De meeste mensen krijgen ze op latere leeftijd, maar bij sommige mensen verschijnen ze al voor hun 30ste: spataderen. Hoe erg is dat en wat kun je ertegen doen?
schrijft voor de Volkskrant over medische onderwerpen.
Spataderen beginnen als kleine, blauwpaarse lijntjes die door de huid heen schijnen en ontsierende kluitjes en vertakkingen vormen. Ze geven niet altijd lichamelijke klachten, maar soms leiden ze tot een gevoel van zware, vermoeide benen en pijn – vooral na lang staan.
Pas in een later stadium worden spataderen dikke, kronkelige of bobbelige ‘kabels’. Dan begint de ellende. Er ontstaan vaak vochtophopingen in de enkels of benen, pigmentvlekken, zweren, wonden en soms zelfs een levensgevaarlijke situatie: een trombosebeen, waarbij een stolsel een bloedvat in het been afsluit.
Beter Leven In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Patiënten én zorgverzekeraars zien spataderen, zeker als ze nog klein zijn, vooral als een cosmetisch probleem, zegt Marald Wikkeling, vaat- en lymfeoedeemchirurg in het Nij Smellinghe Ziekenhuis in Drachten en het Medisch Centrum Leeuwarden. Dat is onterecht, stelt hij. ‘Als we over spataderen praten, hebben we het eigenlijk over veneuze insufficiëntie. Dat wil zeggen dat de aderen minder goed functioneren. Ze zijn verwijd, waardoor de kleppen in de aderen gaan kieren en het bloed niet verder opwaarts kan stromen. Er zijn zes classificaties voor, van mild tot ernstig. Hoe ernstiger het probleem, hoe intensiever de behandeling.’
Artsen kunnen beginnende spatadertjes ‘scleroseren’: wegspuiten. Dat doen ze door een vloeistof in de ader te spuiten die een verkleving van de vaatwand veroorzaakt. De spatader verandert in een dunne streng waar geen bloed meer door stroomt. De omringende gezonde aderen nemen de functie over en het lichaam ruimt de behandelde ader zelf op. Ook is het mogelijk om kleine spataderen te laten dichtschroeien, met lasertherapie bijvoorbeeld. Als de spataderen groot zijn, moeten ze chirurgisch worden verwijderd.
Zorgverzekeraars stellen strenge eisen. Alleen bij duidelijke klachten of verschijnselen als gevolg van de spataderen – zoals huidverkleuringen, vochtophopingen of slecht genezende wonden aan het onderbeen – wordt een behandeling vergoed. Een andere eis is dat een duplexonderzoek met geluidsgolven moet aantonen dat er sprake is van ‘ernstige afwijkingen van de doorsnede (ten minste 3 millimeter) en bloeddoorstroming van aderen in het been’.
Wil je kleine spatadertjes laten behandelen, dan kost dat vanaf 150 euro per been. Intensievere behandelingen kosten zo’n 580 euro of meer. In die gevallen zal er meestal ook sprake zijn van klachten en kan de arts een vergoeding aanvragen bij de zorgverzekeraar.
Volgens de Friese vaatchirurg is het behandelen van spataderen geen overbodige luxe, zelfs als ze nog klein zijn. ‘Ik noem het een ijsbergziekte. Veel mensen met een spatader maken zich er weinig zorgen over. Pas als de klachten ernstig zijn, volgt een behandeling. Tot die tijd is het een ijsberg onder water. Dat is best raar, vooral nu er steeds meer aandacht komt voor preventie.’
Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans dat de kleppen in de aderen gaan ‘lekken’: van de 100 mensen boven de 80 jaar hebben er 75 spataderen. Bij jonge mensen is een erfelijke aanleg meestal de boosdoener. Zwangerschap, overgewicht, hormonale veranderingen of veel en lang stilstaan of stilzitten kunnen het proces versnellen. Veel bewegen kan verergering van spataderen tegengaan.
Zet je kuitspieren in actie, adviseert Wikkeling: dat bevordert de terugstroom van bloed naar het hart. ‘Als je zit, beweeg dan regelmatig je voeten op en neer bewegen en wissel ook regelmatig van houding. Ook afvallen helpt: een te dikke buik verhoogt de druk in de aderen en duwt het bloed als het ware terug naar beneden.’
Een zit-stabureau aanschaffen voor op het werk of het thuiskantoor dan? Vergeet het maar: een grote, nieuwe studie met ruim 83 duizend deelnemers toont aan dat het risico op spataderen en stolsels in de bloedvaten bij mensen die een zit-stabureau gebruiken juist toeneemt. De sleutel is om de hele dag een beetje in beweging te blijven, adviseren de onderzoekers. Wikkeling: ‘Eigenlijk is het simpel: als je veel zit, ga dan af en toe lopen en als je veel staat of loopt, ga dan af en toe zitten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant