Waar journalist Paul Damen kwam, was het al snel feest. Maar waar hij vertrok, gebeurde dat vaak met slaande deuren. ‘Paul was tegendraads en opstandig’, klonk het bij zijn afscheid, ‘en zo houden we van hem.’
De op Witte Donderdag 1954 in Den Bosch geboren journalist, auteur en opiniemaker Paul Damen combineerde een scherpe pen met een brede historische kennis en een flinke dosis humor en sarcasme. Hij had een fenomenaal geheugen, noemde man en paard en vroeg door.
Als hij zich ergens in had vastgebeten, liet hij niet meer los. ‘Zijn schrijfstijl was barok, mijmerend en soms tegen het fabuleren aan’, zei Gabriël Oostvogel, een vriend sinds de middelbare school, in een stampvolle aula van de katholieke begraafplaats Sint Barbara in Amsterdam.
Nieuwsgierig, onderzoekend en altijd bezig was Damen. Hij schreef voor De Waarheid, universiteitsblad Folia, Panorama, Intermediair, De Groene, de Haagse Post, HP/De Tijd en De Krant op Zondag, werkte bij de Amsterdamse stadszender AT5 en de Joodse Omroep en was hoofdredacteur van het Nieuw Israëlietisch Weekblad (NIW). Meestal als freelancer; als hij in vaste dienst was, vertrok hij niet zelden na een conflict. Sinds 2015 was hij columnist van het Joodse platform Jonet. ‘Ik zal zijn cynische, vaak cabareteske, maar wel oprechte commentaren missen’, schreef een lezer.
Damen was luidruchtig en had het hoogste woord op redactievergaderingen, partijtjes en in de kroeg. Volgens zijn vrienden was stappen met Paul een feestje. Als hij in vorm was, kon hij een heel café bezighouden. Een suppoost van een museum bleef eens achter hem aanlopen, nieuwsgierig naar waar de luid verkondigde verhalen van Damen heen zouden gaan. ‘Door zijn bravoure schemerde het ongemak en soms zijn sociale onhandigheid’, zei Oostvogel.
Op 10-jarige leeftijd won Damen een prijs in een voordrachtwedstrijd. Op gymnasium Beekvliet in Sint-Michielsgestel, een voormalig kleinseminarie, was hij hoofdredacteur van de schoolkrant, secretaris van de leerlingenraad én actief in het schoolcabaret. Hij ontpopte zich er als een raddraaier en druktemaker, als een vrije geest en intellectueel, zei zijn broer Han. ‘Paul was tegendraads en opstandig, en zo houden we van hem.’
Damen zat in militaire dienst, is vier keer door de marechaussee van zijn bed gelicht en was actief in de VVDM, de vakbond voor dienstplichtigen. Later sloot hij zich aan bij de Pacifistisch Socialistische Partij, waar hij vier jaar later uit werd gegooid. Ook bij de Communistische Partij van Nederland, waar hij daarna onderdak vond, vertrok hij met slaande deuren.
Mettertijd schoof hij op naar het politieke midden, soms naar rechts overhellend. Damen overleed onverwacht op 13 november thuis in de Jordaan, in de woning die hij in zijn studententijd had gekraakt. Hij werd 70 jaar.
Nog geen uur nadat hij in zijn graf was gelegd, op donderdag 21 november, onthulde het NIW dat Damen, die altijd had beweerd kind te zijn van een katholieke vader en een Joodse moeder, zijn Joodse wortels had verzonnen. Dat zijn tantes waren vermoord in Sobibor en zijn moeder zich had bekeerd tot het katholicisme teneinde aan de nazi’s te ontkomen – het was uit zijn duim gezogen.
‘Dit alles doet niets af aan de manier waarop Damen zich vanaf 2008 heeft ingezet voor de gemeenschap’, schreef het NIW, dat eraan toevoegde dat Damen een ‘uiterst gecompliceerde persoonlijkheid’ was. ‘Ons Joden blijft ook niets bespaard, zou Paul zeggen’, luidde een reactie in de groepsapp ‘Paul, daar ga je’, aangemaakt na diens overlijden.
Na de uitvaart proostten zijn vrienden, nog onwetend van zijn verzonnen verleden, op Damen in de Pels en de Zwart, cafés waar hij kind aan huis was. Het was stamgasten opgevallen dat hij de laatste tijd een op drie dronk, een fluitje Weizen, zijn favoriete bier, tegen drie vaasjes pils die zijn drinkmaten achteroversloegen.
Zijn vriend Sabry Amroussi op de afscheidsbijeenkomst: ‘Lieve Paul, je had een hart en een lever van goud.’
Source: Volkskrant