Veel ouders vinden het lastig het speentje van hun kind af te pakken, want dat voorwerp brengt vaak onmiddellijk rust. Begrijpelijk, zeggen deze mondexperts: maar je veroordeelt je kind wel tot een smal spenenbekkie, een beugel of een spraakgebrek.
Een bol speentje, een platte, ronde, dunne of dikke: het maakt allemaal niets uit. Na zo'n negen maanden moet het stoppen, zegt Melek Atas tegen NU.nl. Ze is mondhygiënist en schreef een hulpboek voor ouders: Help, mijn kind krijgt tandjes!
Je kind heeft geen keuze, maar moet wel dealen met een te smalle kaak, schots en scheve tanden, eventuele spraakproblemen en later ook kostbare en pijnlijke orthodontistenbehandelingen. "Veel ouders grijpen naar een speen om hun baby te troosten, en dat is ook heel begrijpelijk. Toch is het goed om te weten dat langdurig gebruik van een speen de ontwikkeling van tanden en kaak kan beïnvloeden.
Na ongeveer negen maanden kun je overwegen om de speen langzaam af te bouwen, zegt zij. "Dat kan later spraakproblemen en orthodontische ingrepen voorkomen. Het is een kleine stap die veel betekent voor de toekomst van je kind. Ja, je kind zit stil in de kinderwagen, voor de tv of in het autostoeltje zodat jij rust hebt. Maar een speen is voor een zuigeling en dat is je baby na negen maanden echt niet meer. Een speen is gewoon echt niet oké."
Toch liggen ze in elke supermarkt: speentjes voor 18, 24 of 36 maanden. Dat is een simpel geval van vraag en aanbod, legt preverbaal logopedist en lactatiekundige Maaske Treurniet uit. Maar een speen is een hulpmiddel voor die eerste maanden waarin baby's nog een sterke zuigbehoefte hebben. "Dan heeft een speen bewezen voordelen. Het werkt pijnstillend, kalmerend, troostend, het kan premature baby's helpen aan de borst te leren drinken en er is zelfs een verband aangetoond met het voorkomen van wiegendood."
Maar je baby groeit, het mondje ook en met zes maanden kunnen ze kauwen, speeltjes in hun mond doen en de zuigreflexen nemen af. Een speen die dan steeds op de tong ligt en de kaken uit elkaar duwt, heeft alleen maar nadelen. "De tong hoort bovenin tegen je gehemelte aan te liggen, en de kaken dicht. Zo kan een mooie, brede kaak gaan groeien. Maar als de de tong steeds naar beneden wordt geduwd en de kaak steeds openhangt, zal het gehemelte smaller en hoger gaan groeien."
Een kind ontwikkelt dan een smal bovenkaakje waarin onvoldoende ruimte is voor doorkomende tandjes. "Je herkent zo'n mondje wel als je het ziet. Het bovenkaakje is smal, met een punt naar voren, zoals de boeg van een boot. Dat zou een brede ronde boog moeten zijn. In zo'n smal spenenmondje groeien de tanden en kiezen scheef. Doordat de kaak openhangt en door die lage tongligging, kan een kind ook verkeerd gaan slikken."
Door dat afwijkend slikken wordt de tong steeds tegen de tanden geduwd. Je tong is een sterke spier, zegt Treurniet, en door de kracht van het slikken kunnen de tandjes scheef gaan staan en er kan een gat tussen de tanden ontstaan in het midden, waar de tong een beetje uithangt. "Zo kunnen kinderen eerder gaan slissen. De T, L en S-geluiden maak je dan met de tong naar buiten, in plaats van tegen je gehemelte."
Een slissend kindje klinkt misschien schattig, maar dat is het niet meer als je volwassen bent. Je tong hangt uit je mond en je slist enorm, aldus Treurniet.
Ook voor de tandhygiëne heeft het nadelen, legt Atas uit. "Met zo'n smalle bovenkaak hebben de volwassen tanden minder plek. Ze zullen scheef gaan groeien, waardoor het lastiger is goed te poetsen en ze schoon te houden."
Haal die speen dus zo snel mogelijk uit dat mondje. Dat is niet makkelijk, want de gewenning is na zo'n twee, drie jaar echt enorm. "Zo'n kind kun je dat niet kwalijk nemen", zegt Atas "De speen heeft hem overal doorheen gesleept. Het geeft rust, ontspanning en een fijn gevoel."
Vergelijk het een beetje met roken. Hardnekkige rookverslaafden zijn niet alleen gek op dat sigaretje, maar ook op de momenten die ze koppelen aan roken: bij de koffie, op een feestje, na een zware werkdag. "Zo hoort de speen voor kinderen bij het slaapmomentje, als ze in de auto zitten, als ze gaan wandelen, als ze verdrietig zijn, als ze tv-kijken", vertelt Treurniet. "Dat is alles bij elkaar een heel groot gedeelte van de dag."
Als je het te moeilijk vindt de speen cold turkey weg te doen, verminder dan de momenten. "Stop de speen niet standaard in het mondje bij een autorit", zegt Treurniet. "En als je kind slaapt, haal de speen weg en sluit het mondje."
Kinderen moeten leren kauwen en malen met hun kaken; geef ze dus in plaats van een speen een broodkorst vanaf een maand of zes. Of speeltjes, bijtringen en later stukken wortel of harde rauwkost. "Varieer met hard, zacht, warm, koud. Zo versterk je de mondmotoriek en daag je de kauwspieren uit."
Hoe langer je wacht, hoe meer schade je toebrengt, en hoe lastiger de strijd wordt. "Als ze boven de één jaar zijn, is het al een hardnekkige gewoonte", besluit Atas. "Kinderen van een jaar of drie zijn slim. Ze gaan met je onderhandelen, krijgen driftbuien, zijn ontzettend afhankelijk van dat ding. Haal het speentje weg voor ze één jaar zijn."
Source: Nu.nl algemeen