Dinsdagavond Nederlandse tijd lanceert de Europese ruimtevaartorganisatie ESA opnieuw een zogeheten Vega-C-raket, die wegens technische problemen sinds 2022 aan de grond heeft gestaan. De lancering markeert het einde van een periode die bekendstaat als de ‘Europese lanceercrisis’.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
ESA lanceert dinsdag een nieuwe satelliet voor aardobservatie, Sentinel-1C. In de Europese ruimtevaartwereld wordt vooral de raket die deze satelliet omhoogbrengt met enthousiasme begroet.
De derde vlucht van raket Vega-C is de eerste sinds eind 2022. Vanaf dat moment werd zij aan de grond gehouden. De terugkeer markeert het einde van de ‘Europese lanceercrisis’ waarin Europa niet langer zelfstandig het kosmische kon bereiken.
Voor de zelfstandige toegang tot de ruimte leunt ESA op twee raketten: de Ariane 6, voor zware ladingen tot 10.300 kilogram, en de Vega-C, die geschikt is voor ‘kleinere’ ladingen tot 2.300 kilogram, zoals aardobservatiesatellieten en kleine wetenschappelijke satellieten.
Vega-C bleek na een mislukte tweede lancering in december 2022 met technische problemen te kampen. De tweede trap had tijdens die lancering dienstgeweigerd.
Toen vervolgens Ariane 5 in juli 2023 voor het laatst richting het kosmische vertrok en opvolger Ariane 6 nog niet klaar was, had Europa plots een probleem: als het iets naar de ruimte wilde sturen, was het afhankelijk van buitenlandse aanbieders zoals het Amerikaanse SpaceX van eigenaar Elon Musk.
Vanwege de Russische oorlog in Oekraïne was eerder al de Russische Sojoez-raket van de lijst met opties gestreept. Die raket was tot dan toe verantwoordelijk voor een grove 25 procent van alle Europese lanceringen en had zelfs een eigen standplaats op het Europese lanceercentrum in Kourou, Frans-Guyana.
Het wegvallen van de Sojoez voor Europese lanceringen illustreerde nog eens de noodzaak van eigen raketten in een steeds instabieler geopolitiek klimaat, al was het maar om Europese technologie te behoeden voor spionage door derden. Zo moest SpaceX Europa bijvoorbeeld voorzien van uitgebreide veiligheidsgaranties voordat het bedrijf in april een Europese Galileo-satelliet mocht lanceren. Die satelliet is een tegenhanger van de Amerikaanse gps-satellieten, met een technologie die Europa cruciaal vindt voor de eigen strategische onafhankelijkheid.
Afgelopen juli vertrok voor het eerst een Ariane 6-raket van de Europese lanceerbasis in Kourou. Nu zijn ook de problemen verholpen met de zogeheten Zefiro-40-motor van de tweede rakettrap van Vega-C, het onderdeel dat eind 2022 dienstweigerde. Wanneer de lancering van Vega-C dinsdagavond succesvol verloopt, heeft Europa ook weer de beschikking over zijn andere raket.
De lancering van de Vega-C is niet alleen belangrijk vanwege de raket zelf, ook de door de raket naar de ruimte vervoerde Sentinel-1C-satelliet heeft een groot maatschappelijk belang. De satelliet zal met haar radarapparatuur vanuit de ruimte naar de aarde kijken en daar onder meer zee-ijs in kaart brengen, de snelheid van gletsjers monitoren, de verspreiding van eventuele olievlekken op de oceaan in kaart brengen en schepen die bezig zijn met illegale visserij betrappen.
Ook kan hij verschuivingen van de bodem waarnemen bij aardbevingen en vulkaanuitbarstingen en zo onder meer helpen door het aanleveren van kaarten die humanitaire missies in rampgebieden ondersteunen. In Nederland gaan de waterschappen en Rijkswaterstaat de satelliet gebruiken, omdat deze vanuit de ruimte bijvoorbeeld de staat van bruggen, dijken en wegen kan controleren.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant