De mislukte machtsgreep van de Zuid-Koreaanse president Yoon verraste vriend en vijand. Drie Korea-experts vertellen NU.nl wat de politiek onrust in Zuid-Korea voor Noord-Korea en het Westen betekent. Over één ding zijn ze het eens: Noord-Korea profiteert sowieso.
De chaotische beelden vlogen dinsdagavond de wereld over. Zuid-Korea, dat niet bekendstaat als politiek instabiel, ziet plots militairen het parlement beschermen. President Yoon Suk-yeol probeerde de macht te grijpen met een militaire noodtoestand. De poging mislukte al na een paar uur.
Woensdag kondigden oppositiepartijen een afzettingsprocedure aan tegen de conservatieve president en is de minister van Defensie opgestapt. Maar de spontane oproer heeft wereldwijd zijn weerslag.
De experts voorspellen op de korte termijn dat Noord-Korea profiteert van de onrust. Op de lange termijn verwachten ze dat president Yoon wordt afgezet en een progressieve partij de verkiezingen wint. Maar een progressief Zuid-Korea levert voor- en nadelen op tegenover een opkomend Noord-Korea én de aankomende rentree van Trump als Amerikaanse president.
"Ik ben gisteren overvallen door dit nieuws, ik denk Kim Jong-un ook", zegt Tycho van der Hoog tegen NU.nl. Van der Hoog is universitair docent Internationale Veiligheidsstudies met een focus op Noord- en Zuid-Koreaanse spanningen. Noord-Korea gaat volgens Van der Hoog de ontwikkelingen eerst afwachten: Kim denkt waarschijnlijk: 'Lekker uit de klauwen laten lopen.'
Van der Hoog: "De vlam is pas net in de pan geslagen. Noord-Korea gaat wachten en bedenken hoe ze dit gaan vertellen aan hun eigen volk. Vermoedelijk zetten ze Zuid-Korea neer als chaotisch land. Dat deden ze bijvoorbeeld ook bij een politieke crisis in Zuid-Korea in 2017."
Ook Koreadeskundige Casper van der Veen zegt dat Noord-Korea niet gelijk naar de buitenwereld toe zal reageren. "Daar zijn ze vaker wat later mee. Bovendien heeft Noord-Korea hier eigenlijk niets mee te maken. De bewering van president Yoon dat er Noord-Koreaanse krachten in het parlement aanwezig zouden zijn, is een bekende vorm van kritiek die conservatieven gebruiken tegen progressieven."
Christopher Green, assistent-professor Koreastudies aan de Universiteit Leiden, voorspelt dat Noord-Korea het nieuws over instabiliteit gaat verspreiden in zijn eigen land. Maar militaire inspanningen hoeven we volgens Green niet te vrezen. Noord-Korea heeft volgens hem baat bij stabiliteit: "Hun relatie met Rusland is sterker geworden en die met China is stabiel gebleven."
Ook Van der Hoog ziet geen kans op wapengekletter: "Voor Noord-Korea zou dat zelfmoord betekenen."
Westerse landen zullen "hun handen even van Zuid-Korea af trekken", vermoedt Van der Veen. "De Zweedse premier heeft zijn bezoek aan Zuid-Korea uitgesteld, maar dat is een enkel concreet geval. Buitenlandse leiders zijn door deze machtsgreep overvallen en wachten waarschijnlijk af tot de rust terugkeert."
De gevolgen voor de oorlog in Oekraïne noemen de experts 'koffiedik kijken'. Zuid-Korea is al langer kritisch op tienduizenden Noord-Koreaanse soldaten die aan Russische zijde meevechten in Oekraïne sinds begin november. Zuid-Korea overweegt sinds een maand om wapens te leveren aan Oekraïne. Daar moet het parlement over stemmen, dat nu in rep en roer is.
Maar een eventuele wapenlevering aan Oekraïne is erg impopulair in Zuid-Korea, legt Van der Veen uit. "Dat ligt heel gevoelig bij de bevolking en de wetgevers. Dat is niet veranderd." Ook Green zegt dat een mogelijke wapenlevering niet populair is: "En deze gebeurtenis gaat daar weinig verschil in brengen."
Zoals gezegd verwachten alle drie de deskundigen dat de conservatieve Yoon wordt opgevolgd door een progressieve president. Maar dat kan wel moeilijkheden opleveren tegenover een 'opkomend Noord-Korea', stelt Van der Hoog.
"De progressieven zijn wat verzoenender naar Noord-Korea. Een conservatieve president reageert vaak hard op Noord-Koreaanse provocaties. Progressieven kunnen de angel uit de agressie halen. Aan de andere kant: als Zuid-Korea niet hard optreedt, gaat Kim Jong-un de grens steeds verder proberen te verleggen."
Bovendien noemt Van der Hoog de mislukte machtsgreep "een kers op de taart van Kim Jong-uns 2024". Trumps verkiezing was goed nieuws voor Kim en Noord-Korea heeft dit jaar de banden met Rusland verbeterd. Zo stelde NAVO-chef Mark Rutte woensdag dat Noord-Korea nucleaire technologie krijgt van Rusland.
Van der Hoog: "De afgelopen jaren is Noord-Korea meer gaan inzetten op een conflict met het zuiden. Zo bliezen ze midden oktober grensovergangen op en stuurden de afgelopen maanden vuilnisballonnen de grens over. Kim is ondernemender geworden en weet dat hij daarmee weg komt. Trump was daarin een belangrijke factor, door tijdens zijn presidentschap de banden met Noord-Korea aan te halen. De militaire inzet aan de Oekraïens-Russische grens sinds begin november is daar misschien wel het beste voorbeeld van."
Ook Van der Veen waarschuwt voor de terugkeer van president Trump in januari: "Trump heeft een goede persoonlijke band met Kim Jong-un. Bovendien dreigde hij eerder dit jaar de 30.000 Amerikaanse soldaten in Zuid-Korea terug te halen als Seoel niet financieel meer zou bijdragen." Trump doet vaker grote uitspraken, maar het laat in ieder geval zijn kritische houding tegenover Zuid-Korea zien.
Source: Nu.nl algemeen