Aan zowel Libanese als Israëlische zijde bestaat de wens het fragiele staakt-het-vuren overeind te houden. Maar het is maar de vraag in hoeverre dat zal lukken, nu het bestand vele malen is geschonden, en ook een terugkeer naar de oude situatie ondenkbaar lijkt.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Beiroet.
Het waren zes dagen van relatieve rust. Terwijl de inkt nog nauwelijks droog is, kraakt het bestand tussen Israël en Hezbollah inmiddels in al zijn voegen. Maandag vuurde Hezbollah mortiergranaten op een open veld in noordelijk Israël, nadat het Israëlische leger het bestand de dagen ervoor minstens 52 keer had geschonden.
Het Libanese luchtruim, kortstondig een oase van rust, wordt weer gevuld door het gezoem van Israëlische surveillancedrones. Na Hezbollahs enigszins symbolische aanval zwoer de Israëlische premier Benjamin Netanyahu wraak, en volgden er bombardementen in Zuid-Libanon en de oostelijke Bekaavallei. Daarbij vielen zeker elf doden. Volgens Israël waren de aanvallen gericht op Hezbollah’s ‘terroristisch infrastructuur’, een bewering die op dit moment niet onafhankelijk te verifiëren valt.
Niemand wil het staakt-het-vuren hardop doodverklaren, ook al dreigt de situatie daar wel op uit te lopen. ‘Israël speelt de voorbije dagen een gevaarlijk spel’, aldus een anonieme Amerikaanse functionaris tegen nieuwsplatform Axios. Woensdag komt de VN-Veiligheidsraad op verzoek van Frankrijk en de Verenigde Staten bijeen om het te hebben over de situatie.
Aan zowel Libanese als Israëlische zijde bestaat nog steeds de wens het bestand overeind te houden, zo zegt Yossi Mekelberg, als analist verbonden aan de Britse denktank Chatham House. Hezbollah hangt in de touwen na zijn militaire nederlaag, terwijl Israëls munitie en reservisten dreigden op te raken. Hij voegt er wel aan toe dat de deal ‘intrinsiek instabiel’ is, aangezien Israël (ongepubliceerde) garanties van Washington heeft gekregen met daarin een royale zelfverdedigingsclausule. Zodra Israël zich bedreigd voelt door Hezbollah, kan het terugslaan.
Duidelijk is ook dat de spelregels tussen Israël en Hezbollah niet zullen terugkeren naar hoe ze waren vóór 8 oktober vorig jaar, de dag dat de militante beweging zich uit solidariteit met Hamas in de strijd mengde. De strategie van de tandem Hezbollah-Iran (‘eenheid van de fronten’) is op een blamage uitgelopen. Het lijntje tussen Gaza en Libanon is door Israël met grof geweld neergehaald.
Israël lijkt vastbesloten om de nieuwe regels te dicteren, zonder dat exact duidelijk is wat die worden. Netanyahu’s regering wil Hezbollah’s rol in Libanon tot een minimum terugbrengen – bestand of geen bestand. De Israëlische minister Israel Katz (Defensie) waarschuwde dinsdag dat zijn leger bij een volgende gevechtsronde geen onderscheid zal maken tussen doelwitten van Hezbollah en die van de Libanese staat. Vertaling: als jullie de groepering niet ontwapenen in het zuiden, is het hele land straks een doelwit.
Zo bezien zijn de huidige beschietingen niet de opmaat naar een nieuwe escalatie, denkt analist Mekelberg, maar vooral een manier om ‘boodschappen door te geven’. Die boodschap aan Hezbollah luidt: waag het niet om je te herbewapenen. Een riskante tactiek, want er zit een limiet aan het aantal bombardementen dat Hezbollah zal willen incasseren.
En er is nog een probleem. Libanon is een zwalkende failed state met een zwak leger. Dat leger, dat deels gefinancierd wordt door de VS en Qatar, is nu aan zet om in het zuiden te patrouilleren. In grensdorp Marjayoun, veelvuldig gebombardeerd de voorbije maanden, werden de pantserwagens met applaus ontvangen, en gooiden de dorpelingen uit vreugde met rijst.
Maar wat gebeurt er bij een directe confrontatie met het veel sterkere Hezbollah? Gaat de ene neef (soldaat) de andere neef (Hezbollah-lid) ontwapenen? Onder sjiitische moslims, een fors deel van de Libanese bevolking, zou dat tot een storm van verontwaardiging leiden. ‘De oproep om Hezbollah onmiddellijk te ontmantelen, is een oproep tot een burgeroorlog in Libanon’, zo zegt Mohanad Hage Ali, verbonden aan denktank Carnegie Middle East Center.
Hij verwacht dat Hezbollah het einde van het staakt-het-vuren zal afwachten, eind januari. Tegen die tijd, zo is althans de bedoeling, heeft het Israëlische leger zich teruggetrokken uit het grensgebied. Kort na de jaarwisseling komt het Libanese parlement bijeen om een nieuwe president te kiezen. Het land zit al twee jaar zonder. Een president is nodig om het Libanese leger te voorzien van een fatsoenlijk mandaat.
In de tussentijd zal Israël blijven testen hoever het de bestandsvoorwaarden in zijn voordeel kan oprekken. Dinsdag schakelde Israël een Hezbollah-kopstuk uit in de nabijheid van Damascus. Netanyahu’s regering kan blij zijn met de ontwikkelingen in de regio: Hezbollah’s bondgenoot Bashar al-Assad is door het rebellenoffensief in Syrië flink verzwakt geraakt, hetgeen een nieuwe klap betekent voor de door Teheran geleide ‘as van het verzet.’
Volgens een diplomatieke bron van dagblad Haaretz zijn de effecten al voelbaar. ‘Hezbollah heeft zijn aandacht op Syrië gericht’, aldus de bron. Aan de grens met Israël zou het ‘rustiger’ zijn geworden. Of die rust permanent wordt, valt niet te voorspellen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant