Al anderhalve week gaan Georgiërs massaal de straat op om een toekomst binnen Europa te eisen. Ze laten zich niet afschrikken door politiegeweld en zijn bereid om terug te slaan. ‘Dit is geen tijd om zachtaardig te zijn.’
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Voor dit verhaal reisde hij naar Georgië.
Het leek Tornike Beradze verstandig om via kleine straatjes naar het protest te lopen. Dan hoefde hij niet door de kolkende hoofdstraat met de menigte en de oproerpolitie. De 28-jarige kinderpsycholoog wilde behoedzaam naar het protest toe, in zijn eigen tempo.
Maar juist in een van de kleine straatjes doken plots zwartgeklede agenten van de oproerpolitie op. Ze duwden Beradze, zijn broer en een vriend tegen de grond, deden hem handboeien om, sloegen hem in zijn gezicht en op zijn hoofd, gooiden hem in een bestelbus vol met bloedende demonstranten en tuigden hem af voordat ze hem afvoerden naar een detentiecentrum.
‘Ik dacht: als ik voorzichtig ben, dan komt het wel goed’, zegt Beradze na drie dagen in het ziekenhuis te hebben gelegen. Hij heeft een hersenschudding en zijn gezicht zit vol zwellingen. ‘Maar nee. Niemand is veilig.’
Het is wachten op de eerste dode in Tbilisi, zeggen deelnemers aan de massale demonstraties in de Georgische hoofdstad. Na negen aaneengesloten avonden van betogingen voor een Europese toekomst zijn tal van demonstranten gewond door politiegeweld. Een 22-jarige man ligt in coma sinds hij dinsdag een traangasgranaat op zijn hoofd kreeg, tientallen anderen zijn met verwondingen opgenomen in ziekenhuizen.
Het geweld komt van twee kanten. Demonstranten hebben vuurwerkpijlen afgeschoten op de politie en ramen van het parlementsgebouw ingegooid. Het Georgische ministerie van Binnenlandse Zaken zegt dat er 113 agenten gewond zijn geraakt.
‘Ik kan me niet voorstellen hoe dit zonder bloed kan aflopen’, zegt student Medea Sjelia (19) terwijl ze woensdagnacht toekijkt hoe demonstranten nieuwe vuurwerkpijlen afvuren en agenten met laserpennen in de ogen schijnen. ‘We zijn razend’, zegt ze. ‘Er is geen reden voor ons om vreedzaam te blijven.’
De protesten barstten vorige week donderdag los door de aankondiging van regeringspartij Georgische Droom om de EU-ambities te laten varen. Premier Irakli Kobachidze zei tot 2028 geen pogingen meer te ondernemen om het EU-lidmaatschap te verwerven. Daarmee schendt de regering de grondwet: de Europese ambities van Georgiërs zijn zo sterk dat de regering bij grondwet verplicht is om er alles aan te doen om Georgië EU-lid te maken.
De aankondiging was de vonk die een vat vol woede deed ontploffen. Veel Georgiërs geloven dat Georgische Droom de parlementsverkiezingen van eind oktober heeft vervalst. Lokale en internationale waarnemers spraken van talloze onregelmatigheden en betwijfelen de officiële uitslag: 54 procent voor de Droompartij, die sinds de Russische inval in Oekraïne de banden aanhaalt met Rusland en China.
Steeds meer Georgiërs geloven dat vreedzaam samenkomen niet genoeg is om de Georgische democratie te redden. ‘Geweld is nu gerechtvaardigd’, zegt student Lile Svanidze (21). ‘Wat zíj doen, dat is pas illegaal’, refererend aan de leden van Georgische Droom.
Vachtang Nodadze weet na vijf jaar protesteren: ‘Deze partij luistert niet naar vreedzaam protest.’ De softwareontwikkelaar heeft zijn skibril en gasmasker bij de hand om zich te beschermen tegen traangas van de politie. ‘Als we deze strijd niet winnen, raak ik mijn land kwijt’, zegt Nodadze. ‘Dan moet ik naar een ander land.’
Demonstranten om hem heen dragen scooterhelmen, duikbrillen en mondkapjes. Er worden vuurtjes gestookt op het asfalt om warm te blijven. Mensen delen pizzapunten en broodjes uit, er is thee en koffie. Pas diep in de nacht loopt de brede Roestaveli Allee leeg, om de volgende avond weer vol te stromen.
Rusland, dat een vijfde van Georgië bezet, probeert de demonstranten te intimideren. Dmitri Medvedev, oud-president en vicevoorzitter van de Russische Veiligheidsraad, vergeleek de protesten deze week met de pro-Europese revolutie in Oekraïne van 2013, die Rusland aangreep om Oekraïne voor het eerst binnen te vallen. ‘Gewoonlijk loopt het slecht af’, zei Medvedev.
Georgische Droom, opgericht door miljardair Bidzina Ivanisjvili, zegt niet te zullen wijken voor de protesten. De regering liet al meer dan driehonderd demonstranten oppakken. Ook arresteerde de politie arresteerde een aantal oppositiepolitici. Een van hen, Nika Gvaramia, werd tijdens zijn arrestatie bewusteloos geslagen.
Het politiegeweld breidde zich uit naar journalisten. ‘Ik riep dat ik een journalist was, maar toen schopten ze me alleen maar harder’, zegt Aleksandre Kesjelasjvili, een fotograaf bij Publika, een Georgische nieuwssite die verslag doet van de protesten. Zijn neus is op vier plekken gebroken nadat hij in de eerste protestnacht werd aangevallen door de politie. ‘Ik geloofde dat er in Georgië nog een minimum aan persvrijheid bestond’, zegt Kesjelasjvili thuis, waar hij herstelt van zijn verwondingen. ‘Maar sinds die nacht geloof ik dat niet meer.’
Activisten krijgen huisbezoek van knokploegen. Gela Chasaia, actief bij oppositiepartij Girchi, kreeg dinsdag een klap op zijn achterhoofd toen hij zijn woning verliet. ‘Drie jonge mannen sloegen en schopten me totdat de buren naar buiten kwamen’, zegt Chasaia. Een dag later werd hij bij zijn partijkantoor opnieuw in elkaar geslagen, ditmaal door politieagenten. Videobeelden bevestigen zijn verhaal.
Chasaia zegt dat de regeringspartij de demonstranten geen keus laat: tijd om terug te slaan. ‘Dit is geen tijd om zachtaardig te zijn’, zegt hij.
Beide kampen bereiden zich voor op een uitputtingsslag. Het hoofd van de Georgische oproerpolitie kondigde alvast aan dat zijn agenten ‘nooit moe worden’. Volgens de oppositie heeft de politie gasmaskers uit de winkels gehaald, zodat demonstranten zich niet kunnen beschermen tegen traangas.
Vrijdagavond verzamelden de demonstranten zich toch weer voor het parlementsgebouw. ‘Ik heb mensen nog nooit zo eendrachtig gezien’, zegt Tornike Beradze, de in elkaar geslagen kinderpsycholoog. Zelf blijft hij voorlopig thuis om te herstellen van zijn hersenschudding. Hij vertrouwt erop dat anderen wél gaan. ‘Ik heb ontzettend veel lieve berichtjes gekregen van mensen. Ze schreven me: maak je geen zorgen, wij zullen jouw plaats innemen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant