In Syrië veroveren rebellengroepen in hoog tempo terrein. Donderdag werd de stad Hama veroverd op het Syrische leger. Wat betekent dit voor het regime van president Bashar al-Assad? We bellen met Midden-Oostencorrespondent Jenne Jan Holtland.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Waarom trok het Syrische leger zich donderdag plotseling terug uit Hama?
‘We weten het niet precies, omdat er geen onafhankelijke berichtgeving uit Syrië komt. Het enige wat we zeker weten, is dat de staatsmedia donderdag rond 2 uur ’s middags bekendmaakten dat het Syrische leger zich had teruggetrokken uit Hama. Het leger deed dat naar eigen zeggen om de bevolking te sparen.
‘Maar er is ook een meer cynische uitleg. Als gevolg van de burgeroorlog is het in Syrië belangrijker geworden tot welke geloofsgemeenschap je behoort. Hama is een honderd procent soennitische stad. Hayat Tahrir al-Sham (HTS) en de andere rebellengroepen die meevechten, zijn dat ook.
‘President Assad daarentegen is alawiet (een vertakking van de sjiitische islam, red.). Volgens een analist die ik sprak, weet Assad dat het nu geen zin heeft om te vechten voor een stad waarvan de bevolking hem niet steunt. Want ook al had hij een zware militaire strijd gevoerd om Hama te behouden, dan nog dreigde de bevolking zich tegen hem keren. Het zou daarom ook een gecalculeerde terugtrekking kunnen zijn.’
Is de val van Hama alsnog een zware slag voor het regime van Assad?
‘Natuurlijk. Het is een ramp voor hem. Het laat zien hoe zwak hij staat. De Russen zijn niet in staat om hem daadwerkelijk te helpen, of willen dat niet. Pro-Iraanse milities laten het afweten.
‘Tegelijkertijd wordt de strijd om de stad Homs waarschijnlijk veel belangrijker. Homs ligt aan een snelweg die het zuiden van het land, inclusief de hoofdstad Damascus, met de kuststad Latakia verbindt. Het is een soort scharnierpunt. Sommige analisten zeggen daarom: ‘Als Homs valt, valt Assad.’ Assad controleert dan alleen nog twee kleine, losse staatjes in het westen en zuiden. Dan valt het land in brokken uiteen.’
Verwacht jij dat de rebellen direct proberen door te stoten richting Homs?
‘Dat is niet te zeggen. Het is maar 50 kilometer, dat is bijna niets. Maar vanwege het gebrek aan onafhankelijke berichtgeving weten we niet hoe sterk de verdedigingslinies daar zijn. Homs is geen volledig soennitische stad, het heeft ook een grote sjiitische bevolking. Die zijn als de dood voor HTS, die zij zien als een jihadistische beweging.’
Is Assad bij machte om deze opmars te stoppen?
‘Ook dat is moeilijk te zeggen. Voorlopig is er vooral paniek bij Assad. Er zijn berichten dat er honderden Syrische jongemannen bij checkpoints worden opgepakt om in het leger mee te vechten, maar dat is geen duurzame strategie.
‘Zelfs alawieten die normaal altijd achter de president stonden, zeggen nu: ik vecht alleen nog voor mijn eigen wijk of mijn eigen stad. Ik ga niet meer het hele land verdedigen, want ik krijg daar niks voor terug. Dat is heel pijnlijk voor Assad.
‘De vraag is ook of de regionale grootmachten Assad nog te hulp willen schieten. Die hulp zal vooral moeten komen van Iran, Hezbollah en andere pro-Iraanse milities. Het lijkt er sterk op dat Turkije, dat op goede voet staat met HTS, al wist van dit offensief. Het is alleen de vraag of de Turkse president Erdogan ook wil dat de rebellen doorstoten en Assad verdrijven. Mocht Assad Homs voorlopig vasthouden, dan is het ook mogelijk dat Turkije, Iran en Rusland tot een akkoord komen, waarin Assad een deel van zijn macht kan behouden.’
Hoe reageren Syriërs ondertussen op wat er allemaal in hun land gebeurt?
‘Dat wisselt enorm. Aan de ene kant heb je veel Syriërs, vooral christenen en andere minderheidsgroepen, die niet goed weten wat ze ervan moeten vinden. Zij wijzen op Islamitische Staat (IS, red.) dat aanvankelijk ook zei dat ze iedereen eerlijk zouden behandelen. Ze vrezen weer als tweederangsburgers te worden behandeld.
‘De andere reactie, en die ontroert mij wel, komt van de inwoners van Hama. Veel van hen ervaren dit echt als een bevrijding. Hama is al vijftig jaar nagenoeg onafgebroken in handen van de familie van Assad. Het is ook de stad waar in 1982 een opstand van de Moslimbroederschap plaatsvond. Die is toen keihard neergeslagen door de oom van de huidige president, waarbij tienduizenden doden vielen. Die moordpartijen zijn altijd ontkend. Dus toen de rebellen donderdag de stad overnamen, las ik online hoe sommige Syriërs schreven: “Straks kunnen we voor het eerst onze doden herdenken.”’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant