De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid beïnvloedt. Deze week: Het plasticverdrag.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
In het Zuid-Koreaanse Busan boog men zich deze week over het internationale plasticverdrag, dat het gebruik van plastic en daarmee de bijbehorende milieuschade moet terugdringen. In een artikel in de krant van woensdag 27 november werden wat cijfers op een rij gezet.
We produceren wereldwijd 400 miljard kilo plastic afval per jaar, waarvan 9,5 miljard kilo in de natuur terechtkomt. En misschien had Zuid-Korea zich aangeboden als onderhandelingsplek omdat ze daar 98,2 kilo per persoon per jaar gebruiken; waarmee ze zelfs de Amerikanen voorblijven.
Plastic afval is makkelijk te herkennen in die eerste afvalfase, als plastic zak of colafles, maar daarna wordt het moeilijk, als het materiaal desintegreert tot micro- of zelfs nanoplastics, onnoemelijk kleine deeltjes die chaos aanrichten in elke natuurlijke kringloop. En daar komt ook het probleem van fotoredacties om de hoek kijken: hoe illustreer je dat? Hoe maak je het onzichtbare gevaar zichtbaar?
Van de week kwamen we online een foto tegen via Omrop Fryslân bij een bericht over de hoge waterstand in de provincie Friesland als gevolg van storm Bert. Ergens bij een autodealer stonden een stel auto’s aan de rand van een sloot met hoog water. Ze stonden nog op het droge, in schril contrast met traditionele natuurrampenfotografie (zoals een paar weken terug in Valencia), waar de chaos in het wagenpark de snelste manier is om de omvang van de catastrofe in beeld te brengen. De meest panische zin uit het verslag: ‘Op verschillende plekken treedt het water bijna buiten de oevers en draaien de gemalen op volle toeren.’ Met andere woorden: het valt in dit land vaak niet mee om beeld te vinden om de ernst van de klimaatverandering (ook hier) te illustreren.
Bij het artikel over het plasticverdrag in deze krant stond een opmerkelijke foto van Mladen Antonov, een Bulgaarse fotograaf die chef fotografie is voor Agence France-Presse (AFP) in Zuidoost-Azië. Zijn uitvalsbasis is Bangkok, de hoofdstad van Thailand. In een zee van aquamarijn water zien we een golf, geheel gevuld met plastic rotzooi op een strand slaan. Onderschrift: ‘Een golf van plasticafval voor de kust van het Thaise Koh Samui.’
Koh Samui is een van de bekendste vakantie-eilanden voor de kust van Thailand, in de Golf van Thailand, op de site van Thailand Travel geprezen om zijn ‘hagelwitte stranden en een kristalheldere zee’. Toch was dit de plek waar Antonov op 19 januari 2021 deze golf en dit strand vastlegde. Misschien was hij er zelf op vakantie en liep hij tegen een tafereel aan, waarvan hij als ervaren fotograaf dacht ‘dit gaat nog eens van pas komen’. En dat moment was deze week, met een mogelijk plasticverdrag in het verschiet en een plasticprobleem dat drie jaar na dato bepaald niet kleiner is geworden.
Hij maakte een aantal foto’s; van een vervuild strand in een paradijselijk decor; van een Thaise reiger die naast een frisdrankfles een visje eet en van die vuilnistsunami. En kennelijk viel hem iets op toen hij over het strand liep: een grote hoeveelheid plastic slippers en sandalen. Hij begon ze, op dezelfde dag in januari, te fotograferen zoals ze daar in het zand lagen.
Verweerde exemplaren, in alle soorten en maten, soms jarenlang onderweg geweest en afgezet met schelpen of zeewier, alsof de bewoners van Atlantis hun schoeisel hadden verloren. Uiteindelijk maakte hij een grid van slippers, à la de bekende Schallmaier-index van beeldredacteur Frank Schallmaier. Waarmee langzaam het besef doordringt over welke hoeveelheid plastic afval er eindeloos heen-en-weer deint in de oceanen. En over de vele vergeefse uren dat ouders met één sandaal in de hand zoeken naar dat andere exemplaar. Die ligt dus op Koh Samui.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant