is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant.
Rode draad in de vier korte documentaires die afgelopen zaterdag geprogrammeerd stonden voor de jaarlijkse Nacht van de Filmacademie op NPO 3 was, zo las ik, het thema ‘verlies’. In al de afstudeerfilms raken mensen iets kwijt: een vriend, een thuisland, een vader.
Verlies is niets nieuws, zou je kunnen zeggen, het is een vast onderdeel van de menselijke conditie. Maar wellicht dat het nu net iets nadrukkelijker aan de oppervlakte ligt omdat er nogal wat zaken van belang – liberale wereldorde, iemand? – ons door de vingers dreigen te glippen?
Over de auteur
Hassan Bahara is tv-recensent voor de Volkskrant.
Het sterkst wordt dat gevoel van verlies verbeeld in de afstudeerfilm De toekomst is failliet van Suzanne Koopstra. De titel doet een verhaal over een onvermijdelijke dystopische wereld vermoeden, maar heeft als onderwerp een iets kleinere tragedie.
Koopstra volgt in de film een ouder Rotterdams stel, Tinus en Bep, dat alle bouw- en afbraakprojecten afloopt om met een fototoestelletje vast te leggen hoe hun geliefde havenstad razendsnel transformeert van arbeidersparadijs naar exclusieve penthouse-enclave.
‘Verschrikkelijk’, moppert Tinus terwijl hij de zoveelste sloop van een huizencomplex gadeslaat. ‘Het lijkt wel oorlog.’
Ondertussen geeft zijn vrouw Bep regieaanwijzingen. ‘Ja, Tinus, nu klikken!’
Meer dan een half miljoen foto’s heeft Tinus alweer geschoten. Hij begon er als kind mee, vertelt hij in de huiskamer van zijn appartementje, met zijn vrouw Bep naast hem op de bank.
Tinus was 10 jaar oud toen hij en zijn familie – ouders, broers en zussen en hond – voor het eerst uit hun huis moesten om plaats te maken voor een nieuwe woonwijk. Dat gebeurde daarna nog een paar keer. Van de ene op de andere dag werd zijn oude, vertrouwde wereld met de grond gelijkgemaakt. Met foto’s probeert hij iets van dat wereldje intact te houden.
‘Ik ben de enige van de familie die hier geïnteresseerd in is’, vertelt Tinus, voordat hij volschiet. Het waren huizen waar hij met zijn ouders woonde, kind was. Allemaal weg nu om de mensen met diepe zakken te accommoderen.
‘The next great chapter of Rotterdam’, staat in lelijke citymarketingtaal geschreven bij een nieuwbouwproject. Great chapter voor wie, vraag je je met Tinus af. Tinus scharrelt rond bij een van die bouwprojecten, vraagt de bouwvakkers of er ook nog betaalbare huurhuizen tussen zitten, maar eigenlijk weet hij het al: de bouwwoede in zijn geliefde stad is niet voor hem bedoeld.
In de laatste momenten van de film verbeeldt Koopstra de verwording van de stad met onheilspellende computerbeelden van donkere, non-descripte flats die uit de puin rijzen, steeds hoger de lucht in, totdat ze de zon volledig blokkeren.
‘You’ll never walk alone’, zingt Lee Towers met een griezelig vervormde stem. Ja, dat was ooit de belofte van Rotterdam, je bent niet alleen. Maar nu klinkt de liedtekst als een cynische grap.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant