De Russische dissident Aleksej Gorinov is vrijdag veroordeeld tot nog eens drie jaar in een Russisch strafkamp. In zijn slotrede ontkende hij opnieuw de aantijgingen tegen hem. ‘Bewijzen zijn er niet, dat weet u net zo goed als ik.’
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
‘Stop met moorden. Laten we de oorlog stoppen.’ Stoïcijns houdt Aleksej Gorinov een stuk papier met het opschrift omhoog, door de tralies van zijn kooi in de rechtszaal. Het naambordje op zijn borst heeft hij bedekt met het vredessymbool. Zijn bewaker sommeert hem het papier af te geven. ‘Nee,’ zegt Gorinov beslist. ‘Dat is van mij.’
Zo begon het voormalige gemeenteraadslid woensdag in een militaire rechtbank aan de rand van de provinciestad Vladimir aan zijn tweede proces, dat na drie dagen eindigt met een nieuw vonnis. Rechter Roman Vladimirov veroordeelt de nu 63-jarige Gorinov tot drie jaar gevangenisstraf onder streng regime, wegens ‘rechtvaardiging van terrorisme’.
Gorinov zit al vast sinds 2022, uitsluitend voor het uiten van zijn mening. Als eerste in Rusland ging hij in juli van dat jaar voor jaren de gevangenis in voor het verspreiden van ‘nepnieuws’. Het beruchte artikel 207.3 van het Wetboek van Strafrecht is sindsdien op honderden Russen toegepast.
De politicus maakte tijdens een raadsvergadering op 15 maart 2022 bezwaar tegen het organiseren van een tekenwedstrijd voor kinderen, ‘terwijl in Oekraïne kinderen omkomen’. Die uitspraak kwam hem uiteindelijk op zes jaar en elf maanden gevangenisstraf te staan.
Gorinov kampt al jaren met ernstige gezondheidsproblemen. Hij mist een halve long en liep in de strafkolonie tuberculose op. Na een verblijf in een gevangenisziekenhuis werd hij om onduidelijke redenen naar een aparte kamer overgeplaatst. Daar wachtten hem twee medegevangenen. En een televisie.
Zijn kamergenoten (zes recidivisten in totaal, ze werden gewisseld) probeerden hem daar te verleiden tot politieke discussies over wat ze op de tv zagen. Die gesprekken werden, zo bleek, heimelijk opgenomen. Gorinov kwam daar achter toen hij naar eigen zeggen ‘voelde dat er iets niet in de haak was’ en op onderzoek uitging. Bij een van zijn kamergenoten ontdekte hij een microfoon.
Na zijn terugkeer in de gevangenis begon volgens Gorinov ‘mijn marteling’. Hij werd bestempeld als ‘geneigd te ontsnappen’, wat inhoudt dat hij ‘s nachts elke twee uur wordt gewekt, waarbij hij zijn naam, geboortedatum en strafmaat moet opzeggen. Normaal slapen werd onmogelijk.
Al gauw bleek dat een nieuwe rechtszaak tegen hem in voorbereiding was, bedoeld om hem nog langer vast te houden. Dat is eerder ook gebeurd − eveneens onder soms bizarre voorwendselen − met andere bekende politieke gevangenen, zoals Michail Chodorkovski en Aleksej Navalny.
Advocate Aljona Saveljeva constateert dat de aanklager uit de veertien uur geluidsopnamen welgeteld veertien woorden heeft gehaald die Gorinov zijn aangerekend. Hij zou onder meer zijn goedkeuring hebben uitgesproken over een Oekraïense aanval op de brug die de Krim verbindt met het Russische vasteland.
In werkelijkheid ging het om een simpele constatering van feiten. ‘Ten tijde van oorlog worden er dingen opgeblazen en wordt er gemoord,’ aldus Gorinov. Vanuit zijn kooi stelt hij vragen aan linguïste Jelena Novozjilova, die door zijn advocate is opgeroepen als getuige. Zij heeft de geluidsopnames en de getuigenverklaringen van Gorinovs gesprekspartners zorgvuldig bestudeerd. Voor haar geen twijfel: zij probeerden hem met hun vragen te provoceren. De expert vond in Gorinovs antwoorden geen spoor van ‘rechtvaardiging van terrorisme’ en stelt bovendien vast dat de getuigenverklaringen identiek zijn, en dus geen weergave van een mondeling verhoor kunnen zijn.
De openbare aanklager Svetlana Rygalova eist 3,5 jaar gevangenisstraf. Gorinovs schuld is volgens haar bewezen. Ze wuift het oordeel van getuige Novozjilova weg als ‘slechts een mening van een expert’. Een van de pakweg twintig aanwezigen wenst Gorinov sterkte aan het eind van de tweede dag. Hij glimlacht: ‘Jullie sterkte, want jullie hebben het net zo moeilijk. Ik kan in mijn situatie tenminste nog spreken.’
‘Al mijn hele leven ben ik een tegenstander van agressie, van geweld, van oorlog,’ begint Gorinov vrijdag na de middag zijn laatste woorden in de rechtbank. ‘Ik had nooit gedacht dat ik zo’n niveau van degradatie van het politieke systeem van mijn land zou meemaken, van zijn buitenlandse politiek, waarbij gewone mensen, burgers, duizenden inmiddels, die opkomen voor de vrede, tegen de oorlog, worden beschuldigd van het belasteren van de strijdkrachten en van het rechtvaardigen van terrorisme, en daarvoor worden berecht.’
Hij spreekt over wat in Rusland geen oorlog genoemd mag worden, over de ‘sinds het eind van de Tweede Wereldoorlog ongekende aantallen slachtoffers, verwoestingen op Europees grondgebied, het lijden van miljoenen mensen’. ‘Daarover kun je niet zwijgen,’ gaat hij verder.
Rechter Vladimirov onderbreekt hem en maant Gorinov zich strikt te houden aan de omstandigheden van zijn zaak, het weerleggen van de aangevoerde bewijzen. Maar Gorinov gaat onverstoord verder. ‘Die bewijzen zijn er niet, dat weet u net zo goed als ik.’
De rechter stopt hem weer en last een pauze in, die Gorinov aangrijpt om zijn tekst voor de aanwezige pers en publiek in zijn geheel voor te lezen. Hij vindt dat hij zelf schuldig is, omdat hij de oorlog niet heeft kunnen voorkomen. Hij vraagt de Oekraïners en ook zijn Russische medeburgers die hebben geleden door de oorlog om vergeving.
De rechter staat hem niet toe zijn laatste woorden in zijn aanwezigheid uit te spreken en gaat snel over tot het vonnis. Drie jaar verzwaard regime, wat betekent dat er bij zijn bestaande straf van bijna zeven jaar nog een jaar wordt opgeteld.
Na de uitspraak haalt Gorinov opnieuw een papier tevoorschijn met dezelfde tekst als twee dagen eerder: ‘Stop met moorden. Laten we de oorlog stoppen.’ Onder applaus wordt hij weggevoerd uit de zaal.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant