De gratieverlening van president Joe Biden aan zijn zoon Hunter is een tik voor de Amerikaanse rechtsstaat, op een uiterst kwetsbaar moment. ‘Joe Biden heeft vanaf het begin gelogen.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Néé, hij zou het niet doen. Absoluut niet. Steeds werd Joe Biden ernaar gevraagd en steeds opnieuw, in een tijdsbestek van maanden, ontkende hij: de president zou zijn getroebleerde zoon Hunter, tweevoudig vervolgd, geen gratie verlenen. Ook niet na een veroordeling. Zelfs niet als Donald Trump president werd. Zondagavond verbrak Biden die belofte.
Hunter Biden (54) ontvangt van zijn vader een ‘volledig en onvoorwaardelijk pardon’. Zijn veroordeling voor illegaal wapenbezit van afgelopen zomer, waarvoor hij deze maand een straf zou krijgen, is in één klap van tafel. Een tweede zaak wegens belastingontduiking moet worden gestaakt. Eventuele andere vervolgingen zijn zinloos.
Het is een afscheidscadeau van de vertrekkende president voor zijn laatst levende zoon. Maar niet voor de Amerikaanse rechtsstaat.
‘Ik geloof in de rechtsstaat’, schrijft Biden in een verklaring. ‘Maar ik geloof ook dat rauwe politiek dit proces heeft geïnfecteerd en heeft geleid tot een gerechtelijke dwaling.’ Hunter zou alleen zijn vervolgd ‘omdat hij mijn zoon is — en dat is verkeerd’.
Biden doorkruist daarmee niet alleen zijn eerdere belofte, maar tevens een van de fundamenten van zijn eigen presidentschap.
Zijn rivaal Donald Trump betichtte justitie steevast van politisering, terwijl Biden optrad als beschermheer van het systeem. Nu onderschrijft hij weken voor vertrek alsnog Trumps verwijt. De Amerikaanse rechtsstaat, stelt de president, kan inderdaad niet worden vertrouwd.
Zelfs vanuit Bidens eigen kamp klinkt kritiek en, vooral, teleurstelling. ‘Ik respecteer president Biden, maar hij zit verkeerd’, zegt Congreslid Greg Stanton. ‘Ik ben teleurgesteld dat hij zijn familie plaatst boven het land’, stelt gouverneur Jared Polis van Colorado. ‘Dit is een slecht precedent dat kan worden misbruikt door volgende presidenten en helaas zijn reputatie zal besmeuren’.
Het is onmiskenbaar dat de zaak-Hunter Biden politieke dimensies kent. Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden buigen zich al geruime tijd over diens perikelen in een wijdlopige, en vruchteloze, poging om Joe Biden af te zetten. Zij zijn open over hun ambities om via de zoon de vader te beschadigen.
Er is echter geen bewijs dat justitie zich liet leiden door de politiek. Aanklager David Weiss werd aangesteld door Donald Trump, maar door Biden op zijn post behouden. Deze zomer maakte justitieminister Merrick Garland hem als ‘speciaal aanklager’ onafhankelijk, nadat een schikking – die Hunter uit de gevangenis zou houden – door de rechter werd vernietigd.
De feiten zijn intussen tamelijk helder. Hunter Biden schafte een vuurwapen aan terwijl hij drugsverslaafd was. Dat laatste erkent hijzelf in zijn eigen autobiografie. Een twaalfkoppige jury achtte hem schuldig. Daarnaast werd hij vervolgd voor belastingontduiking in de staat Californië. Gevangenisstraf lag in de lijn der verwachting.
‘Ik zal de uitkomst van deze zaak accepteren’, zei president Biden nog in juni. ‘En het juridisch proces respecteren.’
De reacties op rechts laten zich raden. ‘Joe Biden heeft vanaf het begin gelogen’, stelt Congreslid James Comer, verantwoordelijk voor het parlementaire onderzoek. ‘Een schuldbekentenis’, noemt Marjorie Taylor-Greene het besluit. ‘Ik geloofde hem’, zegt senator Chuck Grassley. ‘Shame on me.’
Niet alleen de gratieverlening wekt verbijstering, maar tevens de reikwijdte. Hunter Biden wordt niet alleen gevrijwaard van een veroordeling en lopende vervolgingen – gangbaar bij gratieverleningen – maar van alle mogelijke misdrijven gepleegd tussen nu en 1 januari 2014. Een periode van elf jaar. Zo royaal waren zelfs Trumps gratieverleningen niet toen hij president was.
Biden wil, klaarblijkelijk, eventuele toekomstige zaken de pas afsnijden. ‘Er is geen reden om te geloven dat het hier zal stoppen’, schrijft president Biden in zijn gratieverklaring. ‘Genoeg is genoeg.’
Daar zal de uitslag van afgelopen verkiezingen een hoop mee van doen hebben.
Donald Trump werd in november herkozen onder de expliciete belofte om zijn politieke vijanden en hun familieleden te vervolgen. De bewindslieden die hij daartoe nomineert, onderschrijven de dreiging. Beoogd justitieminister Matt Gaetz trok zich terug, maar ook diens opvolger Pam Bondy staat te boek als absolute loyalist. Datzelfde geldt voor de omstreden Kash Patel, die zondag werd voorgedagen als FBI-directeur. Hunter Biden staat ongetwijfeld op hun radar.
De president kijkt echter niet alleen vooruit, maar vooral ook terug. De politisering, beweert hij, is al lang aan de gang. Zo geeft Biden het Amerikaanse rechtssysteem een extra tik, op een historisch kwetsbaar moment.
Daarvan maakt Trump maandag al dankbaar gebruik. Op sociale media koppelt hij Bidens besluit aan zijn eigen intentie om gratie te verlenen aan betrokkenen bij de Capitoolbestorming van 6 januari 2021. ‘Geldt dit pardon ook voor de J-6-gijzelaars, die nu al jaren gevangenzitten?’
In een verklaring vraagt Biden zijn landgenoten om begrip. ‘Ik hoop dat Amerikanen zullen begrijpen waarom een vader en een president tot deze beslissing zou komen.’ Dat zal voor Joe Biden de vader nog best kunnen gelden. Voor de president is dat een ander verhaal.
Verkiezingen VS
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant