Nu de beerput van ontevredenheid over hormonale anticonceptie geopend is, is het tijd om de behoeften en ervaringen van vrouwen serieus te nemen. Want met morele paniek over abortuscijfers, of neerbuigend advies, is niemand geholpen.
Vrouwen maken in 2024 zelf keuzes over hun lijf. Maar dat lijkt de samenleving nog steeds maar met moeite te kunnen verkroppen. Want wanneer abortuscijfers stijgen, of wanneer het lijkt alsof steeds meer vrouwen traditionele anticonceptie afwijzen en hun heil zoeken in imperfecte alternatieven, worden die keuzen meteen bevraagd en moeten we op zoek naar verklaringen.
Baarmoeders en de beslissingen die vrouwen en andere eigenaren van het orgaan er zelf over maken: ze werken als een rode lap op de media en maatschappij. De oorzaak? Het lijkt op een diepgeworteld wantrouwen in het vermogen van vrouwen om weloverwogen keuzes te maken. En op complete ontkenning van het feit waar auteur Gabriëlle Blair zo scherp op wees: dat er slechts één orgasme is dat tot bevruchting leidt – spoiler alert: niet dat van haar.
Over dit artikel
Annemieke van Straalen is oprichter van de Vrije Keuze Coalitie en campaigner voor seksuele en reproductieve rechten
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De komst van anticonceptie heeft vrouwen in staat gesteld om de regie over hun eigen leven, carrière en toekomst te pakken. Mensen kunnen bewust kiezen om de verantwoordelijkheid van ouderschap wel of niet aan te gaan, net zoals gezinnen nu gelukkig ‘compleet’ kunnen worden verklaard. Immense stappen in de richting van het zelfbeschikkingsrecht van iedereen. Maar tijden veranderen, en de behoeften van mensen met een baarmoeder ook. Talloze ontwikkelingen kunnen hieraan ten grondslag liggen: van modegrillen en desinformatie op sociale media tot verdere emancipatie en de behoefte aan nieuwe anticonceptiemethoden.
De verontruste reacties van media en maatschappij spreken boekdelen: angst voor TikTok-manipulatie van ‘onze’ kwetsbare vrouwen en weemoedig gepruttel over ‘die goede, oude pil’, zoals hier door oud-gynaecoloog Frans Roumen. Het klopt inderdaad dat de anti abortusbeweging desinformatie verspreidt over de pil en de zogeheten ‘natuurlijke methoden’ propageert. Daar moeten we waakzaam voor zijn.
Maar die propaganda kan alleen floreren in een voedingsbodem van vrouwen die zich jarenlang in stilte onbegrepen hebben gevoeld. Die afgescheept werden met pillen die niet zelden klachten veroorzaakten, en een gigantisch gebrek aan medische kennis en onderwijs hierover. De pil, en later ook andere hormonale anticonceptiemethoden, waren beschikbaar. Dus de emancipatie was ‘af’. Medici en farmaceuten konden achteroverleunen.
Niets blijkt minder waar: pas recentelijk is de beerput van ontevredenheid geopend. Onvrede over de wetenschappelijke kenniskloof over het vrouwenlichaam, of eigenlijk ieder lichaam dat niet cisgender mannelijk is. Onvrede over het wegwuiven van medische misstanden, over de afwezigheid van betere, niet-hormonale methoden en over het onbenoemd laten van de verantwoordelijkheid die mannen hebben in het voorkomen van ongewenste zwangerschappen – het heeft jarenlang allemaal ongestoord kunnen borrelen en etteren.
Nu het gesprek hierover geopend is, is er behoefte aan begrip, aan doorvragen, aan oog hebben voor de behoeften van vrouwen. Sommige artsen roepen hun collega’s zelf ook op tot een meer begripvolle houding. Maar toch komt keer op keer opnieuw dat bevoogdende vingertje tevoorschijn: ach, die arme vrouwen die worden gemanipuleerd, die niet beter zouden weten, die simpelweg opnieuw op het rechte pad moeten worden gezet.
Maar wat nou als het rechte pad van de een, niet automatisch ook het rechte pad van de ander blijkt te zijn? Wat als de ene vrouw die jarenlang trouw een pil heeft geslikt waar ze last van had, nu heeft besloten een hoger risico op zwangerschap te accepteren bij gebrek aan betere alternatieven? Wat als ikzelf geen klein vreemd voorwerp in mijn baarmoeder wil, omdat ik niet meer zit te wachten op de totaal onnavolgbare cyclus die ik daardoor krijg?
En wat als we het bevoogdende vingertje voor de verandering eens opsteken naar farmaceuten – die gemakzuchtig hun pillencentjes zitten te tellen? Of naar mannen – wier onverantwoordelijke ejaculatie nota bene de échte oorzaak van ongewenste bevruchting is.
Het is tijd dat we onze eendimensionale blik op bevruchting, baarmoeders en de keuzes daarover loslaten. Dat we scherpere vragen stellen aan elkaar. Over waarom mannen maar niet ter verantwoording worden geroepen voor hun aandeel, bijvoorbeeld. Of waarom een verhoogd risico op zwangerschap, en daarmee op abortus, per definitie zo erg zou zijn. Of waarom het voor Women On Waves, dat nu grootschalig onderzoek doet naar de mogelijkheid van een gebruiksvriendelijke, niet-hormonale anticonceptiepil, zo moeilijk was om hiervoor fondsen te werven.
Als we ons echt zo bekommeren om het lot van vrouwen, dan kunnen we onze tijd beter besteden dan met dat verdomde vingertje. Betere vragen leiden tot meer vruchtbare gesprekken, waar mensen met een baarmoeder daadwerkelijk iets aan hebben.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant