De vraag hoeveel bevolkingsgroei nog behapbaar is voor Nederland, is een ongemakkelijk onderwerp voor veel politieke partijen. Woensdag debatteert de Tweede Kamer over een jarenlange studie die ‘puur op basis van de feiten’ heeft blootgelegd hoeveel mensen er nog bij kunnen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Het was heus niet Pieter Omtzigts bedoeling om vreemdelingenangst aan te wakkeren toen hij in september bij de opening van het politieke jaar zei dat er jaarlijks in Ethiopië meer kinderen geboren worden dan in alle 27 EU-landen bij elkaar. In Nigeria ging het zelfs om het dubbele aantal. ‘Ik laat u raden wat dat betekent over twintig of dertig jaar’, zei Omtzigt erbij.
De NSC-leider voelde zich vervolgens totaal verkeerd begrepen door de vaderlandse pers die zijn HJ Schoo-lezing nog eens naluisterde en concludeerde dat hij zijn zorgen over de hoge Nederlandse bevolkingsgroei leek te linken aan zijn zorgen over de komst van veel Afrikaanse migranten versus het lage aantal kinderen dat Nederlandse vrouwen krijgen.
Vond Omtzigt dat Nederlandse vrouwen meer eigen baby’s moesten krijgen? Het antwoord bleef uit, want slechts enkele dagen na zijn lezing viel hij uit en bleef maandenlang op doktersadvies thuis.
Alles over politiek vindt u hier.
Woensdag zal Omtzigt alsnog aan de tand gevoeld worden over zijn visie op de bevolkingsgroei. Hij neemt voor het eerst sinds zijn rentree weer deel aan een Tweede Kamerdebat en dat gaat meteen over het in januari verschenen rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050, waar alle commotie mee begon.
Deze gezaghebbende commissie deed zes jaar lang, op verzoek van de Tweede Kamer, onderzoek naar de maatschappelijke gevolgen van de bevolkingsgroei. Dat het al best druk is, staat vast: Nederland heeft ruim 18 miljoen inwoners en een bevolkingsdichtheid van 513 mensen per vierkante kilometer; bijna vijf keer zo veel als het EU-gemiddelde van 109.
Als Nederland niks doet, komen er in 25 jaar tijd nog eens 5 miljoen mensen bij. Zo’n razendsnelle groei kunnen de voorzieningen niet bijbenen, staat in het ruim vierhonderd pagina’s tellende rapport. Als gevolg daarvan kunnen in 2050 niet alle kinderen (en volwassenen) nog rekenen op ‘onderwijs, zorg of een woning’. De welvaart zal dalen, evenals de sociale samenhang die mensen voelen.
Ook het scenario van nulgroei, zoals PVV-leider Geert Wilders wenst, is onderzocht: dat zou niet wenselijk zijn, vindt de staatscommissie, onder meer omdat het de economie zou schaden. Los van politieke kleur concludeerden de wetenschappers dat Nederland het beste af is met een ‘gematigde bevolkingsgroei’.
Opvallend is dat politici van links tot rechts het onderzoek omarmden. Maar dat heeft het vooralsnog niet gemakkelijker gemaakt om te praten over de grenzen van de groei. Dat komt omdat de bevolkingsgroei niet zozeer wordt veroorzaakt door natuurlijke aanwas (aantal geboortes minus sterftegevallen), maar vooral door het migratiesaldo (immigratie minus emigratie).
Een gesprek over bevolkingsgroei komt in de praktijk dus vaak neer op praten over meer of minder vreemdelingen. ‘En dan is de vrees al gauw dat je als inhumaan wordt weggezet’, constateerde demograaf Jan Latten eerder in de Volkskrant.
De Staatscommissie adviseert desalniettemin om een ‘consistente langetermijnvisie’ te ontwikkelen om migratie over ‘meerdere kabinetsperiodes’ af te remmen. De politiek zal bijvoorbeeld concrete ‘bandbreedtes’ moeten durven noemen van het totaal aantal migranten dat Nederland kan opnemen. Een migratiesaldo tussen de 40- en 60 duizend per jaar is volgens de staatscommissie nog behapbaar. Dat is fors lager dan het huidige migratiesaldo van circa 224 duizend (inclusief 100 duizend Oekraïners).
Tot zo’n langetermijnvisie is het echter nog niet gekomen in de regeringscoalitie. Het hoofdlijnenakkoord biedt wat dat betreft niet heel veel uitsluitsel. Daarin wordt weliswaar gesproken van een ‘pakket aan maatregelen’ om de groei af te remmen, maar concrete maatregelen om bijvoorbeeld de asielinstroom fors in te perken (zoals de coalitiepartijen willen), komen nog niet van de grond. Ook voor het reguleren van arbeidsmigratie (vooral een wens van NSC en de linkse oppositie) ontbreekt een breed gedragen plan.
Omtzigt vindt dat het kabinet ‘meer de regie’ naar zich toe moet trekken om met oplossingen te komen. Woensdag zal blijken of het de partijen lukt om boven zichzelf uit te stijgen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant