Barack Obama was in 2015 de laatste Amerikaanse president die Afrika bezocht. Maandag keert er met Joe Biden weer een terug. Een tweedaags bezoek aan Angola is vooral bedoeld om de geopolitieke achterstand op China in te lopen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Het heeft bijna vier jaar moeten duren. Of eigenlijk acht jaar, als je bedenkt dat Donald Trump het ook zijn gehele termijn liet afweten Afrika aan te doen. Maar in de laatste weken van zijn presidentschap bezoekt Joe Biden het continent dan toch, voor het eerst in zijn termijn als Amerikaanse president. Maandag landt hij in het zuidelijke Angola, waar hij tot woensdag zal blijven.
Het doel van Bidens bezoek aan het land is het versterken van de ‘Amerikaanse positie op het gebied van handel, investeringen en infrastructuur in Afrika’, zei Francis Brown, de Afrika-adviseur van de president, afgelopen week. Dat Bidens interesse in Afrika is toegenomen, is te begrijpen. Niet alleen is Afrika vanwege zijn forse bevolkingsgroei een interessante afzetmarkt voor de VS, het continent beschikt ook over grondstoffen die Amerika nodig heeft voor de energietransitie.
Dat uitgerekend Angola bestemming is Bidens staatsbezoek, is logisch voor de kenner, maar verrassend voor de leek. Angola en de VS hadden jarenlang een moeizame relatie. Na Angola in 1975 onafhankelijk werd, richtte het olierijke land zich op Rusland, waarna de relatie met de VS verzuurde.
Maar in 2017 werd de ommekeer ingezet. De Angolese president bracht toen een bezoek aan Washington, waar Donald Trump net president was. Het was het begin van een strategisch partnerschap tussen de twee landen. Onder Biden werd die relatie uitgebouwd.
Hij nam in 2022 het initiatief om, samen met de G7-landen, de Lobito Corridor aan te leggen. Het netwerk van wegen en spoorlijnen verbindt de Angolese kuststad Lobito via Zambia met de Democratisch Republiek Congo. Langs die route kan onder meer kobalt en lithium gewonnen worden, twee grondstoffen die onder meer belangrijk zijn voor de productie van batterijen voor elektrische auto’s.
Analisten zien de Lobito Corridor als het Amerikaanse alternatief van de zogenoemde Nieuwe Zijderoute, het infrastructuurproject waarmee China in heel de wereld (spoor-)wegen aanlegt. De eerste lading koper uit de Democratische Republiek Congo werd deze zomer in Lobito op een schip geladen en naar de VS gestuurd.
Kritiek dat Biden pas nu Afrika bezoekt, vindt zijn regering onterecht. Woordvoerders wijzen erop dat Biden zich veel meer dan voorganger Donald Trump uitspreekt voor Afrikaans-Amerikaanse samenwerking. Afrikaanse landen werden de afgelopen vier jaar bovendien door tientallen Amerikaanse diplomaten en verschillende ministers bezocht.
Toch is het veelzeggend voor de huidige relatie tussen de Verenigde Staten en Afrikaanse landen dat Biden niet eerder naar het continent kwam. Hij heeft de Afrikaanse leiders tijdens zijn presidentschap een keer ontvangen voor een Afrikaans-Amerikaanse top, in 2022. Maar verder heeft Biden weinig geïnvesteerd in de bilaterale relaties op het continent. Voor Biden stond, druk als hij was met de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten, een bezoek aan Afrika gewoonweg niet bovenaan zijn prioriteitenlijst.
Hoezeer de Afrikaanse relatie met Amerika verschilt van die van die met de Chinezen en Rusland, bleek dit najaar opnieuw. China ontving in september 53 Afrikaanse delegaties in Beijing voor het 24ste jaarlijkse Forum voor Chinees-Afrikaanse Samenwerking (FOCAC).
43 Afrikaanse delegaties reisden begin deze maand naar het Russische Sotsji voor de tweede Rusland-Afrika Partnerschaps Conferentie. Biden annuleerde in oktober juist zijn trip naar Angola. Orkaan Milton had toen, te midden van de Amerikaanse verkiezingsstrijd, een ravage aangericht in Florida.
Ook de cijfers liegen niet. China heeft de VS al in 2009 voorbijgestreefd als belangrijkste exportpartner voor Afrikaanse landen. Sindsdien is dat gat alleen maar groter geworden. Zo bedroeg de totale Chinees-Afrikaanse handel vorig jaar 282 miljard dollar, terwijl de Amerikaans-Afrikaanse handelsbalans op 68 miljard bleef steken.
Als de VS daadwerkelijk hun positie in Afrika willen versterken ten opzichte van China, hebben ze nog een hele weg te gaan. Het is de vraag of dat onder Donald Trump lukt. Tijdens zijn vorige presidentschap toonde hij geen interesse in Afrika, maar het vooruitzicht op lucratieve handelsrelaties kan hem misschien van gedachten doen veranderen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant