Donderdag werd bekend dat de Noorse massamoordenaar Anders Breivik cavia's in zijn cel mag houden. Hij beschikt ook over een fitnessruimte en een Xbox. Tegelijkertijd klaagt Breivik al jaren over slechte leefomstandigheden, en vooral over eenzaamheid.
Gevangenissen in Noorwegen hebben de reputatie comfortabel te zijn in vergelijking met die in veel andere landen. Het idee is om gedetineerden ondanks hun gevangenschap een zo normaal mogelijk leven te gunnen, met het oog op hun re-integratie. Volgens onderzoekers kent Noorwegen mede daardoor een van de laagste recidivecijfers ter wereld.
Toch klaagt de 45-jarige Breivik, die in 2011 met een dubbele aanslag 77 mensen vermoordde, al jaren over de behandeling in zijn cel. Sinds 2022 verblijft hij op een speciale afdeling van de gevangenis in Ringerike, ten noordwesten van Oslo. Daar zit hij een celstraf van 21 jaar uit. Voor zijn overplaatsing naar Ringerike verbleef hij in twee andere gevangenissen.
Dat Breivik in een aparte vleugel moet verblijven, heeft volgens een advocaat van het Noorse ministerie van Justitie te maken met uitzonderlijke veiligheidsmaatregelen. "Een extreem gevaarlijke gevangene dwingt tot extreme maatregelen", zei de advocaat tegen persbureau Reuters. Omdat Breivik geen cel met anderen kan delen, beschikt hij over meerdere privéruimtes.
Door al die voorzieningen is er al langer ophef over de zogenaamde 'luxe' waarover de massamoordenaar zou beschikken. Donderdag werd bekend dat de gevangenis ingaat op Breiviks verzoek om cavia's te houden. Eerder mocht hij zich ontfermen over drie parkieten.
Het Noorse persbureau NTB kon eind vorig jaar een kijkje nemen in Breiviks cel. Op die beelden is te zien dat hij toegang heeft tot een bescheiden eigen fitnessruimte met onder meer een loopband. Hij heeft ook een woonkamer, waar hij met een Xbox videogames kan spelen, een keuken, een eetkamer en een afgesloten buitenruimte.
Af en toe kan de Noor zijn eigen vleugel verlaten. Bewakers zorgen er op die momenten wel voor dat hij geen andere gedetineerden tegenkomt. Hij kan tijdens die 'uitstapjes' boeken lenen in de bibliotheek van de gevangenis of spullen kopen in de gevangenisshop.
De klachten van Breivik gaan vooral over eenzaamheid en het gebrek aan contact met andere gevangenen. Hij wordt sinds zijn arrestatie in 2011 zo goed als volledig apart gehouden van andere gedetineerden.
Zijn advocaat stelt dat daarmee zijn mensenrechten worden geschonden. Ook is Breivik volgens zijn advocaat gedeprimeerd en suïcidaal. Zelf zei de moordenaar begin dit jaar dat hij "niet denkt dat hij nog veel langer kan overleven zonder zinvolle menselijke relaties".
Op dit moment heeft Breivik volgens zijn advocaat slechts met twee andere gedetineerden contact. Die mag hij elke twee weken een uur lang zien, schrijft de Noorse publieke omroep NRK. Tijdens die ontmoetingen is er streng toezicht van opzichters. Maar die contacten zijn lang niet voldoende, zegt de advocaat van Breivik.
Een rechter oordeelde daar eerder dit jaar anders over. Breivik verloor toen een zaak waarmee hij hoopte een einde te maken aan zijn isolatie. "De rechtbank is tot de conclusie gekomen dat de strafvoorwaarden niet onevenredig zwaar zijn of zijn geweest", zei de rechter in Oslo.
Breivik is in beroep gegaan tegen die beslissing. In 2017 werd een soortgelijke klacht van hem ook afgewezen.
Volgens een psycholoog die begin dit jaar advies gaf aan de rechter, is Breivik niet gedeprimeerd of suïcidaal en maakt hij het zelfs "best goed". Advocaten van de overheid argumenteren dat zijn isolatie slechts 'relatief' is, gezien hij wel contact heeft met cipiers, een priester en medisch personeel. Tot voor kort kwam er ook een vrijwilliger van buiten de gevangenis, meldt Reuters. Maar Breivik wil zelf geen contact meer met die vrijwilliger hebben.
Eerder deze week probeerde Breivik voor de tweede keer om vervroegd vrij te komen. Ook dat verzoek werd door de rechter afgewezen, meldt onder meer persbureau AP. Het risico dat de man opnieuw misdaden zou plegen, is te groot.
Source: Nu.nl algemeen