Vrijwilligers helpen gedupeerde toeslagenouders in hun strijd om schadeherstel. Als zogenoemde ‘luisterend schrijvers’ spelen ze een sleutelrol. ‘Er zijn nog veel gedupeerden die gehoord moeten worden.’
Ook de echtgenoot van predikant Claartje Kruijff zat in het complot. Met de smoes dat ze samen een schilderij zouden gaan uitzoeken, reed hij haar woensdagmiddag naar een locatie in Amsterdam. Daar bleek Fatima Gonçalves haar op te wachten, een Rotterdamse gedupeerde van de toeslagenaffaire.
Kruijff had haar levensverhaal opgetekend en nu las Gonçalves haar een brief voor. ‘Ik wil je bedanken dat je mij het gevoel hebt gegeven dat ik je mijn verhaal kan vertellen.’
Kruijff is een van de circa vierduizend ‘luisterend schrijvers’ die zich als vrijwilliger hebben aangemeld bij de stichting Gelijkwaardig Herstel. Voor de afhandeling van de aanvullende schade van toeslagengedupeerden schrijven zij het verhaal van een gedupeerde op, waarna schade-experts met behulp van die informatie het schadebedrag bepalen.
‘Ik voelde een schuldgevoel toen ik hoorde over de ellende van de toeslagenaffaire. Zo kon ik mijn steentje bijdragen aan herstel’, zegt Kruijff. ‘Toen ik Fatima ontmoette, moest ik eerst haar vertrouwen winnen.’
Gonçalves beaamt dat. ‘Voordat ik gedupeerd werd, was ik een heel blij persoon, een vlinder. Ik ging vaak uit. Daarna was ik gebroken en vertrouwde ik alleen mijn familie nog. Maar Claartje heeft echt de tijd voor mij genomen.’
Om die reden wil Gonçalves, met vier andere toeslagengedupeerden, hun luisterend schrijver deze middag in het zonnetje zetten. De Stichting Gelijkwaardig Herstel filmt de ontmoeting, in de hoop zo meer vrijwilligers te werven.
‘God heeft jou op mijn pad gebracht om naar mij te luisteren’, zegt Gonçalves. ‘Mijzelf was het niet gelukt om dit op papier te krijgen, mijn hoofd liep over.’ Kruijff wordt er verlegen van. Ze zegt: ‘Ik heb juist veel van jou geleerd, van jouw ongelooflijke veerkracht.’
Het zijn ontroerende ontmoetingen in de krappe opnamestudio in Amsterdam. De stichting heeft er een duidelijk doel mee: meer mensen enthousiasmeren om zich als luisterend schrijver aan te melden voor de methode die is ontwikkeld door toeslagenouders en prinses Laurentien.
Na enkele maanden stilstand hebben de stichting en het ministerie van Financiën de strijdbijl begraven en komt het werk weer langzaam op gang. Afgelopen week stuurde de stichting vijftig nieuwe schade-analyses naar het ministerie voor controle. Acht toeslagenouders tekenden een overeenkomst voor een schadebedrag.
Deze aanpak gaat uit van vertrouwen in het verhaal van de ouders. Al snel nadat de proef eind vorig jaar van start ging, liep de discussie hoog op. Het ministerie vond dat de stichting te veel geld uitkeerde en te weinig bewijs vroeg van ouders, bijvoorbeeld als zij vertelden dat zij hun baan of huis waren verloren door de toeslagenaffaire.
In juli besloot de overheid dat de stichting alleen verder mocht als deze de schadeberekeningen van gedupeerden voorlegde aan controleurs van het ministerie. Die controleurs keurden vervolgens alle ingestuurde schadeanalyses af.
De verhoudingen raakten deze zomer verder verstoord toen anonieme meldingen van ambtenaren uitlekten over het ‘te emotionele gedrag’ van prinses Laurentien. Er waren geen formele klachten, maar de prinses trad wel terug als voorzitter van de stichting.
De afgelopen weken zijn de stichting en het ministerie tot overeenstemming gekomen over een minder zware controle. Alleen bij grote schadeposten vragen de controleurs extra bewijsstukken.
‘We willen alle discussies met het ministerie achter ons laten in het belang van de toeslagenouders die al te lang wachten’, zegt woordvoerder Frederike van Urk van de Stichting Gelijkwaardig Herstel. ‘Ons doel is de snelheid flink te verhogen, naar uiteindelijk 250 schadeanalyses per week, om mogelijk 20 duizend gedupeerden te helpen.’ Er zijn duizenden luisterend schrijvers nodig om dat te kunnen doen. Of die te vinden zijn, moet nog blijken.
Zeker is dat het de overheid met de eigen methode niet lukt de aanvullende schade van toeslagengedupeerden af te handelen. De Commissie Werkelijke Schade, in juni 2020 opgericht, handelde tot voor kort nog geen vijf dossiers per week af. Nu zijn dat er vijftien per week, maar ook met dat tempo duurt het proces nog vele jaren. Van de inmiddels ruim 39 duizend erkend gedupeerden wil naar schatting de helft aanvullende schade gecompenseerd krijgen.
Daarom experimenteert het ministerie nu nog een afhandelingsmethode, de zogenoemde digitale schadevergoedingsroute. Hierin kan een gedupeerde achter zijn laptop zelf zijn schades invullen in een formulier.
‘Elke gedupeerde ouder kan nu de methode kiezen die het best bij hem past’, zegt een ministeriewoordvoerder. ‘Met al deze methodes verwachten we volgend jaar echt tempo te kunnen maken met de schadeafhandeling.’
Fatima Gonçalves is blij dat ze gekozen heeft voor de methode-Laurentien. ‘Toen ik mijn verhaal had verteld, viel er een zware last van mijn schouders.’
Het gaat langzaamaan een beetje beter met haar, vertelt ze. Door de terugvorderingen van de Belastingdienst moest ze destijds haar zorgopleiding afbreken. Ze werkt nu in een kledingwinkel. ‘Soms schrik ik nog als de herinnering opkomt dat mijn kinderen honger hebben geleden’, zegt Gonçalves. ‘Ik zal nooit meer helemaal worden wie ik was, maar ik kan wel weer naar de bioscoop zonder dat ik een paniekaanval krijg.’
Claartje Kruijff hoopt dat ook andere gedupeerden baat hebben bij de schrijfmethode. ‘Onze gesprekken gingen over grote thema’s, over dromen, over lijden en over heling. Er zijn nog zo veel toeslagengedupeerden die gehoord moeten worden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant