De Syrische president Bashar Al Assad werd afgelopen weekend ten val gebracht door rebellen onder leiding van Abu Mohammed Al Julani. De onder Al Assad aangetreden premier Mohammad Ghazi al-Jalali moet nu zorgen voor een vredige machtsoverdracht. Dit zijn de drie hoofdrolspelers in Syrië.
Al Assad werd in 1965 geboren in de Syrische hoofdstad Damascus. Zes jaar later kwam zijn vader Hafez Al Assad aan de macht in het land, na een aantal staatsgrepen. De jonge Bashar ging na zijn studie naar Londen om er als oogarts te werken. Na de dood van zijn oudere broer Bassel werd hij in 1994 teruggeroepen om klaargestoomd te worden als opvolger van zijn vader. In 2000 overleed Hafez en werd Bashar de nieuwe president.
Toen Syriërs in 2011 massaal demonstreerden tegen zijn regime, reageerde Al Assad met een ijzeren vuist. Hij zette chemische wapens in tegen burgers en bombardeerde zijn eigen steden met hulp van Rusland en Iran. Burgers werden massaal opgesloten en gemarteld in gevangenissen. Volgens Syrian Network for Human Rights (SNHR) is hij verantwoordelijk voor bijna 90 procent van de burgerdoden in Syrië. Het protest en de reactie van Al Assad waren het begin van de Syrische burgeroorlog.
Gewapende groepen wisten verschillende delen van het land te veroveren. Met de steun van Rusland en Iran wist Al Assad in 2018 grote delen van het land weer te heroveren. De meeste rebellen trokken zich onder leiding van hun rebellenleider Al Julani (over hem later meer) terug naar de noordwestelijke provincie Idlib. Onder Al Assad hadden de burgers het slechter dan onder de rebellen, waardoor hij de steun verloor van het volk.
Toen Al Julani en zijn militaire groepering Hayat Tahrir al Sham (HTS) dit jaar begonnen met een opmars, werden ze op veel plekken als bevrijders onthaald. Al Assad vluchtte met zijn gezin naar Rusland, waar ze politiek asiel kregen. Voor hij vertrok, gaf hij zijn regering de opdracht om de macht over te dragen aan de rebellen. Daarmee komt er na 53 jaar een einde aan het bewind van de familie Al Assad in Syrië.
Ahmed Hussein Al Shara, later bekend als Abu Mohammed Al Julani, werd in 1982 geboren in de Saoedische hoofdstad Riyad. Zijn ouders kwamen allebei uit Syrië. Na de Amerikaanse invasie van Irak besloot hij af te reizen naar dat land om mee te vechten met Iraakse jihadisten. Hij werd in 2005 opgepakt en belandde in de gevangenis, maar werd later vrijgelaten.
In 2011 begon hij een rol te spelen in Syrië nadat hij de militaire organisatie Al Nusra Front ging leiden. Na zich te hebben aangesloten bij IS en Al Qaida, splitste hij zich weer af en richtte in 2017 Hayat Tahrir al Sham (HTS) op. Na verschillende conflicten met Al Qaida en IS kwam HTS naar voren als een machtige groepering in Syrië. Het westen zag de HTS nog altijd als een terroristische organisatie.
Tot 2018 veroverden groepen als HTS steeds meer gebieden in Syrië, tot ze werden teruggedrongen door het Syrische regeringsleger dat hulp kreeg van Rusland en Iran. Daar hergroepeerden ze zich, om zes jaar later met een bliksemoffensief alsnog de macht te grijpen in Syrië.
Het is nog niet precies bekend hoe HTS Syrië wil gaan regeren. "Om Idlib, een provincie in het noordwesten, zo goed mogelijk te regeren, zorgde Al Julani voor een gematigd beleid", aldus aldus Reinoud Leenders, professor internationale politiek en Midden-Oosten aan King's College London. HTS was erg enthousiast over de terugkeer van de Taliban in 2021, en zag hen ook als voorbeeld. De Taliban is een jihadistische organisatie die de politieke macht in handen heeft.
Al Julani en de HTS moeten een balans vinden tussen de wil van het volk en de hardliners, aldus Leenders. "HTS is zeker geen liberaal en democratisch regime. Maar in Salamiyah werden de rebellen ook door veel christenen verwelkomd. Dit geeft aan dat de weerzin tegen het regime van Al Assad zo groot was dat zelfs de religieuze minderheden als de christenen de HTS een kans willen geven." De toekomst zal uitwijzen in hoeverre de religieuze minderheden veilig zijn.
De machtsoverdracht in Syrië moet door premier Al Jalali in goede banen worden geleid. Over hem is niet zo veel bekend. Hij is in 1969 geboren in Damascus en werkte een aantal jaar als decaan aan een privéuniversiteit in de stad. Later bekleedde hij verschillende ministerposten, zoals minister van telecommunicatie.
Afgelopen augustus werd hij door Al Assad benoemd tot premier. Mede daardoor werd hij door de Verenigde Staten en de Europese Unie toegevoegd aan hun sanctielijst, zegt promovendus bij de Universiteit Utrecht Ali Aljasem. "In Syrië heeft de premier geen macht, Al Assad had het al die tijd voor het zeggen. Al Jalali kon alleen de plannen van de president uitvoeren."
Al Jalali is iemand die zich simpelweg aanpast aan de nieuwe machtsverhoudingen. Al Julani en zijn rebellen hebben hem in functie gelaten, waardoor hij nu de machtsoverdracht moet regelen. Daarvoor gaat hij eerst op zoek naar een overgangsregering.
Het lijkt uitgesloten dat Al Jalali nog lang in functie is. Hij heeft geen steun van het leger, die nodig is om een hoge positie te behouden. Waarschijnlijk zal hij na de machtsoverdracht de politiek en wellicht het land verlaten.
Source: Nu.nl algemeen