Yossi Dagan (44) stond in 1993 als jonge tiener al op de barricaden tegen de Oslo-akkoorden. Als prominente vertegenwoordiger van de radicaal-rechtse flank van Netanyahu’s Likoedpartij zou hij een belangrijke rol spelen in de verrechtsing van de Israëlische samenleving.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël, het Midden-Oosten en België.
‘Ik hoorde dat extremistische islamistische barbaren jullie bedreigen, maar ik kom uit het hart van het land Israël om jullie te vertellen: we zullen nooit het hoofd buigen! Het land van Israël is van ons!’
Deze vurige speech werd vorige maand afgestoken door de Israëlische kolonistenleider Yossi Dagan, een van de politici die Geert Wilders heeft uitgenodigd om komende week een bezoek te brengen aan Israël. Dagan was speciaal naar Parijs gevlogen voor een bijeenkomst waarbij geld werd ingezameld om Israëlische soldaten te steunen. Buiten protesteerden pro-Palestina-demonstranten, binnen stak Dagan zijn ‘broeders en zusters’ een hart onder de riem.
In eigen land is de 44-jarige Dagan een prominente vertegenwoordiger van de radicaal-rechtse flank van de Likoedpartij van premier Benjamin Netanyahu. De man is sinds 2015 gouverneur van de regionale raad van Samaria, ‘de grootste gemeente van Israël’, zoals hij het zelf omschrijft, al liggen de tientallen nederzettingen die hij vertegenwoordigt allemaal in bezet gebied – in dit geval in het noorden van de Westelijke Jordaanoever.
Dagan stond als jonge tiener al op de barricaden toen in 1993 de Oslo-akkoorden werden getekend: het startschot voor een proces dat uiteindelijk tot een Palestijnse staat had moeten leiden. Voor uiterst rechts was dit echter onverteerbaar, bijbels land aan de Arabieren beloven, en Dagan ging als 13-jarige de straat op om te demonstreren tegen dit ‘verraad’.
Het was het begin van een lange carrière als activist. Ruim tien jaar later bewoog Dagan hemel en aarde om een plan van de Israëlische regering tegen te houden. Die had in 2005 besloten om alle Joodse nederzettingen in Gaza en vier nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever te ontruimen.
Dit keer stond Dagan niet alleen op straat om folders uit te delen waarin hij waarschuwde voor ‘een rakettenregen uit Gaza’ als Israël zich uit het gebied zou terugtrekken, maar speelde hij ook een politiek spel om deze ‘ramp’ te voorkomen.
Het initiatief voor de ontruiming kwam van premier Ariel Sharon van de rechts-nationalistische Likoedpartij, waar Dagan ook lid van was. Dagans strategie was om niet alleen zo veel mogelijk partijgenoten over te halen om in opstand te komen tegen de plannen, maar ook andere kolonisten over te halen om lid te worden van Likoed, zodat het tegenkamp binnen de partij een grotere vuist kon maken tegen Sharon.
Het was voor Dagan niet alleen een ideologische kwestie: hij woonde zelf in Sa-Nur, een van de nederzettingen op de Westbank die ontruimd zouden worden. Toen Sharon ondanks al het verzet tegen zijn plannen toch voet bij stuk hield, besloot Dagan tot het bittere einde door te vechten. Op de dag van de ontruiming werd hij met geweld door de grenspolitie uit de nederzetting weggesleept en in een bus geduwd.
‘Traumatisch’, noemt hij deze ervaring in meerdere interviews. Tot op de dag van vandaag heeft Dagan nog steeds het oranje plastic bandje om zijn pols dat in die tijd symbool stond voor het verzet tegen de ontruimingen.
Sindsdien is er in Israël veel veranderd. Behoorde Dagan in 2003 nog tot een uiterst rechts clubje waar de gemiddelde Israëliër niet veel van moest hebben, nu bevinden zijn geloofsgenoten zich in het hart van de macht. Niet alleen zitten er twee kolonistenpartijen in de regering, maar ook de Likoedpartij zelf is ver naar rechts opgeschoven. De mainstream is er ondertussen meer en meer van overtuigd geraakt dat Palestijnen vijanden zijn waarmee niet te onderhandelen valt, en dat het bewonen van bezet gebied de veiligheid van het land ten goede komt.
Dagan heeft persoonlijk een belangrijke rol gespeeld in deze verrechtsing van de samenleving. ‘Na de evacuatie begreep ik wat mijn missie was’, zei hij in 2020 in een interview met The Jerusalem Post. ‘Ik moest verdere evacuaties voorkomen en een miljoen inwoners naar Shomron (de Hebreeuwse naam voor het noorden van de Westoever, red.) brengen.’ Op dit moment zijn het er al meer dan vijfhonderdduizend.
Binnen Likoed creëerde Dagan een groep van politici die de kolonisatie van de Westoever nastreeft, en deze werd steeds groter en daarmee ook steeds machtiger. Maar Dagan keek ook naar het buitenland. Hij investeerde in relaties met Amerikaanse Republikeinen en evangelisten en Europese politici. Hij geloofde dat het verspreiden van zijn inzichten en het aanknopen van goede relaties met media en politici zijn idealen dichterbij zouden brengen. Dagan organiseerde duizenden rondleidingen door het gebied – zoals Geert Wilders die tijdens zijn bezoek waarschijnlijk ook zal krijgen.
‘Mensen moeten met eigen ogen zien hoe onze gemeenschappen bloeien’, zei hij in 2015 tegen de website Israel National News. ‘We nemen invloedrijke mensen mee naar de top van een berg om hun te laten zien hoe kwetsbaar Israël is als we niet het hele gebied tot de rivier de Jordaan bewonen. Ik laat hun vijandige Palestijnen zien, zodat ze beseffen dat een Arabische staat geen oplossing is, maar de deur opent voor vijf miljoen IS-strijders.’
Zijn intensieve lobby leverde Dagan een wereldwijd, invloedrijk netwerk op. Toen Donald Trump acht jaar geleden werd beëdigd als president van de Verenigde Staten was Dagan een van de genodigden, en ook in januari mag hij weer aanschuiven. Dagan ziet de herverkiezing van Trump als een kans om de steun voor annexatie van bezet gebied te vergroten.
Mike Huckabee, de man die door Trump is aangewezen als ambassadeur in Israël, heeft in elk geval al gezegd positief te staan tegenover annexatie. Of Wilders zich na zijn rondleiding door Dagan ook voor dergelijke plannen zal uitspreken valt te bezien – het zou lijnrecht tegen het formele standpunt van de Nederlandse regering indruisen.
‘Maar iedereen die openstaat voor mijn eerlijke verhaal, ziet de waarheid’, zei Dagan eerder al trots.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant