Een minimum leeftijdsgrens voor sociale media heeft geen zin. Eenmaal die leeftijdsgrens gepasseerd, worden jongeren én volwassenen immers nog steeds blootgesteld aan de nare kanten van deze platforms.
In zijn opiniestuk in de Volkskrant pleit docent Gijs Korenblik voor een minimumleeftijd voor het gebruik van sociale media, zoals onlangs is aangenomen in Australië. Hiermee zouden we volgens hem als samenleving een vuist maken tegen de invloed van sociale media. Maar met zo’n leeftijdsgrens geeft de samenleving juist het signaal af dat sociale media hebben gewonnen, dat sociale media niet meer ontgift kunnen worden.
Dat is niet het geval, een vuist tegen sociale media maken we pas echt als we ingrijpen in hun verslavende en giftige werking. We moeten ons niet gewonnen geven.
Over de auteur
Lotje Beek is beleidsadviseur bij Bits of Freedom, een organisatie voor digitale rechten.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het probleem is evident: sociale media leiden tot grote ellende. Het is vreselijk dat er veel onzekere jongeren zijn met een dagelijkse schermtijd van tien uur. Dat moeten we als samenleving serieus nemen. Maar een leeftijdsgrens voor sociale media is niet de oplossing. Het probleem is namelijk nog veel breder. Want ook volwassenen kampen met sociale mediaverslaving, alleen hebben zij geen ouders of docenten die grenzen stellen aan telefoongebruik. Ook volwassenen trappen in misleidende advertenties. Ook volwassenen accepteren vaak voorwaarden waar ze het eigenlijk helemaal niet mee eens zijn.
Door het invoeren van een leeftijdsgrens, gaan we daarnaast akkoord met het gegeven dat sociale media gevaarlijk en eng zijn, wat we niet kunnen veranderen. Op het moment dat jongeren 16 jaar worden, laten we ze in één keer kennis maken met die gevaarlijke en enge online wereld. Maar jongeren boven de 16 jaar kunnen alsnog verslaafd raken aan sociale media, gemanipuleerd worden door het ontwerp van de platformen en een slecht zelfbeeld krijgen door alle beautyfilters en eetstoorniscontent die viraal gaat. Eigenlijk stelt een leeftijdsgrens het probleem alleen maar uit.
Een leeftijdsgrens is bovendien niet te rijmen met privacy. Om een leeftijdgrens goed te kunnen handhaven, moeten sociale media er zeker van zijn dat een gebruiker boven of onder de 16 jaar is. Die zekerheid is niet gegarandeerd wanneer gebruikers zelf hun leeftijd kunnen opgeven. Daar komt zwaarder geschut aan te pas: het platform, of een andere instantie, moet dan bijvoorbeeld het identiteitsbewijs van iedere sociale media gebruiker bekijken om de leeftijd vast te stellen. Dat is niet in lijn met het principe van privacy; je zou niet zomaar je identiteit met bedrijven moeten delen.
Een minimumleeftijd is dus niet de juiste oplossing. Het gaat voorbij aan de schaal van het probleem, stelt het probleem alleen maar uit én is in strijd met privacy. Maar het onderliggende probleem, dat sociale media ongezond is, blijft bestaan. En daar moet een andere oplossing voor worden gevonden.
In plaats van ons blind te staren op leeftijdsgrenzen, zouden we moeten kijken naar de bron van de problemen: de platformen zelf. Sociale media zijn ontworpen om verslaving te bevorderen, extreme content te tonen en gebruikers te verleiden tot aankopen of bepaalde denkbeelden. Dit schadelijke ontwerp heeft impact op alle leeftijden.
Daar kan alleen iets tegen worden gedaan met regulering van die platformen zelf. We zouden op sensatie beluste algoritmen en de ingebouwde verleiding tot eindeloos scrollen moeten verbieden. Manipulatief ontwerp van platformen moet, kortom, aan banden worden gelegd. Daar hebben alle jongeren en volwassenen profijt van.
De Europese Unie heeft al een begin gemaakt, en belooft binnenkort in het consumentenrecht met regels te komen tegen het verslavendmakende ontwerp. Dat moet het verschil gaan maken. Regulering is de vuist die we moeten maken tegen sociale media.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant