De burgeroorlog in Syrië is opnieuw opgelaaid. Bij aanvallen in Aleppo van jihadistische rebellen kwamen honderden mensen om het leven. Daarmee lijkt "een nieuwe oorlogsdynamiek gestart". Vijf vragen over het geweld in de regio.
De rebellen bestaan uit twee groepen, de Syrian National Army (SNA) en de Hayat Tahrir al-Sham (HTS). Die laatste speelt de grootste rol in de huidige situatie. Zij zijn de aanvallen op Aleppo, de tweede stad van Syrië, begonnen.
HTS heeft ongeveer 20.000 strijders en is afgesplitst van Al Qaida, vertelt arabist en politicoloog Fernande van Tets in gesprek met NU.nl. "De groepering is jihadistisch en staat op de EU-terrorismelijst. Hoewel ze nog steeds naar een streng islamitische staat streven, zijn ze de afgelopen jaren meer gematigd."
"HTS heeft een eigen agenda en een moeizame relatie met Ankara, maar controleert wel twee grensovergangen met Turkije", vertelt Joost Jongerden. Hij is universitair hoofddocent sociologie aan de Wageningen University & Research.
"De groepering genereert inkomen door smokkel en belasting, maar het lijkt alsof de grootste steun momenteel van het Syrische leger zelf komt, dat zich ongeorganiseerd heeft teruggetrokken. Veel zwaar militair materieel is in handen gevallen van HTS.
De SNA, niet te verwarren met het Syrische regeringsleger, wordt door Turkije gesteund en gefinancierd. Zij vechten voornamelijk tegen de Koerden in Noord-Syrië en zijn daarmee "de pionnen van Turkije", zegt Syriëkenner Peshmerge Morad. Enkele SNA-aanhangers hebben zich volgens hem aangesloten bij de HTS in Aleppo. Volgens Van Tets klopt dat wel, maar is er niet veel duidelijk over de aanwezigheid van deze strijders.
De rebellen zijn tegen het bewind van de Syrische president Bashar Al Assad. Zijn familie is al decennia aan de macht in het land. Afgelopen zaterdag heeft HTS Aleppo ingenomen, zegt Jongerden. Alleen delen van Koerdische en Christelijke wijken vallen volgens Morad nog onder het bewind van Al Assad.
Zaterdag waren beelden van HTS-strijders in Aleppo te zien. Volgens Van Tets wappert de vlag van de jihadistische beweging in de citadel, in het centrum van Aleppo. Bij de gewelddadige aanvallen zijn meer dan vierhonderd mensen om het leven gekomen, onder wie tientallen burgers, schrijft het Syrische Observatorium voor Mensenrechten (SOHR).
"De HTS-strijders zijn doorgestoten tot Hama, zo'n 120 kilometer ten zuiden van Aleppo", stelt Jongerden. Hama ligt ongeveer 175 kilometer van Damascus.
Turkije steunt de HTS en de SNA. "Het staakt-het-vuren tussen Hezbollah en Israël lijkt te zijn aangegrepen om de aanval te starten", denkt Van Tets. "De Turken hebben de rebellen toestemming gegeven om Aleppo binnen te vallen."
Turkije heeft eerder diplomatieke toenadering tot Al Assad gezocht, maar dat bleek vruchteloos. "Met het nieuwe offensief tegen Al Assad, is een nieuwe oorlogsdynamiek gestart en lijken aan Turkije verbonden milities, de aanval te hebben geopend op de Koerden", zegt Jongerden. Dat ziet ook Morad: "Turkije is bang dat de Koerden een eigen staat willen stichten en heeft daarom liever jihadisten aan de grens."
De Koerden controleren het noorden en oosten van Syrië. "De Autonome Administratie van Noord- en Oost-Syrië, een entiteit waarin de Koerden een belangrijke rol spelen, hebben opgeroepen tot een algehele mobilisatie." De aanval van HTS lijkt volgens Jongerden op meerdere fronten een oorlog te ontketenen.
Na de inval van HTS in Aleppo zouden Syrische troepen volgens Jongerden "hals over kop zijn teruggetrokken". De snelheid is volgens de experts onverwacht. Van Tets vergelijkt: "Tussen 2012 en 2016 is er gevochten om de inname van Aleppo, dat gebeurde nu in twee dagen."
Volgens de experts is het leger verzwakt. Van Tets: "Al Assad heeft de afgelopen maanden veel te verduren gehad. Syrië is al lang in oorlog en ook de spanningen in het Midden-Oosten spelen mee." Zo werd Hezbollah, een steunpilaar van Al Assad, flink gebombardeerd door Israël. En heeft Rusland met de oorlog in Oekraïne "andere dingen aan het hoofd".
Toch lijkt Rusland Al Assad niet te willen laten vallen, meent Jongerden. Ze sturen wapens en materieel, "al is nog niet duidelijk hoe hun respons eruit zal zien", zegt Van Tets. Ook Iran zal er alles aan doen om Al Assad overeind te houden. "Door de oorlog in Libanon en de zware verliezen die Hezbollah heeft geleden is de positie van Iran in de regio verzwakt, en het kan zich niet veroorloven Syrië te verliezen", zegt Jongerden.
Inmiddels is het leger in Hama een tegenoffensief gestart. Het Syrische leger kondigde zondag aan "de aanvallen op de rebellen te intensiveren met hulp van Rusland."
"Het is lastig te voorspellen hoe dit verder gaat ontwikkelen, veel hangt af van de snelheid waarmee HTS het offensief kan voortzetten, en het Syrische leger zich kan herpakken", zegt Jongerden. Morad vreest dat de burgeroorlog die in 2011 begon "de komende tien jaar niet zal eindigen".
Jongerden denkt dat als het Syrische leger kans ziet te hergroeperen en tijd kan winnen, dat sjiitische milities uit Irak zich bij de strijd gaan voegen. "Ook zal Hezbollah de steun mogelijk opvoeren, al is dat vanwege de oorlog tegen Israël onzeker."
"Als je Aleppo in handen hebt, kan HTS niet meer worden buitengesloten van gesprekken hogerop", meent Van Tets. Het opgelaaide geweld is daarmee "een mega verschuiving op het slagveld" in een oorlog die al jaren broeit.
Source: Nu.nl algemeen