. Het leidde tot veel commotie.
‘Die samenloop is toevallig’, zegt SCP-directeur Karen van Oudenhoven. ‘De publicatie stond al gepland.’
Waarom heeft het SCP de sociale samenhang in Nederland onderzocht, wat is het belang ervan?
‘Onderlinge contacten zijn noodzakelijk omdat je alleen je beeld kunt toetsen van een andere groep als je elkaar tegenkomt. De sociale samenhang is het cement van de samenleving. Als er kloven bestaan, of als een bepaalde groep door een andere groep als minderwaardig wordt gezien, kan dat leiden tot spanningen en polarisatie. Vertrouwen in de overheid en de instituties is ook belangrijk om mensen mee te krijgen in maatschappelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld om meer voor elkaar te gaan zorgen.’
Vindt u dat de politiek zich te veel blindstaart op etnische diversiteit als belangrijkste factor die de sociale samenhang in Nederland zou verzwakken? Het SCP schrijft ook op basis van onderzoeken dat in buurten met veel inwoners met een migratieachtergrond de onderlinge verbondenheid lager is.
‘Natuurlijk leidt diversiteit soms tot spanningen. Mensen vinden het over het algemeen fijn om met mensen om te gaan die op ze lijken. In veel van de wijken met een hoog percentage inwoners met een migratieachtergrond zijn er andere problemen: de huizen zijn bijvoorbeeld van minder goede kwaliteit en er zijn te weinig ontmoetingsplekken, veel bewoners hebben er een lagere sociaal-economische positie. Een lager opleidingsniveau is dan vaak bepalender voor het feit dat bewoners minder vertrouwen hebben in anderen en de instituties dan de diverse bevolkingssamenstelling van de wijk. Wij zien dat er een blinde vlek is voor de bepalende rol die iemands opleidingsniveau heeft. Mensen met een vmbo-opleiding hebben aanzienlijk minder vertrouwen in de instituties.’
Wat zou daaraan kunnen worden gedaan?
‘De maatschappij zou praktische beroepen en opleidingen meer moeten waarderen, nu voelen mensen met zulke opleidingen zich vaak te weinig serieus genomen door de politiek. En er zouden meer plekken moeten zijn waar mensen met diverse opleidingen elkaar ontmoeten. Je hoeft elkaar niet uit te nodigen op je verjaardagsfeestje, het gaat erom dat je elkaar tegenkomt in de buurt of op het schoolplein. Dat is belangrijk en dat gebeurt nu te weinig.’
Holt de sociale samenhang achteruit?
‘Het vertrouwen dat mensen in elkaar en in instituties hebben, is redelijk stabiel en dit vertrouwen lijkt ook in de toekomst stand te houden, als Nederland naar verwachting drukker, grijzer en nog diverser wordt. Maar het lagere vertrouwen van praktisch opgeleiden is zorgelijk. Onze boodschap aan de politiek is: focus je meer op opleiding dan op afkomst.’
Doen jullie specifiek onderzoek naar migrantengroepen?
‘Tot 2022 deed het SCP onderzoek naar migrantengroepen, vooral naar hun positie in de samenleving. Nu willen we niet langer op migrantengroepen als één geheel focussen, omdat de groep mensen met een migratieachtergrond een steeds grotere verscheidenheid kent, met eerste tot en met inmiddels soms wel vierde generaties die veelal in Nederland zijn geboren. Daarom zijn we al geruime tijd met het Ministerie van Sociale Zaken in gesprek om breder onderzoek te doen rond onderwerpen die relevant zijn voor samenleven in diversiteit en waarover de opvattingen verschillen.’
Gaat het SCP het door de motie van Bente Becker gevraagde onderzoek doen?
‘We hebben nog geen verzoek gekregen naar aanleiding van de motie. Duidelijk is dat wij een onafhankelijke positie hebben en we zelf onze onderzoeksopzet bepalen. Bij het onderzoek naar samenleven in diversiteit dat wij nu beginnen, kijken we niet specifiek naar bepaalde migrantengroepen, maar naar de hele Nederlandse bevolking. En naar meerdere aspecten van diversiteit, waaronder opleiding.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant