Vandaag, 1 december, is de eerste advent: de eerste van de vier zondagen voorafgaand aan Kerst. De term ‘advent’ betekent ‘wat komt’ of ‘wat gaat komen’.
Geert Wilders refereert regelmatig aan de Joods-christelijke traditie van Nederland. Wat hij daarmee precies wil zeggen is niet helemaal duidelijk. Kernwaarden van deze traditie zijn vrijheid, gelijkwaardigheid en verdraagzaamheid, maar dat zal Wilders niet bedoelen. Hoe dat ook zij, diezelfde kernwaarden kunnen worden toegeschreven aan het liberalisme van de VVD.
Deze week kwam naar buiten dat Wilders van plan is om een bezoek aan Israël te brengen, waar hij zijn ‘goede vriend’ Benjamin Netanyahu zal bezoeken. De aankondiging volgde op het bericht dat het Internationale Strafhof een arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu heeft uitgevaardigd. Wilders schreef daarover in een tweet dat de wereld ‘krankzinnig’ is geworden. Inmiddels kwam naar buiten dat Israël beroep tegen het arrestatiebevel heeft aangetekend, hoewel het land niet bij het Internationale Strafhof is aangesloten.
Het voorgenomen bezoek van Wilders druist in tegen het regeringsbeleid van het kabinet-Schoof. De minister president gaf aan dat het arrestatiebevel in principe zal worden uitgevoerd wanneer Netanyahu voet op Nederlandse bodem zet. Ook werd een bezoek van de minister van Buitenlandse Zaken aan Israël uitgesteld. Desondanks liet Schoof weten dat het Wilders vrijstaat om naar Israël te reizen, ‘ongeacht wat we daar allemaal van vinden’. Deze krant kopte daarop dat het kabinet en de PVV elk hun eigen Israël-koers mogen varen.
De conclusie van Schoof dat het Wilders vrij staat om naar Israël te reizen, komt voort uit de gedachte dat dit kabinet extraparlementair is. Fractieleiders zijn dan niet gebonden aan het kabinetsbeleid en kunnen hun eigen afwegingen maken. Maar dit kabinet is niet extraparlementair. Weliswaar was dat de inzet na de verkiezingen, maar een extraparlementair kabinet kenmerkt zich doordat ministers en staatssecretarissen niet uit eigen kring komen en er geen regeerakkoord is.
En daarvan is geen sprake. Nagenoeg alle ministers en staatssecretarissen komen uit eigen kring en weliswaar is er een regeerprogramma in plaats van een regeerakkoord, maar dat neemt niet weg dat partijen dit programma als een overeenkomst beschouwen, getuige de discussie rondom de asielnoodwet. Het staat de fractieleiders dan ook niet vrij om zich zomaar van het regeringsbeleid te distantiëren.
Daar komt bij dat Wilders, door zich zo nadrukkelijk tegen het regeringsbeleid af te zetten, handelt in strijd met de beginselen van de rechtsstaat. Dit volgt uit de rechtsstatelijke toets van het regeerprogramma die in oktober werd gepubliceerd door de Nederlandse Orde van Advocaten.
Over de auteur
Mike Jansen is advocaat in Amsterdam en betrokken lid van de VVD. In de maand december is hij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De Orde stelt dat een rechtsstatelijke bestuurscultuur vereist dat het openbaar gezag een voorbeeldfunctie heeft, waarbij het zichzelf corrigeert of laat corrigeren. Het openbaar gezag mag bovendien niet op zoek gaan naar wat rechtsstatelijk nog nét kan en dient actief aan de rechtsstaat te werken en deze te versterken. De basis van de rechtsstatelijke bestuurscultuur is vertrouwen.
Het vertrek van Wilders naar Israël is hiermee in strijd. Zijn reis is een provocatie en een regelrechte aanval op het kabinetsbeleid. Wilders vertrekt naar Israël om daar voor het oog van de wereld een regeringsleider te steunen tegen wie een arrestatiebevel is uitgevaardigd, dat wordt erkend door alle lidstaten van de Europese Unie en waaraan dus ook Nederland is gebonden. Bovendien zal Wilders een bezoek brengen aan de (door Israël bezet gehouden) Westelijke Jordaanoever.
Dat alles is geen voorbeeldgedrag en het wekt al helemaal geen vertrouwen. Sterker nog, het ondermijnt de regering en is daarmee in strijd met de regels van de rechtsstaat. Als fractievoorzitter van de grootste regeringspartij is Wilders gebonden aan het regeringsbeleid en premier Schoof dient hem daaraan te houden. Het staat Wilders, gezien zijn positie, dan ook niet vrij om tegen de regering in zijn steun aan zijn goede vriend te betuigen. Misschien is dat wat Wilders wil uitdragen als hij refereert aan de Joods-christelijke tradities. Met vrijheid en gelijkwaardigheid heeft het in ieder geval niks te maken.
Maar ook voor de VVD is hier een rol weggelegd. Twee weken geleden sprak de fractievoorzitter in de Tweede Kamer, Dilan Yesilgöz, zich uit tegen de rellen in Amsterdam, waarbij zij het had over de ‘kanarie in de kolenmijn’ en een ‘streep in het zand’. Nu de rechtsstaat zo nadrukkelijk in het geding is, mag eenzelfde duidelijke reactie worden verwacht. Dat laatste kwam zaterdag ook naar voren bij het partijcongres van de VVD, waar de rechtsstaat en de liberale waarden nadrukkelijk aan de orde waren. De VVD dient zich uit te spreken, daar waar haar kenwaarden en de rechtsstaat in het gedrang komen. En dat is nu het geval.
Terug naar Israël. Volgens de Joods-christelijke overlevering trokken Jozef en Maria in deze adventperiode van Nazareth in Galilea naar Bethlehem in Judea om zich daar te laten registreren. Een tocht die over de Westelijke Jordaanoever voert. Daar kom je tegenwoordig niet zomaar doorheen. Dat laat onverlet dat Wilders juist de Westelijke Jordaanoever heeft uitgezocht om zijn provocatie kracht bij te zetten.
Of dat past binnen de Joods-christelijke traditie valt te betwijfelen. Het past in ieder geval niet in onze parlementaire traditie en democratie. Laten we maar goede hoop houden op wat hierna gaat komen. Ik steek de eerste kaars aan.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant