Met zijn landing in de Braziliaanse competitie is Memphis Depay (30) thuisgekomen in een omgeving die van hem houdt. Hij mag een ster zijn. Dat moet zelfs.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Vlak voor de aftrap van de wedstrijd bij Criciuma gaat spits Memphis Depay even met twee voeten op de bal staan. Eén seconde, misschien twee. Het is een koud kunstje voor wie goed kan voetballen. Alleen: vrijwel geen prof doet zoiets, want het heeft niets met de sport zelf te maken. Wie zijn evenwicht verliest, maakt een dommige indruk. Het vergt concentratie.
Alleen iemand die zich tiptop voelt, zoals de aanvaller van Corinthians, balanceert kort voor de aftrap even op de bal. Het is een symbolisch beeld: de bal als wereld waarover hij totale controle heeft. Nog meer is het jongensachtige speelsheid. Spelvreugde die niet kon wachten tot de aftrap. Rugnummer 94. Vlechtjes, rechtop op het hoofd.
Zie hem, de artiest, de schutter. Haarband? Ja, natuurlijk een haarband. Soms een witte, anders een zwarte. Hoort bij een ster. Het halve stadion droeg een haarband bij zijn eerste optredens in de Neo Quimica Arena. De mare tijdens het EK met Oranje was hem vooruitgesneld.
Memphis Depay is geboren in Moordrecht, Zuid-Holland, maar hij is gemaakt voor de Braziliaanse competitie, een levensgroot theater van het leven, uitgevoerd met een bal. Het is alsof hij op zijn 30ste is geland in zijn ware biotoop, alsof hij opnieuw is geboren als voetballer. Sinds hij drie maanden geleden naar Corinthians vertrok, is de club geklommen van een degradatieplaats naar een positie in de subtop. Van achttien naar zeven. Hij scoorde zes keer in tien duels.
Een paar dagen na het duel met Criciuma, thuis tegen Bahia in de laatste thuiswedstrijd van de competitie, zet spectaculair vuurwerk de hemel boven de metropool Sao Paulo in een veelkleurige gloed. Het haar van Memphis ligt voor de gelegenheid in strakke vlechten over het hoofd.
‘Memfiesj’, zoals commentatoren hem noemen, heeft voor rust al gescoord (1-0) en de 2-0 ingeleid met een balverovering en een voorassist, als hij in de tweede helft voor een vrije trap zijn kansen inschat. De bal ligt op de linkerflank, even buiten het strafschopgebied. Ideaal voor een voorzet. Maar nee. Het is 2-0, dit is Brazilië, dit is Memphis, een voetballer in de kracht van zijn leven, barstend van zelfvertrouwen, de ster van de competitie. De voetballende vogel toont al zijn kleurenpracht.
Hij mag, nee, moet hier een ster zijn. Hij is de bestbetaalde voetballer van de competitie, met volgens Braziliaanse media ruim 500 duizend dollar salaris per maand. Dan mag je iets verwachten als ‘consument’. Vooral vanuit het lage perspectief zijn de beelden van de aanloop naar de vrije trap en het schot zelf geweldig. Op de achtergrond dansen duizenden supporters op de tribunes. Zij weten al dat ze opnieuw gaan winnen, voor de achtste keer op rij. Een record.
En dan hebben ze deze vrije trap nog tegoed. Wat kan het leven mooi zijn. Ze dansen alvast op de afloop. Dan schiet Memphis. Keihard. De bal slaat via de lat in het net. Schitterend doelpunt. Memphis loopt naar de zijkant van het veld, doet zijn haarband af en wrijft daarmee zachtjes over het embleem van Corinthians. De sfeer op de tribunes is euforisch, om de herrijzenis te vieren.
De Nederlandse atletiektrainer Gerard Lenting heeft al voor de wedstrijd tegen Bahia een bericht gestuurd over Depay. Lenting woont al jaren in Rio de Janeiro en schuift geregeld aan op een terrasje in de buurt van Copacabana om naar een wedstrijd te kijken in het land waar voetbal volgens hem geen religie is, maar een manier van leven.
Over Memphis: ‘Hij is hier als een vis in het water. Hij kan op het veld lekker pingelen zonder commentaar, penalty’s opeisen zonder gedoe.’
Hij is de onomstreden ster in al zijn facetten, terwijl hij in het verleden zo vaak kritiek kreeg, bij Oranje, in Nederland of bij clubs elders in Europa, als zijn beoogde sterrendom niet spoorde met prestaties. Dan was het: doe nou maar gewoon.
Depay is bevrijd in Sao Paulo, al heeft hij nog geen periode beleefd waarin het slecht gaat. Vooralsnog is hij thuis, zoals hij in het land van zijn vader, Ghana, thuis is, waar hij tijdens vakanties bevlogen filmpjes laat maken van projecten, met dove kinderen bijvoorbeeld.
Ghana heeft alleen geen grote voetbalcompetitie. In Brazilië is dat anders. Brazilië is het land met vijf wereldtitels. Het land van Pelé, Garrincha, Romario en Ronaldo, van Neymar, Socrates en honderden andere sterren, van stadion Maracana. Van voetballers die dankzij hun talent zijn ontsnapt uit de spiraal van geweld in de sloppenwijken, soms ook van voetballers uit de middenklasse en, een enkele keer, spelers van rijke ouders. Het is een land van extremen.
Nee, zijn advocaten van Team Depay in Brussel wisten niet dat hij onlangs naar de favela ging om zijn haar te laten vlechten door een lokale kapster. Hij doet zoiets gewoon, al is het georganiseerd, met bewaking en een filmer ter plekke, om de beelden te delen met de wereld.
Het is een artistieke, originele vorm van gecreëerde aanraakbaarheid waarvan supporters genieten, zeker omdat ze zien dat hij zich thuis voelt, en omdat hij zelfs de rekening van de drank betaalde voor het hele café.
Hier is hij de ster die zichzelf verlicht als hoofdrolspeler in een opwindend, meeslepend leven. Zijn bestaan is exhibitionistisch, met vleugjes mysterie, bijvoorbeeld als het over zijn liefdesleven gaat. Dé vriendin van Memphis, daar gaat het nooit over. En nu speelt hij bovendien voetbal dat bij hem past. Gebaseerd op techniek, geïnjecteerd met show en toneel.
De Braziliaanse competitie is een podium van prachtige balcontrole, op de borst, of op welk lichaamsdeel dan ook. Bijna nooit speelt iemand de bal direct. Het is aannemen en spelen. Twee kansen op schoonheid. Het is ook een spel van tientallen mannen met spierbundels als kabels, met overal tatoeages. Als je ze even aanraakt, heel even maar, vallen ze ter aarde en rollen ze vier keer door.
‘Als je hier een ster bent, kun je alles maken’, zegt Tim Vickery, al tientallen jaren freelance-sportverslaggever en volger van het voetbal in Zuid-Amerika, woonachtig in Rio. ‘Iedereen wil dat Memphis een ster is. Als je wint op het veld, is het leven daarbuiten makkelijk. Hij is nu een held. Pas als het helemaal misgaat, is hij weer de schurk.’
Vooralsnog is iedereen onder de indruk van hem, vanaf het moment dat hij arriveerde. ‘Memphis heeft een plaats veroverd in de harten van het voetbalpubliek. Niet alleen door zijn doelpunten. Ook omdat hij snelle voeten en een snelle geest heeft. Hij ziet de pass en leest het spel. Yuri Alberto, een van de andere aanvallers, is opgebloeid sinds zijn komst. Memphis is veel meer dan een circusact.’
Vickery spreekt over de gouden driehoek met Yuri Alberto en de heerlijke, linksbenige nummer 10 Rodrigo Garro uit Argentinië, in een elftal met ook noeste werkers, onder wie voormalig PSV’er André Ramalho. Met aan het hoofd trainer Ramon Diaz, een van de vroegere teamgenoten van Diego Maradona in de nationale ploeg van Argentinië.
Vickery heeft alleen de nodige twijfels over de financiële status van de club, die ondanks een miljoenenschuld veel geld uitgeeft. Hetzelfde geldt voor de vermoedelijke nieuwe kampioen Botafogo, die vorige week voor het eerst in de clubgeschiedenis de Copa Libertadores won.
De opmars van Corinthians is nochtans spectaculair, in een tijd waarin Braziliaanse clubs proberen hun financiële en commerciële fundament te verstevigen.
Honderden Braziliaanse topspelers vertrokken door de jaren heen naar Europa. Clarence Seedorf ging ruim tien jaar geleden de omgekeerde weg naar Botafogo, al was hij ouder dan Depay nu. Die is ‘pas’ 30 en zijn contract bij Atlético Madrid liep af. Hij kon naar Saoedi-Arabië, maar hij wilde naar een serieuze competitie waarin hij zou gedijen en waarin hij zijn status als topvoetballer een impuls kon geven. Waarin hij weer interessant kon zijn voor het Nederlands elftal, waarvoor hij sinds het EK niet meer uitkwam.
Als belangrijkste continent voor topvoetbal heeft Europa steeds meer serieuze concurrentie te duchten. De Noord-Amerikaanse MLS is in opkomst, met straks het WK voor clubs (2025) en voor landen (2026) in de Verenigde Staten. Brazilië is interessant. Sterspeler Neymar prees Depay voor zijn keuze en sprak de hoop uit dat meerdere ‘cracks’ naar Brazilië komen.
In die vibe van mondialisme past Depay perfect, als mens zonder grenzen. Team Depay stelt dat de transfer weloverwogen is geweest, al was er één zorg: de kans op degradatie bij de ondertekening van het contract tot eind 2026. Dat scenario is afgewend.
Brazilië is bovendien een van de groeimarkten van de mondiale economie, met Sao Paulo als financieel hart van Zuid-Amerika. Dat biedt perspectief voor een voetballer met vrijwel oneindige commerciële mogelijkheden. Veel voetballers zijn eendimensionale persoonlijkheden. Depay is kleurrijk, op en om het veld.
De nadruk ligt in Brazilië op datgene waarin hij uitblinkt, in plaats van op eventuele tekortkomingen. Hij beheerst passeerbewegingen en trucs. Hij kan schieten en een elftal beter laten voetballen. Het is niet voor niks dat bondscoaches als Louis van Gaal en Ronald Koeman speculeerden op zijn fitheid, op zijn klasse, omdat hij het elftal iets extra’s kan geven. Wat bij Oranje de laatste jaren soms moeilijk was, omdat hij niet helemaal fit was, of om welke reden dan ook.
Wie weet is hij weer in beeld, want na een korte stop begint half januari de strijd om het kampioenschap van Sao Paulo. Hij blijft in het ritme. Ronald Koeman houdt hem in de gaten, al laat hij weten even niets te willen zeggen over Depay, behalve dat ‘het positief is dat hij steeds meer wedstrijden speelt’. Volgens Vickery geraakt hij nu pas in de buurt van volledige fitheid.
En dan heeft hij letterlijk nog meer noten op zijn zang dan voetbal. Kijk eens naar de nieuwe clip van de zanger Memphis, met het nummer YM$, gemaakt met de Amsterdamse rapper Lusho. In de raps van Depay zitten geregeld verwijzingen naar voetbal, en ze bevatten vaak iets van verongelijktheid.
In clips speelt hij de hoofdrol in een extravagant leven. Reizen per privéjet of met een Rolls-Royce, mooie vrouwen, wijnkelders, de duurste kleding, sterrenrestaurants en af en toe een voetbalveld. ‘De game heeft te veel Johan Derksens’, is een van de zinnetjes. De Brazilianen zijn razend enthousiast. ‘Kom alsjeblieft met je song optreden in ons stadion’, is het veelvuldige commentaar onder de clip.
Regisseur Robin van Geemen schreef, na een telefoontje in april, het concept, met twee draaidagen in Madrid en een in Amsterdam. ‘Het was een grote klus.’ Ze hebben meer plannen, ook om te filmen in Brazilië. ‘Ik kende Memphis al via andere artiesten. Hij is een heel lieve jongen, met wie het fijn werken is. De communicatie is open en vriendschappelijk, helemaal niet formeel. Zo krijg je het beste resultaat. Hij is super relaxt, en hij houdt van het supersterachtige.’
Leven en werken van Memphis vloeien in Brazilië perfect in elkaar over. Hoe kan het ook anders voor iemand die al in 2020 een rap uitbracht met de titel 2 Corinthians 5:7, gebaseerd op een vers uit het Bijbelboek Korinthiërs. ‘We geloven in Hem, maar we zien Hem nog niet.’
Met de komst naar Sao Paulo is de cirkel rond. In 2014 scoorde hij voor het eerst in de wereldstad, tijdens het WK, in het stadion van zijn huidige club, in een groepswedstrijd tegen Chili.
Depay was nog een jongen van PSV, die destijds op indrukwekkende wijze vertelde over zijn moeilijke jeugd, over voetbal als redding, over de moeite die het hem kostte om anderen te vertrouwen, om vriendschappen te koesteren. Hij gebruikte een metafoor: ‘De boot wordt steeds lichter, de cirkel wordt kleiner.’
Zondag, ruim tien jaar later, is de laatste wedstrijd in de competitie, uit tegen Gremio. Hij is nu een ster. Let even op, voor wie gaat kijken op ESPN. Misschien gaat hij even op de bal staan. Misschien ook niet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant