Kamerlid Mohammed Mohandis (GroenLinks-PvdA) haalde dit jaar pas zijn zwemdiploma. Als geen ander kent hij de angst die water kan inboezemen. Hij wil daarom een eind maken aan de groeiende ‘zwemarmoede’ in Nederland. Maandagavond debatteert de Kamer over het onderwerp.
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft vooral over schaatsen, atletiek en roeien.
Mohammed Mohandis staat tot aan de borst in het zwembad terwijl hij een zeil in het water houdt met een gat erin. Twee jongens moeten door die opening duiken en geven hem een high five als ze weer bovenkomen. Het is een scène die veel ouders wel zullen herkennen, al zal er lang niet overal een Tweede Kamerlid in het bad staan.
Mohandis staat elke zaterdag een uurtje in een Rotterdams zwembad. Hij loopt stage bij zwemschool De Toekomst en helpt bij lessen voor kinderen met een beperking. Hij ziet er met eigen ogen hoe oneerlijk het verdeeld is in het zwembad.
‘Zwemarmoede’, noemt Mohandis het. Sinds 2018 neemt het aantal kinderen zonder zwemdiploma toe. In 2022, de meest recente cijfers van het Mulier Instituut, ging het om 13 procent. Bij kinderen uit gezinnen met een laag inkomen is het 25 procent, in gezinnen met een migratieachtergrond is dat nog hoger: 28 procent heeft geen zwemdiploma. Kosten voor zwemles zijn een belangrijke beperkende factor.
Er zijn regelingen voor arme gezinnen, maar die verschillen per gemeente en lang niet iedereen weet de hulp te vinden. Dat is zorgwekkend, vindt Mohandis. ‘Zwemmen is meer dan bewegen of sport. Het is veiligheid. In een waterrijk land als Nederland kunnen kinderen zonder zwemdiploma niet veilig buiten spelen.’
Hij weet hoe het is om geen zwemdiploma te hebben. Als kind kon Mohandis niet meekomen bij het schoolzwemmen. Van afzwemmen kwam het niet. Hij zou daarna nooit verder dan zijn middel de zee of het zwembad ingaan, zocht altijd vaste grond onder de voeten.
Aangespoord door zijn dochter haalde hij afgelopen februari, 38 jaar oud, tegelijk met zijn dochter zijn zwem-ABC. Afgelopen zomer sprong hij op vakantie van de duikplank zo het diepe in. ‘Dat was een soort bevrijding.’
Op een bankje naast het bad zit Nour, die liever niet met haar achternaam in de krant komt. Twee keer per week komt ze met twee van haar kinderen naar het zwembad. Haar dochter en zoon hebben beiden een beperking. Vanuit de gemeente Rotterdam krijgt ze financiële steun voor de zwemles van beide kinderen, maar dat potje is niet genoeg voor het hele jaar. ‘De laatste twee maanden moet ik zelf betalen.’
Boven op het geld voor de zwemles zelf, bijna 20 euro per maand per kind, komen de kosten voor het openbaar vervoer. Elke zaterdag en zondag moet ze vanuit Charlois naar het centrum van de stad met zoon én dochter. Alleen thuisblijven kunnen ze niet. ‘Dat komt uit op zo’n 70 euro per maand. Dat is meer dan de zwemles.’
Haar zoontje raakt van slag als hij hoort dat zijn moeder vertelt hoe moeilijk het is om geld voor zwemles opzij te leggen. Hij drukt zijn betraande gezicht tegen haar borst. De alleenstaande moeder, vanuit Irak naar Nederland gevlucht, vindt de zwemles noodzakelijk, ondanks haar geldzorgen. Als een van hen onverhoopt in het water valt, kan zij ze niet redden. Zelf heeft ze nooit leren zwemmen. ‘Ik kan dan niks doen.’
Mohandis kent de angst die water kan inboezemen. Een paar jaar geleden kukelde zijn zoontje bij een bezoek aan de kinderboerderij in de sloot. Mohandis zag het in zijn ooghoek gebeuren. Toen hij zich omdraaide, zag hij alleen nog twee voetjes spartelen aan het wateroppervlak. Hij kon hem vanaf de kant weer op het droge trekken. ‘Anders was ik er in gesprongen, maar ik weet niet of we er dan allebei weer uit waren gekomen.’
Onder een plastic palmboom vertelt Ajshe Ahmetaj-Hoxhaj, eigenaar van de zwemschool, hoe ze uit Kosovo naar Nederland vluchtte en vanuit het asielzoekerscentrum zwemles in Drachten kreeg. ‘Ik vond zwemmen heel leuk, maar als de Nederlandse overheid dat toen niet voor mij betaald had, had ik het nu niet gekund.’
Ahmetaj-Hoxhaj pleit voor meer aandacht voor het belang van schoolzwemmen. Dat is sinds 1985 geen standaard meer. Het verschilt per gemeente en per school of het wordt aangeboden. Maar als er een landelijk beleid zou zijn, zou elk kind in Nederland tenminste in aanraking komen met zwemmen, zegt ze. Particuliere zwemscholen als de hare kunnen diegenen opvangen die aan schoolzwemmen niet genoeg hebben.
In februari werd een motie van Mohandis en Michiel van Nispen (SP) om onderzoek te doen naar het herinvoeren van schoolzwemmen door de Tweede Kamer aangenomen. Maar hebben scholen nu niet al veel te veel op hun bord? Mohandis: ‘Het moet niet zo zijn dat je tegen scholen zegt: zoek het maar uit. Dat legt een te grote belasting op de leerkrachten.’
De uitkomsten van het onderzoek naar schoolzwemmen wordt begin 2025 verwacht. In de tussentijd heeft Mohandis nog meer plannen. Maandag, in het wetgevingsoverleg over sport, zal hij drie voorstellen doen. Voor zwembaden zou een wettelijke zorgplicht moeten gelden, vindt hij, zoals eerder dit jaar ook voor bibliotheken is afgesproken. Zwembaden hebben het zwaar. Er zijn stijgende kosten en gemeenten hebben minder geld te verdelen. De laatste jaren zijn er op meerdere plaatsen al zwembaden gesloten.
Daarnaast wil Mohandis dat er een wettelijke basis komt voor diploma-eisen in het zwemmen. En dat er een gelijk tarief komt tussen normaal en aangepast zwemonderwijs voor kinderen met een beperking. Nu is dat laatste duurder omdat de groepen kleiner zijn en de leerlingen meer aandacht nodig hebben. Die hogere kosten zorgen voor een extra belemmering voor ouders. ‘Het is soms twee keer zo duur. Ik vind die ongelijkheid niet uit te leggen.’
Voor Ahmetaj-Hoxhaj is het simpel. Wat zij in het zwembad onderwijst, is een basisvaardigheid. ‘Het hoort in hetzelfde rijtje als school en fietsen’, zegt ze. ‘Alle kinderen moeten kunnen zwemmen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant