Donald Trump zegt de Oekraïneoorlog in een mum van tijd te zullen beëindigen. Over ongeveer anderhalve maand zit hij opnieuw in het Witte Huis. Kyiv en Moskou wachten gespannen af. De eerste voorstellen van Trumps adviseurs zijn niet bemoedigend voor Oekraïne.
"Als ik president word, zal ik die oorlog binnen één dag, 24 uur, hebben opgelost", zei Trump in mei op CNN. Gedurende zijn campagne kwam die belofte regelmatig terug.
Bronnen binnen Trumps team zeggen tegen persbureau Reuters dat er nog geen werkgroep is opgericht om tot een concreet plan te komen. Verschillende adviseurs van Trump komen al wel met voorstellen. Die werpen wat licht op hoe een vredesplan eruit kan zien, hoewel daar nog veel onzekerheid over is.
Eind vorige maand stelde Trump de gepensioneerde generaal Keith Kellogg aan als speciaal gezant voor Oekraïne en Rusland (te zien op de hoofdfoto). Kellogg had al een plan klaarliggen, geschreven voor de Trumpiaanse denktank America First Policy Institute. Dat plan lijkt Trump te bevallen. Ook anderen, zoals aankomend vicepresident JD Vance, brengen ideeën in.
De plannen en voorstellen binnen Team Trump hebben een aantal overeenkomsten. Oekraïne zou bijvoorbeeld alleen meer Amerikaanse wapens krijgen als het aanschuift aan de onderhandelingstafel. Mocht Rusland dat weigeren, dan voert de VS de steun voor Oekraïne juist op. De eerste stap is het bereiken van een staakt-het-vuren, waarna de partijen verder kunnen praten.
Een ander gedeeld uitgangspunt is dat de huidige frontlinie moet worden bevroren. Daarmee zou Rusland de ongeveer 20 procent van het Oekraïense grondgebied die het momenteel bezet in handen houden.
Een NAVO-lidmaatschap zit er voor Oekraïne voorlopig niet meer in. Daar lijken Trumps adviseurs het ook over eens. Kyiv zou voor zeker twintig jaar afscheid moeten nemen van die wens, schreef The Wall Street Journal onlangs. Dat zou een grote breuk zijn met de "goed verlichte brug" naar lidmaatschap die de NAVO in juli beloofde.
Wel zou het land bij een vredesakkoord andere veiligheidsgaranties kunnen krijgen, plus meer militaire hulp. Om het Kremlin te motiveren, kan beperkte verlichting van de sancties tegen Rusland worden beloofd.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky belde met Trump na zijn verkiezingsoverwinning ("een constructieve gedachtewisseling") en zei dat de oorlog sneller tot een einde kan komen met hem in het Witte Huis. Volgens Zelensky moet Oekraïne "er alles aan doen om te zorgen dat de oorlog volgend jaar stopt, met diplomatieke middelen".
Oekraïne staat er niet goed voor in de oorlog. De Russen rukken gestaag op in het oosten van het land, waar ze een duidelijk overwicht in manschappen en materieel hebben. Aanvallen op de Oekraïense infrastructuur eisen intussen een zware tol van de burgerbevolking, zeker met de winter in aantocht. Oekraïense militairen aan het front zijn uitgeput, maar de pogingen van de regering om de mobilisatie van nieuwe soldaten aan te jagen stuiten op veel maatschappelijke weerstand.
In recente peilingen zegt meer dan de helft van de ondervraagde Oekraïners dat het tijd is om te onderhandelen met Rusland.
Dat neemt niet weg dat sommige van de plannen waarover binnen Team Trump wordt gesproken, voor de Oekraïners bijzonder moeilijk te verteren zijn. Naast mogelijk verlies van Oekraïens grondgebied staat het bevriezen van de gang naar de NAVO bovenaan dat lijstje.
Lidmaatschap is een belangrijk uitgangspunt van het 'overwinningsplan' dat Zelensky in oktober presenteerde aan het Oekraïense parlement. De president suggereert inmiddels zelfs (zoals tegen Sky News) dat Oekraïne tijdelijk verlies van grondgebied aan Rusland zou kunnen slikken, als dat een toetreding tot de NAVO betekent.
De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken, Andrii Sybiha, schreef dinsdag in een verklaring dat Kyiv "niet akkoord kan gaan" met andere veiligheidsgaranties dan een volwaardig NAVO-lidmaatschap. Volgens de Oekraïense regering is dat de enige manier om Russische agressie in de toekomst te voorkomen.
NAVO-topman Mark Rutte ontweek eerder deze week vragen over de toekomst van Oekraïne binnen het bondgenootschap. Hij benadrukte in plaats daarvan dat Oekraïne meer wapens moet krijgen, zodat het zijn onderhandelingspositie op het slagveld kan verbeteren. Pas daarna is het aan de Oekraïense regering om te bepalen wanneer het tijd is om te praten over vrede, aldus Rutte.
De Russische president Vladimir Poetin ziet zijn troepen gestaag oprukken in Oost-Oekraïne en in zijn eigen provincie Kursk, waar Oekraïne in augustus een inval deed. Daarbij worden zware verliezen geleden, maar Rusland kan genoeg nieuwe soldaten op de been brengen om dat nog een tijdje vol te houden, mede dankzij Noord-Korea.
Het goed ingevoerde Institute for the Study of War meldde eerder deze week dat het Kremlin de boodschap verspreidt dat Poetin niet bereid is om te onderhandelen, tenzij dat leidt tot de totale overgave van Oekraïne.
Maar niet alles zit Poetin mee. De Russische economie begint bijvoorbeeld ernstig oververhit te raken door de oorlog. De roebel zette vorige maand een duikeling in, de inflatie is hoog (zo'n 8,7 procent) en een recente verhoging van de rentepercentages door de Russische centrale bank bedreigt de economische bedrijvigheid. Het leger en de defensiesector trekken zo veel werknemers weg, dat arbeidstekorten elders in de economie snel toenemen. Daar komt bovenop dat veel vooral hoger opgeleide Russen het land zijn ontvlucht wegens de oorlog.
Rusland dreigt bovendien waardevolle bases in Syrië te verliezen. Moskou helpt de Syrische president Bashar Al Assad bij zijn strijd tegen snel oprukkende rebellen, maar er zijn grenzen aan de Russische capaciteit. Elke raket die in Syrië wordt afgeschoten, kan niet worden gebruikt in Oekraïne. Rusland trok al haastig schepen terug van zijn marinebasis in het Syrische Tartus. Als Rusland zijn enige haven aan de Middellandse Zee kwijtraakt (die het al eeuwen wil hebben), zou dat een gevoelige klap zijn. Dat geldt ook voor het waardevolle militaire vliegveld bij Latakia.
Door de verkiezingszege van Trump en de ontwikkelingen in Oekraïne en Rusland lijkt 2025 een cruciaal jaar te worden voor de oorlog. Het is nog even afwachten tot Trump formeel met een vredesplan komt en hoe dat zal worden ontvangen in Kyiv en Moskou. Wel is duidelijk dat iedereen hoog zal inzetten bij het openingsbod, als ze al bereid zijn met elkaar om tafel te gaan.
De strijdende partijen en hun bondgenoten beginnen zich te positioneren ter voorbereiding op het bewind van de aankomende Amerikaanse president. Ondanks de beloften van Trump zijn de meeste experts het over een ding eens: zo'n ingewikkeld conflict binnen 24 uur oplossen zit er niet in.
Source: Nu.nl algemeen