In een ultieme poging de begroting van 2025 op tijd door het parlement te loodsen, heeft de Franse premier Michel Barnier maandag besloten een stemming daarover te omzeilen. Daarmee lijken een motie van wantrouwen en de val van de regering onafwendbaar.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Al sinds het aantreden van zijn regering opereert premier Barnier onder de constante dreiging van een oppositie die klaarstaat om zijn ministersploeg ten val te brengen. ‘Laten we hopen dat deze ambtstermijn zo kort mogelijk zal duren’, zei Rassemblement National-voorvrouw Marine Le Pen begin september bij Barniers benoeming.
De fatale aanval lijkt nu nabij. Na maandenlange worstelingen om een parlementaire meerderheid bijeen te krijgen voor de begrotingswetten voor 2025, besloot premier Barnier maandagmiddag een omstreden middel in te zetten. Op de agenda stond een stemming over de begrotingswet voor de sociale zekerheid. Bij gebrek aan voldoende steun deed Barnier een beroep op artikel 49.3. Met die maatregel uit de Franse grondwet kan de regering wetgeving doorvoeren zonder dat het parlement daarover stemt.
Dat middel is controversieel. Sinds president Emmanuel Macron in 2022 de meerderheid in het parlement verloor, grepen zijn premiers herhaaldelijk naar ‘49.3’. Hoewel het mag volgens de grondwet, wakkert veelvuldig gebruik het gevoel aan dat het parlement buitenspel wordt gezet.
Zoals verwacht kondigde de linkse alliantie Nouveau Front Populaire onmiddellijk een motie van wantrouwen aan tegen de regering. Die motie zal woensdag of donderdag worden behandeld, en kan waarschijnlijk op een meerderheid rekenen. Het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) van Le Pen kondigde maandagochtend al aan zo’n motie te zullen steunen. Daarmee lijkt de val van de regering deze week onafwendbaar.
Tot op het laatste moment werd onderhandeld om RN aan boord te krijgen bij de begrotingswet. Zo werd onder druk van de radicaal-rechtse partij de verhoging van belasting op elektriciteit geschrapt, terwijl de vergoedingen voor zorg aan migranten zonder papieren zouden worden beperkt. Ook het plan om bepaalde medicatie niet meer (geheel) te vergoeden, werd op de valreep voor het debat teruggedraaid.
Dat was echter niet genoeg voor RN, die zich niet alleen als anti-immigratiepartij profileert, maar ook als partij voor de koopkracht. De partij van Le Pen eiste herindexering van de pensioenen - tevergeefs.
Als deze week de regering valt, wacht Frankrijk opnieuw een ongekende situatie. President Macron zal een nieuwe premier moeten benoemen. Gezien de moeizame benoeming van Barnier in september lijkt dat een ingewikkeld pad. Een alternatief is dat de huidige regering de begrotingswetten per verordening doorvoert. Juristen zijn echter verdeeld over de vraag of een demissionaire regering dat mag doen. Nieuwe verkiezingen uitschrijven kan op zijn vroegst een jaar na de laatste parlementsverkiezingen in juli dit jaar.
De gevolgen van de politieke crisis lieten zich maandag onmiddellijk voelen: voor de Franse staat wordt het duurder om geld te lenen op de financiële markten, wat nodig is om de toch al exorbitante staatsschuld te financieren. Gevreesd wordt dat de politieke crisis daarmee ook een financiële crisis ontketent.
Frankrijk staat sinds juli onder verscherpt toezicht van de Europese Commissie vanwege het forse begrotingstekort. Zonder ingrijpen zou dat in 2025 oplopen tot 7 procent van het bruto binnenlands product; aanzienlijk meer dan de maximaal toegestane 3 procent volgens Europese regels. De begrotingswetten voor 2025 zouden gezamenlijk 60 miljard euro moeten opleveren, waarvan 40 miljard euro aan bezuinigingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant