Na ruim een week onderhandelen over de onderwijsbegroting is er nog altijd geen doorbraak. Met het naderende kerstreces begint te tijd te dringen, terwijl al maanden bekend is dat de oppositie niet kan leven met de grote bezuinigingen.
Aan het einde van het jaar worden in Den Haag de begrotingen van alle ministeries behandeld. Hoeveel geld mogen de ministers in het nieuwe jaar uitgeven en waaraan precies? Die plannen worden op Prinsjesdag gepresenteerd, maar elk jaar wordt in het najaar nog wel iets vertimmerd.
Dat gebeurt op wens van oppositiepartijen. Zij waren de laatste jaren nodig om wetten door de Eerste Kamer te loodsen, omdat coalities daar steeds vaker geen meerderheid hebben. Ook deze coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB komt zetels tekort in de senaat. Acht om precies te zijn.
Die zetels zorgen nu voor kopzorgen bij het kabinet én de coalitie. Het drong recent door dat steun van de oppositie geen vanzelfsprekendheid is. Zo is ook de omstreden btw-verhoging op onder meer boeken al via een zogenoemd herenakkoord van tafel geveegd. Oppositiepartijen dreigden anders tegen de belastingplannen van het kabinet te stemmen in de senaat.
Nu is het de onderwijsbegroting die daar dreigt te sneuvelen. Oppositiepartijen D66, CDA, SGP, ChristenUnie en JA21 sloegen zo'n twee weken geleden de handen ineen. De eis: 1,3 miljard van de geplande 2 miljard euro aan bezuinigingen terugdraaien.
Na ruim een week van biedingen over en weer zou het nu om 650 en 800 miljoen euro gaan. Maar als dit geld alsnog aan het onderwijs wordt uitgegeven, zou dat betekenen dat er ergens anders honderden miljoenen vandaan moeten komen.
Het zoeken van deze dekking is een flinke opgave. En daar is niet veel tijd meer voor. Hoewel wel vaker aan begrotingen wordt gesleuteld, gaat het meestal niet om bedragen die in de honderden miljoenen lopen. Ook gebeurt dat vertimmeren normaal gesproken niet pas op het allerlaatste moment. Zo vlak voor het kerstreces.
Deze week werd zelfs besloten om de stemmingen over alle begrotingen uit te stellen. Tot groot ongenoegen van de oppositiepartijen die niet aan de onderhandelingen deelnemen.
Achter de schermen, bij zowel de coalitie als de oppositie, valt te horen dat het niet zo ver had hoeven komen. Het was van meet af aan al duidelijk dat de bezuinigingen voor de oppositie te ver gingen. Zij hekelden onder meer de langstudeerboete, het schrappen van de maatschappelijke diensttijd en de harde klappen voor het hoger onderwijs en de wetenschap.
Toch kregen zij pas vlak voordat de Kamer het debat over de begroting zou voeren, een telefoontje van het ministerie van Eppo Bruins. Als er eerder contact was gelegd, was de rekening mogelijk niet zo hoog opgelopen.
De coalitie moet nu met stoom en kokend water tot een akkoord komen met de oppositiepartijen. D66-leider Rob Jetten is inmiddels wel van tafel gestapt. Hij zag te weinig ruimte om nog verder te onderhandelen.
Zijn besluit kwam niet als een verrassing. D66 ligt een stuk verder af van de rechtse coalitie dan de andere oppositiepartijen. Bovendien presenteert de progressieve partij zich als dé onderwijspartij. Een deal sluiten zou alsnog Jettens handtekening vragen onder de overige bezuinigingen die wel doorgaan.
De andere vier oppositieleiders blijven elkaar tot nu toe wel vasthouden. Zij zien "overlappen en verschillen" tussen hun voorstel van financiering en dat van de coalitie. "Het is een puzzel", zei JA21-leider Joost Eerdmans vrijdag. ChristenUnie-leider Mirjam Bikker erkende dat een gesprek met acht partijen "een pittige uitdaging" is.
De stemmingen staan donderdag op de agenda van de Tweede Kamer. Nog een keer uitstellen zit er niet in. Anders komt de Eerste Kamer in tijdsnood.
Source: Nu.nl algemeen