Ondanks meerdere waarschuwingen van gemeenteambtenaren en hulpverleners aan de minister van Asiel en Migratie en de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, verblijft een gevaarlijke ongedocumenteerde man in Amsterdam nog steeds op straat. De afgelopen week waren er rond hem twee serieuze veiligheidsincidenten, betrokkenen vrezen verdere escalatie.
De uitgeprocedeerde asielzoeker van Armeens-Syrische afkomst, die al sinds 2004 in Nederland is, heeft een ernstig gewelddadig verleden. Zo stak hij meerdere mensen neer en zette zichzelf ooit voor de deur van een opvanglocatie in brand. Volgens hulpverleners heeft de man psychiatrische problemen, die verergeren doordat hij op straat leeft.
De afgelopen weken hebben er meerdere spoedoverleggen plaatsgevonden met de top van beide ministeries om de man te laten opnemen in tbs-kliniek Veldzicht, de enige plek waar vreemdelingen met ernstige psychiatrische problematiek terechtkunnen.
Toch weigeren asielminister Marjolein Faber (PVV) en staatssecretaris van Justitie Ingrid Coenradie (PVV) vooralsnog in te grijpen. Eerder beloofden ze de Tweede Kamer dat vreemdelingen met psychiatrische problematiek ‘passende zorg’ blijven krijgen, ondanks hun voornemen om het aantal plekken voor ongedocumenteerden in Veldzicht af te bouwen.
De man in Amsterdam, die te gevaarlijk is gebleken voor gespecialiseerde opvanglocaties voor ongedocumenteerden, slaapt nu onder een brug. Vorige week gooide hij, zonder enige aanleiding, de ruiten in bij een gezin met jonge kinderen in Landsmeer. Hij gaf daarvoor als reden dat een neef van hem daar zou wonen, van wie hij nog geld tegoed had. Het gezin kende de man niet.
Afgelopen vrijdag meldde hij zich met een boodschappentas met daarin twee explosieven bij het kantoor van opvangorganisatie ASKV. Volgens de man was de tas bij zijn slaapplek geplaatst door andere daklozen. Hij vroeg hulpverleners de politie te bellen, omdat hij zelf geen telefoon had. Het kantoorgebouw werd ontruimd en een robot van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie deed urenlang onderzoek. Uiteindelijk werden de explosieven op een andere plek tot ontploffing gebracht. De politie heeft de man gesproken en hem niet als verdachte aangemerkt.
‘Het is wachten op een nog heftiger incident’, zegt Alice Beldman, coördinator van de medische opvang voor ongedocumenteerden van ASKV, die veel met de man te maken heeft. ‘Het is naar dat hij onder een brug moet slapen, maar ik vind het vooral erg gevaarlijk voor de samenleving.’
In de Tweede Kamer zijn al langer grote zorgen over de toegankelijkheid van tbs-kliniek Veldzicht voor vreemdelingen met ernstige psychiatrische problemen. Het kabinet wil het aantal bedden voor deze groep afbouwen om zo meer ruimte te creëren voor reguliere tbs-plekken. Vrijwel de hele Kamer, met uitzondering van Forum voor Democratie, riep Coenradie en Faber per motie op om asielzoekers en ongedocumenteerden met ernstige psychische problemen op te blijven nemen.
De bewindspersonen beloofden meerdere keren dat deze groepen ‘niet zomaar op straat worden gezet’ en dat passende zorg beschikbaar blijft. Volgens betrokkenen zijn die beloftes ‘niet op feiten gebaseerd’. Zij zeggen bij Veldzicht op een dichte deur te stuiten.
De ministeries van Justitie en Veiligheid en Asiel en Migratie willen niet inhoudelijk reageren op vragen van de Volkskrant. De bewindspersonen ‘gaan nooit in op individuele zaken’, aldus een woordvoerder.
De gemeente Amsterdam zegt zich ingespannen te hebben om de man in Veldzicht geplaatst te krijgen. ‘Het ministerie handelt in strijd met de afspraken’, zegt verantwoordelijk wethouder Rutger Groot Wassink (GroenLinks). ‘We hebben meerdere noodsignalen afgegeven. Er moet echt worden ingegrepen voordat het misgaat.’
De gemeente kan weinig doen om de man opgenomen te krijgen, zegt de wethouder. Daarvoor moet de crisisdienst beoordelen dat er sprake is van een acute psychische noodsituatie, zoals een actieve psychose. De psychiater die de man beoordeelde na het ingooien van de ruit, stelde die volgens bronnen niet vast.
De man heeft zelf aangegeven behandeld te willen worden. Hij is ook vrijwillig naar een intake bij Veldzicht gegaan. De tbs-kliniek laat in een reactie weten dat patiënten alleen acuut worden geplaatst ‘wanneer sprake is van een zorgmachtiging of crisismaatregel’. Zo’n situatie ontstaat doorgaans na een ernstig incident, en kan moeilijk preventief worden afgegeven. ‘Er kan geen oneigenlijk gebruik worden gemaakt van de beschikbare bedden’, aldus een woordvoerder van Veldzicht.
SP-Tweede Kamerlid Michiel van Nispen, die eerder al Kamervragen stelde over Veldzicht, wil zo snel mogelijk met de bewindspersonen in debat. ‘Dit kabinet pokert met de veiligheid van de samenleving’, zegt hij. ‘De opvang en behandeling van deze mensen is een verantwoordelijkheid van de overheid. Tikkende tijdbommen horen niet op straat. De PVV-bewindspersonen Faber en Coenradie zijn hiervoor gewaarschuwd en desondanks wagen zij deze gok.’
Wilt u in contact komen met de auteurs? Onderzoek@volkskrant.nl
Source: Volkskrant