Met duizelingwekkende snelheid namen islamistische rebellen dit weekend de Syrische stad Aleppo in. Onder de inwoners is er euforie, maar ook grote onzekerheid. ‘Ze zijn bang dat de stad opnieuw een slagveld wordt.’
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Beiroet.
Sommige inwoners zijn geschokt, andere euforisch, bang of verward. De miljoenenstad Aleppo, waar het regime van de Syrische president Bashar al-Assad ooit vier jaar lang om vocht, is in een tijdsbestek van twee dagen gevallen. De islamistische rebellen van Hayat Tahrir al-Sham (HTS) hebben de stad tot ieders verrassing overlopen, en wisten de troepen van Assad te verdrijven.
Vanuit het hart van de stad vertelt de 29-jarige Sara aan de telefoon over de chaotische taferelen van de voorbije dagen. Uit angst voor represailles wil ze alleen met een pseudoniem in de krant. Vrijdag leek een dag als alle andere. Maar om 4 uur ’s middags kreeg ze op haar kantoor een telefoontje van haar tante: je moet nu naar huis. ‘Op straat zag ik mensen rennen. Niemand was aanspreekbaar, het was beangstigend.’
In een mum van tijd bleek haar stad in handen te zijn gevallen van HTS, een islamistische groepering die tot 2017 was verbonden aan Al Qaida, daarna van koers veranderde en zichzelf een gematigder imago heeft aangemeten. De leider van de groepering, Abu Mohammed al-Jolani, verving zijn tulband door een maatpak. In de provincie Idlib, waar HTS de dienst uitmaakt, rekende hij af met hardliners. Minderheden (druzen, christenen, Koerden) reikte hij de hand, wat niet wegneemt dat zijn beweging in de Verenigde Staten nog altijd op de terreurlijst staat.
‘HTS-strijders hebben de inwoners in Aleppo duidelijk gemaakt dat ze niets te vrezen hebben’, zo zegt de 27-jarige Nour Qormosh, een lokale journalist die tegelijk met de groepering de stad is binnengekomen. Hij komt zelf uit Aleppo, maar moest vanwege de burgeroorlog naar Idlib vluchten. Aan de telefoon vertelt hij dat hij in een winkel staat. ‘Assads soldaten liepen dit soort winkels gewoon binnen en grepen wat ze wilden, zonder te betalen. HTS doet dat niet. Een strijder die hier net was, heeft zijn flesje water netjes afgerekend.’
Aan het Syrische front, sinds vier jaar bevroren, gaat het om een enorme verschuiving die nagenoeg iedereen heeft verrast. Op sociale media is te zien hoe groot de euforie is onder de HTS-strijders. Sommigen klopten na jaren van ballingschap weer aan bij familieleden. Duizenden politieke gevangenen zijn vrijgelaten. Incidenten waarbij oude rekeningen werden vereffend met politieke tegenstanders, zijn niet gemeld. Plunderingen evenmin.
Toch is de stad in de greep van onzekerheid. Wat gaat hierna gebeuren? Sara’s familie staat aan de kant van het Assad-regime. Ze spreekt van een ‘nachtmerrie’. De angst is hoorbaar in haar stem. ‘Ik ben ook moslim, maar deze mensen (HTS, red.) zijn niet zoals wij. Ze zullen vrouwen geen vrijheid gunnen.’
Syriërs zijn op dat punt verdeeld: sommige zien HTS als bevrijder, andere niet. Analist Navvar Şaban, Syrië-analist verbonden aan het Omran Center for Strategic Studies, beaamt dat de angst momenteel groter is dan de euforie. ‘Maar bij de meeste inwoners heeft die angst te maken met de reactie van het Assad-regime en Moskou. Ze zijn bang dat hun stad opnieuw een slagveld wordt.’
En inderdaad: bij luchtaanvallen op West-Aleppo, vermoedelijk door Russische gevechtsvliegtuigen, vielen volgens het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten minstens 21 doden. Om erger te voorkomen, sommeerde het HTS-bewind iedereen middels een avondklok binnen te blijven.
Verder westwaarts, in de provincie Idlib, is de stemming beter. Het leeuwendeel van de bevolking daar is ontheemd in eigen land. Voor sommigen komt een droom uit: ze kunnen eindelijk terug naar hun geboortegrond. Een van hen is de 45-jarige arts Mustafa Aleido, wiens dorp in het zojuist bevrijde gebied ligt. ‘Mijn broers zijn erheen om ons huis te inspecteren. Waarschijnlijk ligt het in puin. We zullen het opnieuw gaan opbouwen.’
Het probleem, zo zegt Aleido telefonisch, is dat het regime alles heeft verwaarloosd. ‘Er is daar geen stroom, geen water – niks. Ik had honderd olijfbomen. Die zijn allemaal omgezaagd. De meeste mensen gaan alleen om te kijken of hun huis er nog staat. Ze willen er nog niet gaan wonen.’ De zorgen over HTS vindt de arts overtrokken. ‘Ze proberen niemand een bepaalde levensstijl op te dringen. Mijn vrouw rijdt gewoon auto, ze kan gaan en staan waar ze wil.’
Dan klinkt er een dreun op de achtergrond. ‘Hoorde je dat?’ Het was een bombardement door het Assad-regime, zegt hij, een flink eind verderop. Het zijn dergelijke aanvallen die momenteel de grootste angst zaaien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant