‘Ik was bezig met een voedselbos en wilde een camper kopen. Mijn gewelddadige aanhouding is een nachtmerrie’, vertelt Angela K. (59) maandag in de Rotterdamse rechtbank. De grootmoeder uit Overijssel staat terecht omdat zij door justitie wordt gezien als gevaarlijke ‘soeverein’.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Ze zou alleen maar vragen hebben willen stellen. Geweld zou nooit haar intentie zijn geweest. In de extra beveiligde zittingszaal moet de Rotterdamse rechtbank maandag bepalen of K. uit Geesteren nog eens drie maanden vast blijft zitten. De vrouw werd in september opgepakt, na invallen in de woning en bedrijfspanden van haar en haar echtgenoot in het Overijsselse dorp.
Volgens het Openbaar Ministerie (OM) behoort de vrouw tot een groep van radicale soevereinen. Met zes anderen staat zij terecht voor betrokkenheid bij een terroristische organisatie. Justitie ziet in hen een ideologische beweging die niet terugdeinst voor geweld. Een deel van de groep zou zich zelfs schuldig hebben gemaakt aan terrorisme.
Zelf beschouwen de acht verdachten uit Deventer, de Achterhoek en Zeeland zich vooral als autonome denkers die zelfvoorzienend willen leven. K. zou bijvoorbeeld maar weinig vertrouwen hebben gehad in het functioneren van de overheid. Ze wilde met het oog op een crisis ‘goed voorbereid’ en ‘minder afhankelijk’ zijn, zegt haar advocaat.
Ook haar echtgenoot, Johan R., staat terecht. Zij-aan-zij zitten zij maandag in de rechtbank. De 62-jarige man kreeg eerder landelijke bekendheid door zijn rol bij de boerenprotesten. In 2022 reed hij met zijn shovel door een afzetting in het Haagse Zuiderpark, waarna vrachtwagens het terrein betraden.
Bij de invallen in hun panden afgelopen herfst nam de politie een kruisboog en documenten over radicaal-soeverein gedachtegoed in beslag. Ook troffen agenten in een schuurtje een ‘explosief’ aan. Volgens de raadsman van een van de twee ging het om zwaar maar verouderd vuurwerk, waarin de man vroeger weleens zou hebben gehandeld.
Volgens justitie is het allemaal niet zo onschuldig. Het OM verdenkt de twee ervan bij een lokale militie te horen, gelieerd aan het Common Law Nederland Earth (CLNE). Dit netwerk, dat later werd omgedoopt tot de Volksraad, was volgens justitie een landelijke club van soevereine Nederlanders. Zij zouden radicaal zelfbestuur voor ogen hebben gehad. Overheden en democratische instellingen zouden, desnoods met geweld, omvergeworpen moeten worden. Justitie ziet in CLNE een terreurorganisatie.
De vrees van justitie voor geweld komt niet uit het niets. De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwden begin dit jaar over de groei van de groep soevereinen in Nederland. In coronatijd nam de aanwas toe. En ook de toeslagenaffaire zou veel soevereinen op het spoor hebben gezet.
Een meerderheid van de groep brengt vooral zichzelf in de problemen, door bijvoorbeeld rekeningen van de Belastingdienst niet te betalen. Maar de AIVD vreest dat het radicale deel van de beweging uiteindelijk tot ‘gewelddadig verzet’ zal overgaan. De acht verdachten die maandag voor de rechtbank verschijnen, zouden in die categorie vallen.
De AIVD kwam de acht op het spoor, waarna het OM afgelopen maart dit jaar een strafrechtelijk onderzoek begon. De meesten zitten al maanden vast. Een aantal had vuurwapens in hun bezit: bij de 45-jarige Arjan van den B. uit Deventer werden thuis vijf wapens gevonden.
De acht haakten aan bij chatgroeps met gelijkgestemden op Telegram en Signal. Volgens het OM werd in die groepen harde taal gebezigd: zo werd onder meer gesproken over het met ‘militaire precisie van het schaakbord halen’ van gezagsdragers. Onder andere de burgemeester van Deventer, Ron König, zou op het lijstje van serieuze doelwitten hebben gestaan.
Maandag staat ook de 66-jarige Neeltje de B. uit de Zeeuwse gemeente Sluis terecht. Zij werd in september gearresteerd. Justitie verdenkt haar ervan CLNE te hebben opgericht. Geïnteresseerden zouden zich bij haar hebben kunnen melden.
Ook vertaalde B. volgens justitie Engelstalige teksten over gewoonterecht voor een Nederlands publiek. De teksten reppen van de inzet van volkstribunalen, waarbij een burgerjury rechtspreekt. Milities zouden samen met ‘sheriffs’ het ongeschreven gewoonterecht moeten handhaven.
De B. vroeg de rechters maandag geëmotioneerd haar voorlopige hechtenis te schorsen. ‘Ik zit hier onterecht. Voor mijn gevoel is mijn naam verkracht.’ Om te zorgen dat ze niet in de schulden raakt, wil ze naar huis. Ook andere verdachten vertellen dat ze door de strafzaak in de financiële problemen zijn gekomen.
Stuk voor stuk betogen de advocaten maandag dat er geen sprake is van een terroristische groepering. Ja, de acht namen deel aan chatgroepen, maar ze onderschreven niet alles wat daarin werd besproken.
Het OM ziet dat anders: de officier van justitie vraagt de rechtbank de verdachten nog eens drie maanden vast te houden. Justitie heeft er geen vertrouwen in dat ze bij vrijlating het radicale gedachtegoed de rug toekeren, aldus de officier.
Op de volle publieke tribune hebben familie en vrienden van de verdachten zich verzameld. Zij schrikken van sommige verdenkingen die het OM uitspreekt, zegt een stel dat anoniem wil blijven. De verdachte voor wie zij gekomen zijn, is absoluut geen terrorist, benadrukken ze na afloop.
De 65-jarige man – een veganist met een boeddhistische inslag, zo zeggen zijn familieleden – zou niemand kwaad hebben willen doen en was alleen geïnteresseerd in een onafhankelijk, zelfvoorzienend leven. Het begrip ‘soeverein’ wordt door justitie compleet verkeerd geïnterpreteerd en het OM ziet dingen die er niet zijn, zo menen ze.
Of de verdachten voor nog eens drie maanden vast blijven zitten, bepaalt de rechtbank dinsdagmiddag. De inhoudelijke behandeling van hun zaken vindt medio volgend jaar plaats.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant