Als 12-jarig kind in Drenthe wist Jan Pol al dat hij dierenarts wilde worden. Hij groeide uit tot een fenomeen. Televisiekijkers in 26 landen volgden dertien jaar lang zijn verrichtingen in zijn eigen dierenkliniek op het Amerikaanse platteland.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Daar gaat toch geen hond naar kijken, was Jan Pols eerste reactie toen zijn zoon Charles, een tv-producent, in 2011 voorstelde een tv-serie te maken over zijn leven als dierenarts op het platteland van de Amerikaanse staat Michigan. Nu, dertien jaar en 254 afleveringen later, komt er een einde aan de realityshow The Incredible Dr. Pol.
De serie was lange tijd de populairste reality-serie op de Amerikaanse televisie. Hij werd ook in 25 andere landen uitgezonden. Het programma van de populair-wetenschappelijke tv-zender National Geographic trok dit jaar gemiddeld nog zo’n 213 duizend kijkers per uitzending.
In Nederland nemen de fans vrijdag afscheid van ’s werelds bekendste dierenarts – misschien op James Alfred Wigh na. Dat was de Britse veearts die onder het pseudoniem James Herriot in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw boeken schreef over zijn leven op het platteland van Yorkshire. Wighs verhalen werden veertig jaar geleden voor televisie bewerkt door de BBC onder de titel All Creatures Great and Small. De serie trok in Nederland 2 tot 2,5 miljoen kijkers per uitzending.
Groot is het contrast tussen de bedaagde Wigh van tachtig jaar geleden en de charmante, soms hoekige veearts uit de VS in het hier en nu. De 82-jarige Pol, die niet stopt met werken als de camera’s zijn verdwenen, deinst er niet voor terug om in beeld zijn arm tot aan zijn oksel toe in het achterste van een koe te steken om er een kalfje uit te trekken, of het mes te zetten in een etterende zweer in een paardenbek.
Niet alle toeschouwers kunnen zoveel reality aan. In het begin klaagden kijkers bij National Geographic dat ze niet zaten te wachten op een schaap met buikloop. Zoon Charles grapte daar in een interview over: ‘Ze zouden het eens moeten ruiken.’
Jan Pol daarentegen kan zich geen ander leven voorstellen. Hij werd op 4 september 1942 geboren in Wateren, een buurtschap in Drenthe. Toen hij 12 jaar oud was, hielp hij een dierenarts bij de bevalling van een nestje biggetjes. En was verkocht.
Pol studeerde diergeneeskunde aan de Universiteit van Utrecht, een opleiding die hij in 1970 afsloot. Jan en zijn Amerikaanse vrouw Diane emigreerden naar de Verenigde Staten, waar hij tien jaar werkte bij een dierenarts in Michigan. Toen opende hij zijn eigen kliniek in Weidman, een buurtschap van nog geen duizend zielen in de noordelijke Amerikaanse staat.
Pol had Diane in 1961 leren kennen toen hij vanwege een uitwisselingsprogramma enige tijd in Mayville (Michigan) studeerde. De Drent had de plek uitgekozen om dicht bij een oudere zus te kunnen zijn, die toen in Canada woonde.
Jan en Diane stapten in 1967 in het huwelijksbootje. Over de trouwdag vertelde Pol in 2017 in Volkskrant Magazine dat die bijna niet doorging. De dominee, lid van de vrijwillige brandweer, werd naar een brand geroepen in het stadje. ‘De dominee kwam zwartgeblakerd bij ons binnen. Uiteindelijk kwam alles goed.’
In 1981 opende Pol Veterinary Services zijn deuren, aanvankelijk vanuit de garage van Pols huis. Tegen de tijd dat een cameraploeg van National Geographic neerstreek in Weidman, was de eenmanspraktijk al uitgegroeid tot een volwaardige veterinaire hulppost met een handvol artsen en zo’n 23 duizend boeren en baasjes als klant. Met als motto: ‘Dieren liefhebben maakt ons betere mensen.’
Hoewel gebaseerd op bewezen veterinaire praktijken komen de behandelmethoden van de dierenarts soms onorthodox over. In 2013 diende een tv-kijker een klacht bij de toezichthouder in, omdat dokter Pol verwijtbare fouten zou hebben gemaakt bij de verwijdering van een baarmoeder bij een hond.
In 2014 sloot een vakgenoot zich hierbij aan. Hij verweet Pol nalatigheid bij een oogoperatie op Mr. Pigglesworth, een bostonterrier. Met succes vocht Jan Pol een veroordeling aan.
In zijn praktijk behandelt Pol, net als James Herriot, ‘alle schepsels groot en klein’. Elk dierenleven telt, vertelde de dierenarts in Volkskrant Magazine: ‘Ook al is deze stier over twee jaar worst, vandaag leeft-ie.’ Vee en huisdieren vormen zijn belangrijkste patiënten, maar Pol draait zijn hand ook niet om voor nijlpaarden, tijgers, olifanten en krokodillen.
De enige keer dat het op een haar na misging, was toen een stier Pol bijna vertrappelde. ‘Je kunt de wildernis nooit uit een wild dier halen’, zei hij over het incident in 2018 in de krant USA Today. De onverschrokken veearts heeft maar één echte angst: hoogtevrees.
Onduidelijk is waarom National Geographic een punt heeft gezet achter de tv-serie. The Incredible Dr. Pol trok minder kijkers dan in het begin, maar de realityshow blijft mensen boeien. Jan Pol verdwijnt ook niet helemaal van de buis: de zender begon vorig jaar met The Incredible Pol Farm, waarin drie generaties Pol een boerderij uit de grond stampen.
Ook als de camera’s weg zijn zal Pol dieren blijven behandelen, zei zijn zoon Charles ooit in een interview. ‘Mijn vader heeft altijd gezegd dat hij zal sterven met zijn hand in het achterste van een koe.’
3x Jan Pol
In 2014 verschenen Pols’ memoires. De dierenarts schreef die met hulp van ghostwriter David Fischer: Never Turn Your Back on an Angus Cow. Het boek is in het Nederlands vertaald onder de titel Dokter Pol.
Nadat een televisiekijker bij de diereninspectie over hem had geklaagd, ijverde Pol voor een wet die aanklachten louter gebaseerd op tv-beelden verbiedt. Het wetsvoorstel sneuvelde in het parlement van Michigan.
Ondanks zijn liefde voor dieren is Pol geen vegetariër. Zijn lievelingseten is varkenskarbonade. Als hij in Nederland is, moet Pol lekkerbekjes eten: ‘Die kunnen ze in Michigan niet maken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant