Urenlang leek het alsof de president van Zuid-Korea een staatsgreep pleegde, waarmee zijn land in schok en onzekerheid werd gestort. Uiteindelijk bond Yoon Suk-yeol in, nadat het parlement hem terugfloot. Dit moet je weten over wat er dinsdag gebeurde in Zuid-Korea.
Dat maakte het staatshoofd 's avonds laat (plaatselijke tijd) bekend in een televisietoespraak. Yoon beschuldigde de politieke oppositie ervan het parlementaire proces te hebben gegijzeld. Hij beloofde die "schaamteloze pro-Noord-Koreaanse en anti-statelijke machten" te zullen "uitroeien". Volgens de president had hij geen andere optie om de grondwettelijke democratische orde te beschermen.
In Zuid-Korea werd met ontsteltenis en paniek gereageerd op de onverwachte aankondiging. In een verklaring noemde de grootste oppositiepartij, de Democratische Partij (DP), het besluit van Yoon "illegaal" en een "criminele actie". Volgens de DP was het uitroepen van de militaire noodtoestand "feitelijk een staatsgreep".
Yoon werd niet gesteund door de leider van zijn eigen conservatieve partij, de People Power Party (PPP). Han Dong-hoon noemde het besluit van zijn partijgenoot een "fout" en zei dat die ongedaan zou worden gemaakt. Han heeft al langer kritiek op het functioneren van Yoon.
De oppositie riep parlementariërs op om naar de Nationale Vergadering (het parlementsgebouw in Seoel) te komen. Kort na de aankondiging van de staat van beleg blokkeerde de politie de in- en uitgangen van het gebouw. Verschillende parlementariërs werden door toegesnelde demonstranten over muren geholpen om toch binnen te komen.
Soldaten probeerden de Nationale Vergadering binnen te dringen om de noodvergadering die daar plaatsvond te voorkomen. In televisiebeelden was te zien hoe medewerkers van het parlement de troepen op afstand hielden door hen te bestoken met brandblussers. Buiten het gebouw botsten demonstranten ook met de militairen.
Ondanks de strubbelingen stemden de 190 aanwezige volksvertegenwoordigers (een meerderheid in het 300 zetels tellende parlement) rond 1.00 uur plaatselijke tijd unaniem voor het blokkeren van de militaire noodtoestand. De parlementsvoorzitter zei na de stemming dat de troepen het parlementsgebouw weer hadden verlaten.
Enkele uren later maakte Yoon bekend de noodtoestand op te heffen. Volgens de Zuid-Koreaanse grondwet was hij daartoe verplicht na de stemming in het parlement.
Als Yoon de eer niet aan zichzelf houdt en uit eigen beweging opstapt, is de kans groot dat het parlement zal proberen hem af te zetten. Lukt dat, dan komen er nieuwe verkiezingen. Het uitroepen van de noodtoestand - een poging tot staatsgreep in de ogen van veel Zuid-Koreanen en andere commentatoren - zou ook nog een strafrechtelijk staartje kunnen krijgen voor Yoon.
Een van de grootste vakbonden van het land heeft al "een algemene staking voor onbepaalde tijd" aangekondigd, die pas zal eindigen als Yoon opstapt.
Sinds de enorme zege tijdens de parlementsverkiezingen in april bezet de liberale oppositie een meerderheid in het Zuid-Koreaanse parlement. Dat betekent dat Yoon nog maar weinig in de melk te brokkelen heeft: hij slaagt er niet meer in om wetten door het parlement te krijgen en kan alleen nog maar veto's uitspreken over wetten die worden aangenomen door de oppositie.
Eerder deze week ging de oppositie met een hakbijl door de begrotingsplannen van de regering voor 2025. Oppositieleider Lee maakte duidelijk die wijzigingen te willen doordrukken. Dat zou een grote nederlaag voor Yoon zijn, en een president kan geen veto uitspreken over een begroting. De voorzitter van het parlement voorkwam dat de bijgewerkte begroting ter stemming kwam en gaf de beide partijen tot 10 december om onderling tot een oplossing te komen.
Dat was niet de enige manier waarop de oppositie de druk op Yoon opvoerde. Zijn tegenstanders willen ook dat er juridisch onderzoek komt naar een reeks van corruptieschandalen waarmee hij in verband wordt gebracht. Een aantal van die schandalen draait om zijn echtgenote, first lady Kim Keon-hee. Zij wordt onder meer beschuldigd van aandelenfraude, het aannemen van steekpenningen en bemoeienis met regeringszaken.
De Zuid-Koreaanse kiezer lijkt langzamerhand ook klaar met Yoon. In recente peilingen zegt slechts zo'n 20 procent van de ondervraagden zijn functioneren goed te keuren.
Voor oppositieleider Lee Jae-myung is al het bovenstaande een flinke aanmoediging. Hij verloor in 2022 de presidentsverkiezingen van Yoon met 0,7 procentpunt verschil, de kleinste marge van overwinning sinds Zuid-Korea in 1987 een democratie werd. Naar verwachting zal Lee zich in 2027 weer verkiesbaar stellen.
Yoon noemde in zijn tv-toespraak "pro-Noord-Koreaanse machten" als reden om de noodtoestand uit te roepen. "Dat is voor hem gewoon een scheldwoord voor de oppositie", zei de Leidse hoogleraar Korea-studies Remco Breuker tegen de Volkskrant. De liberalen staan een minder harde koers ten opzichte van de gevreesde noorderbuur voor dan Yoon en de conservatieven.
Volgens Breuker en andere internationale deskundigen heeft de oppositie Yoon gewoon zo in het nauw gedreven, dat hij zich gedwongen voelde om een enorme gok te wagen. Die mislukte jammerlijk.
Source: Nu.nl algemeen