schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
Het is bijna pakjesavond. Zowel met Sinterklaas als verjaardagen gebruiken kinderen steeds vaker het onlineverlanglijstje om aan te geven welke presentjes ze willen. Lekker efficiënt. Maar gaat er op deze manier niet ook iets van de magie verloren?
‘Gezinnen gaan met de tijd mee. We leven nu eenmaal in een consumptiemaatschappij’, meent socioloog en pedagoog Mieke van Stigt. ‘Vroeger knipten kinderen de speelgoedgids van Bart Smit kapot om plaatjes op hun lijstje te plakken. Dat was niet minder specifiek dan de digitale lijstjes. Nog langer geleden stonden kinderen met hun neus tegen de etalageruit gedrukt.’
Als pedagoog wil ze wegblijven van een moreel oordeel over verwende kinderen omdat ouders al genoeg kritiek krijgen. ‘Opvoeden doe je niet op een eiland. Kinderen worden beïnvloed door wat ze om zich heen zien, online en bij klasgenoten.’ En daar ligt een verschil met vroeger: de tijd dat reclames met aantrekkelijke spullen zich beperkten tot een folder of dat ene tv-momentje zijn voorbij.
Aanvinken, bestellen via de link en klaar. Gaat er niet iets van betekenis verloren als de gever zo weinig moeite hoeft te doen? ‘Puur vanuit economisch standpunt is het verlanglijstje alleen maar efficiënt’, zegt Paul Teule, econoom en filosoof verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Geen tijdverspilling of kans op mislukte of dubbele cadeaus.
Hij verwijst naar de Amerikaanse econoom Joel Waldfogel die in 1993 opzien baarde door in het artikel The Deadweight Loss of Christmas te stellen dat het geven van presentjes pure geldverspilling is. Waldfogel berekende dat de ontvanger van het geschenk de geldwaarde van het betreffende cadeau steevast 10 à 30 procent lager schat dan de prijs die de gever ervoor betaalde.
Dit gaat natuurlijk volledig voorbij aan de emotionele waarde van cadeaus. ‘Veel mensen vinden dat het bij cadeaus ook gaat om welke tijd, moeite en aandacht je erin steekt’, zegt Teule. Toch denkt hij dat dit bij kinderen minder speelt. ‘Die zijn gewoon blij.’
‘Het is een wensenlijstje, geen contract’, zegt Van Stigt. Je kunt kinderen prima uitleggen dat het een verrassing blijft of ze het gevraagde cadeau ook daadwerkelijk krijgen. ‘Misschien heeft Sinterklaas wel iets heel anders bedacht, daarin zit ook de magie.’
Laat je een kind volledig vrij in het opstellen van de lijst, met het gevaar dat er alleen maar games op staan? Van Stigt: ‘Je kan best een beetje sturen, zeker bij de kleintjes, door te zeggen: Ik weet niet of Sinterklaas wel genoeg geld heeft, hij moet zoveel cadeautjes kopen.’ Ouders weten vaak goed of iets een bevlieging is of een lang gekoesterde wens.
Met een concrete verlanglijst treedt een kind minder snel uit de eigen cadeaububbel. Bij het vermoeden van een onontdekte interesse, zoals muziek of techniek, is improviseren de moeite waard.
Bang om hebberig over te komen? Etiquette-expert Beatrijs Ritsema adviseerde in haar rubriek Moderne Manieren in dagblad Trouw om de verlanglijst bij verjaardagen alleen te delen als de ander ernaar informeert.
Een cadeau staat niet op zichzelf. Symboliek en de sociale positie van de gever spelen ook een rol, zegt Teule. ‘Het gaat over wie je bent in relatie tot de ander. Een buurmeisje kiest een ander soort cadeau dan opa en oma.’ Het is fijn als het wensenlijstje variëteit bevat (en dus niet enkel Hot Wheels of LOL-poppen) zodat er écht wat kiezen valt.
Tot slot: rond Sinterklaas en verjaardagen wordt de (financiële) ongelijkheid tussen gezinnen pijnlijk duidelijk. ‘Niet alle ouders hebben genoeg geld om iets te kopen’, zegt Van Stigt. ‘Daar moet iedereen zich van bewust zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant