Staatssecretaris Vicky Maeijer is in opspraak gekomen door mogelijk plagiaat met haar afstudeerscriptie. Ze is niet de eerste Nederlandse politicus die beschuldigd werd van gerommel op de universiteit. Neem bijvoorbeeld Charles Schwietert, die in 1982 héél even staatssecretaris was.
schrijft voor de Volkskrant over historische onderwerpen.
Ineens was Charles Schwietert staatssecretaris. Dat kwam als een verrassing. En toen was hij zomaar géén staatssecretaris meer. Ook een verrassing. Precies drie dagen had zijn politieke carrière geduurd, van 8 tot 11 november 1982, en na die razend korte periode als bewindsman lag zijn reputatie voorgoed in scherven.
Schwietert was als politiek verslaggever van eerst KRO Brandpunt en later het NOS Journaal jarenlang een vast gezicht in Nederlandse huiskamers. Tot toenmalig VVD-leider Ed Nijpels hem vroeg als staatssecretaris van Defensie in het kabinet-Lubbers I. Dat Schwietert als politiek journalist zomaar ineens bewindspersoon werd, leidde van links tot rechts tot opgetrokken wenkbrauwen.
Volgens De Telegraaf was zijn benoeming ‘een volslagen verrassing in stad en lande’ die ‘insloeg als een bom’. Naast een nieuwsbericht plaatste de krant een klein portretfotootje met als bijschrift: ‘drs. Charles Schwietert’. Schwietert kwam volgens de krant in beeld nadat de benoeming van collega-journalist Ferry Hoogendijk, destijds hoofdredacteur van Elseviers Magazine, was geblokkeerd door het CDA. (Hoogendijk kreeg in 2002 een kortdurende herkansing als Kamerlid voor de LPF.)
Andere kranten citeerden militaire belangenorganisaties die geërgerd reageerden op Schwieterts kandidatuur. Volgens dienstplichtigenvakbond VVDM was de benoeming ‘van de gekke’. De Algemene Christelijke Organisatie van Militairen (ACOM) omschreef hem als ‘een politieke krullenjongen’, de jongste knecht van een timmerbedrijf.
De woordvoerder van de ACOM nam tegenover de Volkskrant geen blad voor de mond: ‘Hoe krijgen ze het bedacht. In de politiek is schijnbaar alles mogelijk. Even snakken naar adem.’
Iets verderop beschreef de krant de reactie op het ministerie. Daar was men ‘verbijsterd’. ‘De meeste betrokken topambtenaren hoorden het nieuws toen ze afscheid namen van de vertrekkende minister Van Mierlo onder het genot van een borrel. Niemand wilde het gerucht geloven. ‘Officieel geven we natuurlijk geen commentaar. Maar kijk maar naar mijn gezicht’, aldus een van de topambtenaren.’
In deze serie duikt de Volkskrant in de archieven op zoek naar verhalen met een parallel met het heden.
Belangrijkste bezwaar was dat Schwietert geen enkele ervaring had op het gebied van defensie. Hij was volgens zijn cv dienstplichtig luitenant geweest, maar dat is niet helemaal hetzelfde als het staatssecretariaat, waar hij verantwoordelijk werd voor het personeelsbeleid voor ongeveer 135 duizend Nederlandse militairen. In Trouw vatte politiek commentator Willem Breedveld het in één zin samen: ‘Hij is geen deskundige op defensiegebied, heeft ook geen verdienste voor de partij en legt voorts (nog) geen politiek gewicht in de schaal.’
Een ander sluimerend probleem was dat Defensie had gerekend op de benoeming van een andere VVD’er, Kamerlid en luitenant-kolonel b.d. Ad Ploeg, die na tien jaar als portefeuillehouder bijzonder goed lag bij de ambtelijke top én de generaals.
De verzamelde Nederlandse journalistiek, de defensiebonden en de hoge officieren en ambtenaren kregen maar kort tijd om verbijsterd te zijn. Drie dagen na zijn benoeming bleek het curriculum vitae van Schwietert niet in de haak. Op zijn cv beweerde de kersverse staatssecretaris dat hij doctorandus politicologie was, afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. Dat bleek onjuist. Schwietert had alleen het toenmalig kandidaatsexamen gehaald. Daarna was hij afgehaakt.
Er was nóg een probleem. Ook de militaire carrière van Schwietert bleek opgepoetst. Op zijn curriculum stond dat hij luitenant was geweest, terwijl hij in werkelijkheid korporaal was. Dat maakte zijn toch al omstreden positie bij Defensie onhoudbaar.
Op 11 november 1982 trad Schwietert af. Op weg naar huis in Hilversum vatte hij de situatie samen tegenover zijn chauffeur: ‘Het is wat anders gelopen dan u en ik hadden gedacht.’
Nu ligt PVV-staatssecretaris Vicky Maeijer onder vuur om plagiaat bij haar afstudeerscriptie. Toch lijkt plagiaat en gerommel met cv’s door politici in Nederland relatief zeldzaam. Minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra trad in 2018 af na een verzonnen bezoek aan de datsja van Poetin – geen vervalst cv, maar wel een onbegrijpelijke faux pas. (Ter verdediging van Zijlstra: het punt dat hij wilde maken staat recht overeind. De minister gebruikte de anekdote om te onderbouwen dat Vladimir Poetin streeft naar een ‘Groot Rusland’, bestaand uit Rusland, Belarus, de Baltische Staten en Oekraïne.)
In Duitsland komt het verschijnsel veel vaker voor. In 2021 trad minister van Gezinszaken Franziska Giffey af toen de universiteit haar doctorstitel afnam wegens plagiaat. Kort daarna raakte Groenen-lijsttrekker Annalena Baerbock in opspraak wegens het plagiëren van hele passages in een boek. In 2013 moest onderwijsminister Schavan vertrekken – en verloor ze haar doctorstitel; defensieminister zu Guttenberg ruimde in 2011 het veld wegens plagiaat.
In september 2015 werd opnieuw een Duitse minister van Defensie beschuldigd: niemand minder dan Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie. Haar proefschrift uit 1990 bevatte woord voor woord gekopieerde passages, zónder bronvermelding. Plagiaat, concludeerde de Universiteit van Hannover, maar er zou volgens de instelling geen sprake zijn geweest van opzet.
De vraag is natuurlijk wat al die mensen bezielt. Als je wéét dat je cv onwaarheden bevat, of als je wéét dat je proefschrift of scriptie vol plagiaat staat, wáárom zoek je dan een carrière in het spotlicht? In de politiek staan voldoende mensen klaar om je een beentje te lichten.
There’s always someone, somewhere, with a big nose who knows,
Who trips you up and laughs when you fall
(Bonuspunt voor lezers die weten waar dat citaat is gejat.)
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant