Tussen de historische bondgenoten Canada en Verenigde Staten dreigt een handelsoorlog. Canadese handelaren vlak over de grens kunnen er met hun hoofd niet bij. ‘Ik weet niet of ik dit ga overleven.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Bill Craighead blaast de splinters van een houten spijl. Fijn zaagsel dwarrelt als goudstof door de lucht. ‘Vers uit de zaagmachine’, zegt Craighead. Tegen zwak tl-licht inspecteert hij zijn plank op imperfecties. Hij knikt, en steekt hem tussen honderden andere op zijn heftruck. ‘Moet jij eens raden waar deze lading naartoe gaat?’
Zagerij F.W. Jones et Fils (‘depuis 1878’), in de Franstalige Canadese provincie Quebec, produceert houtwerk voor de Verenigde Staten. Hun spijlen scheiden daar – al dan niet witgeschilderd – talloze tuinen: het white picket fence, symbool van Amerikaans huiselijk geluk. Gemaakt in Canada, vooralsnog.
Vorige week kondigde Donald Trump, vanaf 20 januari opnieuw de Amerikaanse president, een handelsoorlog af tegen zijn buurlanden. ‘Ik zal Mexico en Canada een heffing opleggen van 25 procent op ALLE producten die de VS binnenkomen’, schreef Trump op sociale media. Die heffing, stelt hij, is een straf voor de ‘misdaad en drugs’ en ‘illegale vreemdelingen’ die beide landen zouden doorlaten.
‘Een rotsituatie’, zegt de 71-jarige Craighead, wiens overgrootvader deze zagerij ooit begon. ‘99,9 procent van mijn spijlen gaat naar de VS. Ik weet niet of ik dit ga overleven.’
Canada vreest een economische ravage. Het land draait op handel. Jaarlijks exporteert het land voor zo’n 600 miljard dollar naar de VS. Dat gaat onder meer om staal, uranium, fossiele brandstof, elektriciteit, motoronderdelen en, inderdaad, hout. Hun economieën zijn verweven. Maar het is een ongelijke balans. Zo’n 77 procent van de Canadese export gaat naar de VS. Andersom is dat slechts 17 procent.
Dat kan schuren. In 2018, tijdens zijn eerste termijn, dwong Donald Trump buurlanden Canada en Mexico tot onderhandelingen over een nieuw, voor de Amerikanen gunstiger handelsakkoord. Dat kwam er. Nu dreigt Trump die afspraak opnieuw te doorkruisen.
‘Alsof een familielid je recht in het hart steekt’, zei Doug Ford, premier van de provincie Ontario, vorige week. Staatshoofd Justin Trudeau vloog vrijdag halsoverkop naar Florida voor een diner met Trump op diens landgoed Mar-a-Lago. Met lege handen keerde hij terug.
De risico’s voor Canada zijn reëel. Na Trumps aankondiging zakte de Canadese aandelenbeurs al enkele punten. Economen vrezen een recessie. Trump dreigt zijn maatregel in te voeren vanaf ‘dag één’ en tot ‘geen enkele illegale vreemdeling’ de grens meer overkomt. Canada overweegt nu eigen heffingen. Een destructieve handelsoorlog, tussen twee historische bondgenoten, dreigt aan de horizon.
‘Maar waarom?!’, roept Bill Craighead. ‘Ik kan er met mijn kop niet bij.’ Met zijn werkhandschoen wrijft hij langs zijn grijze snor. ‘Wat Trump beweert, is waanzin. Ga zelf kijken. Er is aan de grens niets aan de hand!’
Eén voet in de greppel is genoeg. Langs de grens buiten Montreal, een uit de aarde gekerfde geul vol natte herfstbladeren, loopt geen hek. Maar hij wordt streng bewaakt. Binnen enkele tellen verschijnt van achteren een witte wagen van de Canadese grenswacht CBSA. En daar, aan de overzijde, een groene Dodge van de Amerikaanse Border Patrol. ‘Niet oversteken!’, waarschuwt de Canadees.
Met 8.891 kilometer is deze grens de langste ter wereld. Canadese en Amerikaanse burgers mogen elkaars landen vrijelijk betreden, maar uitsluitend via formele grensovergangen. Anderen doen het stiekem, op plekken zoals deze. Het bos hangt hier vol gecamoufleerde camera’s.
‘Zo zag ik jullie’, zegt de Canadese grenswacht, die met zijn naam niet in de krant mag. Zijn arm hangt ontspannen uit het autoraam. ‘Soms proberen mensen illegaal ons land binnen te sluipen. Maar de meesten gaan de andere kant op.’
Van over heel de wereld vliegen mensen naar Canada, waar toeristenvisa gemakkelijk te verkrijgen zijn, met als werkelijke einddoel de VS. Dit jaar hielden de Amerikanen langs de Canadese grens 23.721 illegale overstekers aan.
‘Vergelijkbaar met een stevig weekend aan de Mexicaanse grens’, sneerde de Canadese immigratieminister Marc Miller vorige week over dat cijfer. Hij heeft een punt. Daar, in het zuiden, slechten in één week soms meer ongedocumenteerde migranten de grens dan vanuit Canada in een heel jaar.
Drugs worden hier nauwelijks geconfisqueerd. Een recent Amerikaans overheidsrapport over het dodelijke opiaat fentanyl – Trumps grootste zorg – maakt van Canada niet eens melding. Aan de noordgrens wordt maandelijks zo’n 800 gram fentanyl in beslag genomen. Langs de Mexicaanse grens is dat 821 kilo.
Donald Trump maakt geen onderscheid. Zijn beoogde ‘grenstsaar’ Tom Homan noemde de Canadese grens vorige maand nog ‘een extreem risico voor de nationale veiligheid’ en een ‘toegangspoort voor terroristen’.
In een houten chalet pal aan de grens rolt advocaat Julien Lavallee (35) met zijn ogen. Door het keukenraam, boven zijn schutting, wappert de Canadese vlag op een douanepost. Zijn tuin vormt letterlijk de rand van het land. ‘Het leven is hier rustig’, zegt Lavallee, terwijl hij zijn hond Feu (‘vuur’) aanlijnt. ‘Saai bijna.’
Lavallees woning oogt als een soort Canadees ideaalbeeld: omzoomd door bos, hij houdt kippen en hakt zelf haardhout, maar voor zijn deur laadt ook een elektrische auto. ‘Toen ik kind was, wandelde je hier zo de grens over’, zegt Lavallee. ‘Geen controle, niets. Buren van beide zijden kenden elkaar. Soms wist je niet eens in welk land je nou was. Dat is totaal veranderd.’
Dezer dagen patrouilleert de grenswacht hier met auto’s en helikopters. Wie zomaar oversteekt, wordt vervolgd. De grenspost verderop is uitgerust met hightechscanapparatuur.
‘Feu was laatst weggelopen’, vertelt Lavellee. ‘Een Amerikaanse kippenboer had hem gevonden. Ik mijn paspoort zoeken, overgestoken, en toen kreeg ik hem verdomme Canada niet meer in. Geen hondenpaspoort bij me. Geloof me, wij hebben geen strenger grensbeleid nodig.’
Niet alle Canadezen denken er zo over. Trumps dreigement doet oude, binnenlandse spanningen opvlammen. François Legault, premier van de provincie Quebec, noemde Trumps zorgen vorige week ‘legitiem’. ‘Ik was de eerste die de grens een zeef noemde’, zei Legault tijdens een persconferentie.
Conservatieve Canadese politici gebruiken Trump om de progressieve regering naar een strenger migratiebeleid te duwen. ‘Dit moeten we heel, héél serieus nemen’, zei Legault. ‘Een heffing van 25 procent betekent tienduizenden banen die verdwijnen.’
De regering in Ottawa is verantwoordelijk voor de grens, maar de opvang, huisvesting en integratie van migranten komt voor rekening van de provincie waar zij arriveren – enigszins vergelijkbaar met de Europese Unie. Dat leidt tot frictie. Een grensprovincie als Quebec mag niet zelf bepalen wie er binnenkomt of blijft.
Dus herhalen nationalisten als François Legault de verwijten van Trump, terwijl ze tegelijk hun afschuw uitspreken over diens heffingen. ‘Gevaarlijk spel’, zegt Julien Lavallee. ‘Ze blijven olie op het vuur gooien.’
Er speelt nog een zorg. Aan de overzijde is Donald Trump expliciet verkozen op zijn belofte om miljoenen ongedocumenteerde inwoners zonder pardon te deporteren. Nu houdt Canada rekening met een potentiële toestroom van migranten die daarvoor op de vlucht slaan. De reisrichting, nu van noord naar zuid, zou volgend jaar weleens kunnen omdraaien.
De regering van Trudeau belooft de grensveiligheid uit te breiden. ‘Als Donald Trump dit soort uitspraken doet, dan is hij echt van plan die uit te voeren’, zei de minister-president na zijn bezoek aan Florida. ‘Geen twijfel over mogelijk.’
Op zagerij F.W. Jones et Fils houdt ook Bill Craighead rekening met het ergste. ‘Ik heb geen marges om Trumps tarieven voor eigen rekening te nemen’, zegt hij. ‘Dus moeten mijn prijzen omhoog en daalt de verkoop. Dan is het snel gedaan. Ik begrijp niet waarom je dit een bondgenoot zou willen aand...’
Craighead wordt onderbroken door een antieke buzzer; dezelfde die hij als kind al hoorde toen zijn opa hier de baas was. Het is 5 uur. De lichten knallen uit. Gedwee steken de arbeiders hun kaarten in de ponsmachine.
Op de achtergrond slurpt een lawaaiige zuigmachine het laatste zaagsel op en blaast dat, via een netwerk van stalen buizen, in de open laadwagen voor de deur. ‘Daarvan maken we bodembedekking voor dieren’, zegt Craighead. ‘Amerikaanse dieren, welteverstaan.’
Verkiezingen VS
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant