Je kunt het zien aan de bramen. We staan boven in het Koepelbos. De Brabantse Wal oogt hier als een echte, steile wal, afgesleten door de Schelde, laagjes afzettingen op elkaar gestapeld, oeroude grond, donker en licht als spekkoek. Bramenstruiken overwoekeren alles.
‘Bramen en brandnetels, dat groeit hier tegenwoordig als een gek’, zegt Jan Andriese, actief bij een plaatselijke milieuorganisatie. ‘Een duidelijk effect van stikstof.’ De Brabantse Wal, Natura 2000-gebied, van ‘grote biologische rijkdom’, loopt gevaar vanwege stikstofneerslag.
De stikstof komt niet alleen uit Nederland, maar ook uit België. In Antwerpen wordt gewerkt aan ‘het meest baanbrekende chemieproject’ van Europa. Een ‘multimiljardeninvestering’ die de Belgische economie ‘meer zuurstof’ zal geven.
Het gaat om Project One van Ineos, een zogeheten ethaankraker, dat is een installatie waar een grondstof voor plastic wordt gemaakt. Ooit had Ineos plannen om deze ethaankraker in Rotterdam te bouwen, maar het bedrijf week uit naar Antwerpen, misschien wel vanwege strenge Nederlandse milieuregels.
De Belgen doen niet moeilijk. Hoewel er nog juridische procedures lopen, is de bouw volop aan de gang. Matthias Diependaele, de Vlaamse minister-president, (donderdag was hij op bezoek bij premier Schoof), liep afgelopen zomer ‘stage’ bij Ineos. Als een leergierige schooljongen liet hij zich over het bouwterrein leiden.
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
Ook een Ineos-pleitbezorger is Annick de Ridder, minister van Openbare Werken en Havens namens de nationalistische Nieuw-Vlaamse Alliantie. Ze roept op om ‘verantwoordelijkheid te tonen in het belang van onze welvaart’. Het megaproject moet doorgaan.
De provincies Brabant en Zeeland vrezen dat Project One nog meer stikstofneerslag zal geven, onder meer op de Brabantse Wal. De provinciebesturen deden daarom iets bijzonders. Het voeren van juridische procedures lieten ze niet over aan natuur- en milieuorganisaties, nee, ze stapten ook zelf naar de Vlaamse rechter. Wat de provincies betreft, moest de bouw van Project One worden stilgelegd.
Annick de Ridder is het soort politicus dat via X communiceert. Zij schreef op X dat de Nederlandse rechtsgang getuigt van ‘pure agressie’. Uit wraak dreigde ze zelf op te treden tegen Nederlandse bedrijven. ‘Er blijven niet veel bedrijven overeind, die garantie kan ik u nu al geven.’
De Vlaamse spierballentaal werkt. In november reisden Diependaele en De Ridder af naar Middelburg. Prompt staakten de Nederlandse provinciebesturen hun strijd. Ineens gaat het niet meer over harde juridische eisen, maar over ‘bestuurlijk overleg’ en ‘in gesprek’ blijven.
Het Zeeuwse provinciebestuur schrijft in een openhartige brief dat de keuze om voorlopig niet verder te procederen is gemaakt ‘om verdere escalatie’ te voorkomen. Op X bedankt De Ridder iedereen die hier ‘intens achter de schermen’ aan gewerkt heeft.
Vlaanderen stelt Nederland gerust: maak je geen zorgen over stikstof. Vlaanderen bepaalt namelijk zelf dat ‘de toename veroorzaakt door het individuele Project One’ geen nadelen heeft voor Nederlandse natuur. In een nieuw stikstofdecreet wordt dit allemaal piekfijn geregeld.
De provincie Brabant wil nog wel afspraken maken met Vlaanderen over de ‘wijze van borging’ van deze beloftes. Als je ernaar vraagt, dan verhaalt de woordvoerder over een zoektocht naar ‘mogelijke oplossingsroutes’.
Aan de Nederlandse kant van de grens, in Bergen op Zoom, staat ook een plasticfabriek, die van Sabic. Ook daar zijn zorgen over de gevolgen van stikstofuitstoot op de Brabantse Wal. Zo kordaat als de provincie Brabant aanvankelijk optrad tegen Ineos, zo aarzelend is men over het eigen Sabic: deze vergunning perkt men niet graag in.
Sabic heeft het hoofdkantoor in Saoedi-Arabië, Ineos is Brits. Op het provinciehuis vond onlangs discussie plaats over stikstof en de toekomst van de Brabantse Wal. Elke snipper natuur redden, dat is erg ambitieus en misschien ook niet nodig, lees je tussen de regels door.
Voorbij het Koepelbos en de steilwal ligt de Noordpolder, laag en open, nat in deze tijd van het jaar. Vanaf een polderdijk wijst Jan naar de grijze contouren van de haven van Antwerpen. Wat daar gebeurt, heeft hier gevolgen. ‘Bij zuidwestenwind waait het vlekkeloos bij ons naar binnen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant