Heeft niet iedereen behoefte aan een paar periodes in het leven waarin je echt even tijd hebt voor levensverrijkende activiteiten? Zo’n betaald verlof kan wellicht burn-outs voorkomen en de sociale cohesie bevorderen.
Een paar jaar geleden had ik gespaard voor een sabbatical van drie à vier maanden, waarin ik onder andere een lange wandelvakantie had gepland. Naast het sparen voor de reis zelf, spaarde ik voor een periode zonder inkomsten. Want naast betaalde vakantiedagen, bestaat er niet zoiets als recht op een betaald reisverlof. Althans niet in de cao van de kinderopvang waar ik destijds werkte, maar ik vermoed in geen enkele cao. Je mag vaak allang blij zijn als je een langere periode vrij kan krijgen om zo’n reis te kunnen maken.
Ik maakte er grapjes over op het werk. Veel collega’s gingen om de zoveel tijd weer met zwangerschaps- en ouderschapsverlof; ik zou wel eens met reisverlof willen. Zo bedacht, zo gespaard, zo gedaan. Ik regelde het zelf wel.
Over de auteur
Bertine Klappe is op diverse plekken werkzaam als invalkracht en seizoensmedewerker.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Vlak voor ik vertrok hadden mijn collega’s en (assistent-)leidinggevenden een verrassingsfeestje voor me georganiseerd. Het had wel iets weg van de ‘babyshowers’, die altijd voor zwangere collega’s georganiseerd werden tijdens de pauzes, dus grapte ik dat het mijn ‘reisshower’ was.
Ik was, en ben daar nog altijd erg dankbaar voor, omdat het betekenis gaf aan hoe ik mijn eigen weg mag gaan in het leven. Het bracht een stukje erkenning, alsof iedereen het goed begreep dat ik ook een keer een langere periode er tussenuit wilde. Mijn lange reis had, net als hun baby’s, bestaansrecht.
Het is niet zozeer dat ik jaloers was op hun zwangerschaps- en ouderschapsverlof. Ik kan mij, gezien mijn werkgeschiedenis, vrij goed inleven hoe zwaar zo’n periode van kinderen krijgen is. Zo’n verlofperiode is geen overbodige luxe. Maar ergens roept een stemmetje in mij dat ik moet opkomen voor de alleenstaanden, de singles, de eenverdieners, de bewust of onbewust (nog) kinderloze mensen die ook hun levensverrijkende dromen kunnen hebben, maar waar wettelijk niets voor geregeld is.
Zelf kan ik redelijk goed vooruitkijken, sparen en plannen zodat ik om de zoveel jaar een bepaalde periode mijn eigen sabbatical kan nemen. Maar het is tegelijkertijd ook een van de redenen dat ik niet zo snel een vast fulltime contract aan zal gaan. Terwijl er in de zorg- en welzijnssector, waarin ik werkzaam ben, wel een grote behoefte aan is vanwege personeelstekorten. Maar ik wil niet hoeven bedelen om een verlofperiode van een aantal maanden bij mijn werkgevers. Ik wil dat het een recht is, en het liefst wettelijk bepaald. En met een nulurencontract behoud ik dit recht wel.
Nu is een maand of twee onbetaald verlof bij de meeste werkgevers, in goed overleg, nog wel te regelen als ze je eenmaal goed kennen. Maar zeker in de eerste paar jaar dat je ergens werkt, zal dit niet zo makkelijk gaan. Laat staan een langere periode betaald verlof. En logisch ook, want zoiets als ouderschapsverlof wordt door het UWV betaald, maar er bestaat daar geen potje voor sabbaticals.
Bij veel werkgevers kun, naast het opsparen van vakantiedagen, extra betaald verlof ‘kopen’ door een deel van je salaris, eindejaarsuitkering of vakantietoeslag in te leveren. Maar in de meeste cao’s is niets vastgelegd over het recht om daadwerkelijk langer verlof, ik noem het nu even reisverlof, op te nemen. Je leidinggevende zal dus eerst akkoord moeten gaan en je bent alleen zeker van het behoud van je baan als je dit zelf goed regelt. Bovendien is sparen met een modaal of lager inkomen vaak een behoorlijke uitdaging. Zo’n onbetaalde sabbatical is dus echt niet voor iedereen weggelegd.
Maar heeft niet iedereen behoefte aan een paar periodes in het leven waarin je echt even tijd hebt voor levensverrijkende activiteiten? Ik denk dan al snel aan een langere reis, maar je zou ook kunnen denken aan tijd om een boek ‘te baren’, iets anders te creëren, of om vrijwilligerswerk te doen.
Een langere verlofperiode kan een positief effect hebben op je mentale gezondheid, zou preventief kunnen zijn tegen een burn-out en in veel gevallen plukken werkgevers ook de vruchten van de frisse energie waarmee hun werknemers terugkomen. Natuurlijk moet het ergens allemaal van betaald worden. Maar zouden de kosten zichzelf niet (deels) uitbetalen door lager ziekteverzuim en een hogere productiviteit en groter werkgeluk van werknemers die weer terug zijn?
Een andere (tussen)weg zou kunnen zijn dat iedereen wel recht zou krijgen op een langere periode betaald verlof, mits dit wordt gevuld met een maatschappelijk doel, zoals vrijwilligerswerk. Dit zou op de lange termijn maatschappelijke betrokkenheid en cohesie stimuleren, waarmee de kosten zichzelf ook zouden kunnen uitbetalen.
Het zou, hoe dan ook, mooi zijn als iedereen zich een aantal periodes in het leven op andere dingen kan concentreren dan werk. Of die levensverrijking nu om het gezin draait, of niet.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant