Woensdagmiddag Nederlandse tijd vertrekt de Proba-3-ruimtemissie met vanuit India. Het doel: uittesten of satellieten autonoom heel precies samen kunnen vliegen, maar ook het oplossen van een van de grootste raadsels rond de zon. Want waarom is de corona die zichtbaar blijft tijdens een verduistering zoveel heter dan het oppervlak van de zon?
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
De lancering in India wordt een wereldprimeur: de twee satellieten van de Europese missie Proba-3 die, geheel geautomatiseerd en met hoge precisie, op zo’n 60 duizend kilometer boven het aardoppervlak in formatie moeten blijven vliegen. Tijdens de meetsessies, die ieder 6 uur duren, mogen de beide satellieten niet meer dan een millimeter – zeg: een nageldikte – afwijken van hun onderlinge afstand van 150 meter.
Dat maakt van Proba-3 bovenal een technologietest, aldus de Europese ruimteorganisatie ESA. Het is een eerste stap naar nog veel ambitieuzere satellietformaties, en bovendien nooit eerder geprobeerd. Met zulke formaties is het bijvoorbeeld mogelijk heel grote (en dus gevoelige) samengestelde ruimtetelescopen te maken, die wellicht zelfs foto’s kunnen maken van planeten rond verre sterren – een door astronomen langgekoesterde droom.
Toch is Proba-3 meer dan een uitprobeersel. De missie heeft meteen al belangrijke wetenschappelijke doelstellingen meegekregen. Zo zal het satellietduo op een opmerkelijke manier onderzoek doen naar de zon: door in de ruimte een zonsverduistering na te bootsen.
Daartoe moeten de twee satellieten in precies de juiste lijn en op exact de correcte onderlinge afstand staan, zodat de eerste een schaduw werpt op de tweede die exact groot genoeg is om alleen nog de zogeheten corona van de zon zichtbaar te laten, de krans die ook tijdens een echte zonsverduistering opduikt achter de maan.
Dat zal het satellietenpaar zelfstandig doen, vanaf de aarde worden ze niet bijgestuurd. In plaats daarvan verzamelen de satellieten meetgegevens van ingebouwde sensoren, die onder meer de positie ten opzichte van de sterren aan de hemel meten. Ook kijken camera’s naar de ledverlichting op de andere satelliet, is er een radioverbinding tussen de twee satellieten, en houden sensoren de vorm van de schaduw in de gaten. De kunstmatige verduistering moet steeds 6 uur in beslag nemen.
In totaal zal de missie twee jaar duren, waarin in totaal honderd van zulke kunstmatige zonsverduisteringen zullen worden nagebootst. Een flinke vooruitgang ten opzichte van metingen die gedaan worden tijdens echte zonsverduisteringen, die gemiddeld slechts anderhalf keer per jaar te zien zijn.
Het bestuderen van de corona moet onder meer antwoord geven op een van de grootste raadsels van de zon: waarom die corona zoveel heter is dan het oppervlakte de zon zelf.
Opvallend is dat deze Europese missie vertrekt met de zogeheten PSLV-raket (Polar Satellite Launch Vehicle) van de Indiase ruimtevaartorganisatie ISRO, terwijl Europa ook twee ‘eigen’ raketten heeft. Volgens Esa komt dat omdat de eigen Vega-C-raket niet krachtig genoeg is, terwijl de Ariane-6 te duur is.
Na lancering duurt het ongeveer vier maanden totdat de satellieten klaar zijn voor de eerste waarnemingen.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant