Met een dunne naald pijn in de spieren en gewrichten wegprikken: sommige fysiotherapeuten zweren erbij, anderen spreken van kwakzalverij. Hoe zit het echt?
schrijft voor de Volkskrant over praktische adviezen voor het dagelijks leven.
Tijdens een dry needling-behandeling steekt een fysiotherapeut naalden in de spieren en pezen van een patiënt met bijvoorbeeld nek- of rugpijn. Dat gebeurt in pijnpunten, ook wel myofasciale triggerpoints genoemd, die pijnlijke en stijve spieren en gewrichten zouden veroorzaken. Door die punten aan te prikken, zouden ze ontspannen, met als gevolg minder pijn en een betere mobiliteit.
Dry needling is niet hetzelfde als acupunctuur. Bij acupunctuur worden ook naalden in het lichaam gestoken, maar dan op specifieke plekken en met als doel om de zogenaamde energiestromen van het lichaam te herstellen. De pijnpunten waar dry needling op is gebaseerd, zitten bij elke patiënt op een andere plek, de behandelaar moet ze vinden door te voelen aan de spier.
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie ziet dry needling sinds 2007 als onderdeel van het vakgebied. Patiënten met een aanvullende zorgverzekering kunnen de kosten voor dry needling dan ook vergoed krijgen.
Minister-president en fervent hardloper Dick Schoof vertelde onlangs aan Runner’s World dat hij baat heeft gehad bij zo’n behandeling. Maar volgens de Vereniging tegen de Kwakzalverij is er ‘geen sprake van wetenschappelijk bewijs van werking’. Hoe zinvol is dry needling nu echt?
‘Kort samengevat: dry needling is mogelijk iets beter dan niets doen voor pijn op de korte termijn’, zegt Raymond Ostelo, hoogleraar Evidence Based Fysiotherapie aan de VU Amsterdam en het Amsterdam UMC. Hij wijst op een recente Belgische studie die 36 overzichtsstudies samenvat, met in totaal bijna 25 duizend patiënten.
De auteurs van het artikel concluderen dat dry needling op de korte termijn in alle regio’s van het lichaam voor wat minder pijn zorgt en misschien voor iets meer flexibiliteit. Dat is vergeleken met een placebobehandeling – waarbij de fysiotherapeut bijvoorbeeld een andere plek van de spier aanprikt – of niets doen.
De effecten van dry needling op de lange termijn zijn lastiger te beoordelen, omdat mensen die meedoen aan studies naar dry needling vaak maar een aantal weken worden gevolgd. Dat komt bijvoorbeeld door een gebrek aan tijd en geld van de onderzoekers.
En, zo benadrukken de Belgische auteurs, ook het bewijs voor de kortetermijneffecten van dry needling is van lage kwaliteit. Of, zoals fysiotherapeut Arianne Verhagen het verwoordt: ‘Er mankeert van alles aan het onderzoek naar dry needling en het is heel onzeker of het wel effectief is.’
Verhagen is hoogleraar fysiotherapie aan de Technische Universiteit van Sydney en heeft veel aandacht voor de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek. Momenteel is ze samen met haar collega’s bezig met een eigen overzichtsartikel over dry needling.
Volgens Verhagen zijn veel studies naar dry needling te klein. En de deelnemers worden niet altijd even eerlijk verdeeld over de behandelgroepen. Als de patiënten die dry needling krijgen aan het begin van de studie al minder pijn hebben of flexibeler zijn dan de patiënten uit de controlegroep, lijkt dry needling misschien effectief terwijl het dat niet per se is.
Ook Ostelo is kritisch op de kwaliteit van veel dry needling-studies. Volgens hem zit er te veel variatie in de behandelprotocollen: soms geven onderzoekers één dry needling-behandeling, soms doen ze het elke week, soms geven ze alleen dry needling en soms combineren ze het met een andere therapie. ‘Als iedere studie het net iets anders doet en er ook nog verschillen in effecten zijn, dan is het moeilijk om er een ferme uitspraak over te doen’, zegt hij.
En er is nog meer af te dingen op wetenschappelijke publicaties over dry needling. Uit Nederlands-Amerikaans onderzoek blijkt dat wetenschappers die onderzoek doen naar dry needling vaak niet transparant zijn over mogelijke belangenverstrengeling.
Dit is een breder probleem in de wetenschap dat de objectiviteit van onderzoekers en hun onderzoek kan schaden. Verdienen fysiotherapeuten bijvoorbeeld geld door cursussen over dry needling te geven, dan groeit het risico dat ze door een roze bril naar de resultaten van een studie over dat onderwerp kijken.
Om écht duidelijk te maken of dry needling een effectieve behandeling tegen pijn en stijfheid is, is een grote en goed opgezette studie nodig. Ostelo en Verhagen werkten in het verleden mee aan een dergelijke studie naar een behandeling tegen chronische lage rugpijn waarbij artsen een zenuw wegbranden. De behandeling bleek geen verschil te maken voor de patiënten, waarna ze uit de basisverzekering verdween. Verhagen: ‘Ik zou dat ook voor dry needling willen doen om uitsluitsel te geven.’
Geldt tot die tijd het credo ‘baat het niet, dan schaadt het niet’? Niet helemaal. Meestal verloopt dry needling zonder complicaties, of heeft de patiënt hoogstens wat last van pijn, duizeligheid, een bloeding of een zwelling. Maar als de fysiotherapeut tussen de ribben op de rug prikt, kan dat in zeldzame gevallen tot een klaplong leiden, waarschuwt Verhagen.
Belangrijker nog: dit soort ernstige bijwerkingen treedt niet op bij oefentherapie, een andere behandeling uit de gereedschapskist van een fysiotherapeut. Hierbij geeft de fysiotherapeut adviezen en oefeningen aan de patiënt om meer of anders te bewegen, om zo de pijn te verminderen en de mobiliteit te vergroten.
Oefentherapie is bewezen effectief tegen bijvoorbeeld nekpijn, knieklachten en lage rugpijn, zegt Verhagen. ‘En als je de patiënt meer aan het bewegen krijgt, heeft dat ook algemene gezondheidswinst’, voegt Ostelo toe.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant