De KNVB moet ook in de spiegel kijken, als het om het toegenomen aantal incidenten op de amateurvelden gaat. Dat stellen bezorgde scheidsrechters.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
De scheidsrechters Jeroen van Rossem (61) en Haico Hellemons (35) zijn bezorgd over het niveau van de arbitrage in het amateurvoetbal. De KNVB zit met een tekort aan spelleiders, zodat de eisen te veel zijn gedaald in hun ogen. ‘Er zijn niet genoeg scheidsrechters met goede competenties’, aldus Van Rossem. ‘Maar als je daarvan iets zegt, klinkt al snel de roep dat we blij moeten zijn dat er een scheidsrechter is.’
In een hotel in Eindhoven somt het duo problemen op. Te weinig begeleiding vanuit de bond. Gebrekkige conditie bij arbiters door vrijblijvende fitheidstesten. Van Rossem: ‘Terwijl conditie het belangrijkst is, om het spel van dichtbij te volgen en acceptatie voor beslissingen te vergroten.’ Het fluiten vanuit de middencirkel komt te vaak voor, met alle gevolgen. Bij aanstellingen komt volgens hen vriendjespolitiek kijken en de spelregeltoetsen zijn fraudegevoelig. ‘Dat is tegenwoordig een digitale toets, die kandidaten klassikaal maken.’ Dan ook nog: gebrek aan transparantie. Te weinig kansen om te promoveren. Het vervangen van rapporteurs, met wie persoonlijk contact normaal was, door begeleiders die beoordelingen per computer afhandelen.
‘Veel van de wanordelijkheden op het veld ontstaan door scheidsrechters zelf. Bij het voetbal lijkt alles te kunnen’, stelt Van Rossem, de spreekbuis van de twee. ‘En dat terwijl het voetbal behoefte heeft aan goede managers op het veld, want de hele bevolking komt bij elkaar, van alle kleuren, uit alle standen. Om dat proces goed te laten verlopen, moet je investeren. Waarderen. Koesteren.’
De onvrede zit ze hoog. De Limburger Hellemons is onlangs gestopt met fluiten, uit frustratie, omdat hij het plezier in zijn hobby is kwijtgeraakt, en omdat hij ondanks goede beoordelingen te horen kreeg dat hij te oud was om hogerop te komen. Hij kreeg een koel briefje bij zijn afscheid. ‘Alles gaat via de computer.’ De Brabander Van Rossem fluit onder meer bij jeugd onder 19 van de betaalde clubs. Maar het afglijden van de arbitrage in zijn totaliteit gaat hem aan het hart.
De KNVB berichtte in september over het fors toegenomen aantal incidenten op de amateurvelden. Veel meer rode kaarten, opvallend meer gestaakte wedstrijden. Het seizoen 2023-2024 gaf een stijging van tien procent te zien in stakingen en zware tuchtzaken ten opzichte van een jaar eerder. De KNVB zet in op meer respect en sportiviteit en spreekt over maatschappelijke problemen als oorzaak van de verruwing. Kortere lontjes bij de bevolking, het naijlende effect van corona, het afnemen van onderling respect.
Ook besteedde de bond aandacht aan het grote tekort aan scheidsrechters in het amateurvoetbal, door een wervingsactie met een tekst op de rug van de arbiters in het betaald voetbal, gedurende een speciaal uitgeroepen week van de scheidsrechter: ‘word scheidsrechter’, stond op het shirt. Van Rossem: ‘In diezelfde week haalde trainer Peter Bosz van PSV verbaal uit naar scheidsrechter Makkelie, maar werd zijn schorsing in een tuchtzaak omgezet in een voorwaardelijke straf. Dat heeft toch niets meer te maken met een voorbeeldfunctie. Dat is toch geen milieu waarin jonge mensen zeggen: ja leuk, ik ga lekker wedstrijden fluiten. Het is eenrichtingsverkeer, terwijl we in een negatieve spiraal zitten.’
De twee vinden het onterecht dat de KNVB vooral wijst op maatschappelijke oorzaken. Ze willen ook aandacht voor het falen van de KNVB. Scheidsrechters die benodigde punten ophalen bij cursussen, zonder daarvoor veel te doen. Sowieso een puntensysteem dat bepalend is voor de indeling naar niveau, maar dat niet werkt. Ze kennen verhalen van docenten die antwoorden na spelregeltests aanpassen, om een zo hoog mogelijk percentage geslaagden te krijgen en daarmee zelf een wit voetje te halen.
De fitheidstest telt nog maar voor 10 procent mee in de beoordeling. Het aantal verhalen is talrijk. ‘De rapporteur, met wie je de wedstrijd bespreekt na afloop, is vervangen door een begeleider, die zijn rapport rechtstreeks naar de KNVB stuurt. Wij zien niets meer, terwijl ze ons wel vragen om zelfreflectie. De KNVB wil alleen zenden en niet ontvangen’, aldus Van Rossem. ‘Het is pappen en nathouden, waarmee we geen bal opschieten. Ze willen niet dat wij een vinger op de zere plek leggen. In plaats daarvan stellen ze dat het vooral aan maatschappelijke ontwikkelingen ligt. De KNVB kan beter zeggen: sorry, we kunnen niet beter.’
Het zou goed zijn als de normen strenger waren, en als de goede scheidsrechters ook meer waardering krijgen. Dat ze bijvoorbeeld een nieuw tenue krijgen uit het budget van de KNVB, of dat ze meer kilometervergoeding ontvangen, om in elk geval uit de kosten te komen. De bondsscheidsrechter dient over meerdere tenues te beschikken, in afwijkende kleuren, hetgeen aardig in de kosten loopt. Of dat ze bijvoorbeeld een abonnement op een sportschool krijgen, om fit te blijven.
Van Rossem laat foto’s zien van armoedig geklede arbiters. ‘Een pastoor leidt de mis toch ook niet in een overall. Die draagt een net kazuifel. Voor sommige scheidsrechters zijn de kosten van hun hobby nauwelijks te dragen, terwijl je al met 1-0-voorstaat als de scheidsrechter een goede uitstraling heeft. Het is belangrijk dat de KNVB eens in de spiegel kijkt, om te ontdekken waarin de bond tekortschiet. Wij missen nadrukkelijk de zelfreflectie. Het huis van de KNVB is niet op orde.’
‘Voor geweld op het veld is geen enkel excuus. De KNVB heeft geweld altijd bestreden en bestraft en in het huidige seizoen zijn er nieuwe, zwaardere maatregelen getroffen, zeker als het om geweld tegen een scheidsrechter gaat. Elk incident is er een te veel. Helaas zien we een stijging van het aantal incidenten in het amateurvoetbal, maar op zo’n 800 duizend wedstrijden per seizoen komt het relatief gezien nog steeds weinig voor.
Verder kijken wij als KNVB altijd kritisch naar ons eigen handelen en zijn we continu op zoek naar verbeteringen.
We zetten in op het opleiden van nieuwe scheidsrechters en verbeteren van de huidige scheidsrechters enerzijds en proberen meer aandacht te hebben voor persoonlijk contact en begeleiding anderzijds.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant