Wekelijks duikt Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman in een internationaal fenomeen. Deze week: het onvermogen van eurofiele politici het Europese project vleugels te geven, wordt gespiegeld door het onvermogen van eurovijandige politici een spaak in de wielen van het project te steken.
is redacteur van de Volkskrant.
Toekomstig onderzoek zal uitwijzen welke Spaanse politici het meest verantwoordelijk waren voor de catastrofe die volgde op zware regenval in de regio Valencia – het nalatige regionale bestuur van de rechtse PP of de nalatige nationale regering van de socialistische PSOE. Deze maand kostte de nasleep van de ramp Teresa Ribera van de PSOE bijna het vicevoorzitterschap van de Europese Commissie. In het Europarlement opende de fractie van de Europese Volkspartij, met daarin de PP, de aanval op Ribera wegens ‘Valencia’. Op een Europese bühne werd een Spaanse vete uitgevochten, want behalve de PP-leden wist niemand in die fractie wie Ribera was.
Nationale vetes op Europese podia zijn nauwelijks minder oud dan het Europese project zelf. De PP-campagne tegen Ribera was zowel pijnlijk door de potsierlijkheid als de timing ervan: net na de overwinning van Donald Trump.
De noodzaak voor Europese politici om over hun eigen schaduw heen te stappen was nog nooit zo groot, stelden commentatoren na 5 november. De tijd dat de Amerikanen er waren om op terug te vallen is voorbij, de Europeanen kunnen niet langer dralen, ze moeten hun krachten bundelen.
‘Als er ooit een noodzaak was voor een hamiltoniaans moment is het nu’, schreef Diederik Samsom, tot voor kort kabinetschef van de Eurocommissaris van klimaatactie, in zijn column voor deze krant. Daarmee verwees hij naar de eerste Amerikaanse financiënminister Alexander Hamilton, die op een hachelijk moment in 1790 dertien verdeelde staten wist te overtuigen van de noodzaak ‘een eendrachtige economische en politieke koers te gaan varen’.
Luttele dagen na Trumps zege begonnen de hoorzittingen in het Europarlement over de kandidaten voor de nieuwe Europese Commissie en kon iedereen met een ‘nu of nooit-gevoel’ weer kennismaken met het reëel bestaande Europa. Daarin doen ze niet aan ‘nu of nooit-momenten’, daarin doen ze aan knip-en-plakwerk, balanceeroefeningen, compromissen en terugkrabbelen. Hamilton had het in het 1790 makkelijk met dertien nieuwe Amerikaanse staten: je zult maar te maken hebben met 27 natiestaten.
Natiestaten droegen de afgelopen decennia bevoegdheden aan Europa over, maar nauwelijks politieke emoties. In Europese context worden die nog steeds nationaal gericht. Alleen van tegenstanders uit eigen land weten politici precies met wie ze vandoen hebben. Wat op Europees niveau sociaaldemocratisch of christendemocratisch heet, krijgt op nationaal niveau een heel andere invulling. In de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten, de S&D-fractie, zitten sociaaldemocratische partijen uit West-Europa naast voormalig communistische staatspartijen uit Oost-Europa. De ‘christendemocraten’ in de Europese Volkspartij zijn helemaal een bont amalgaam.
Tot vrij recent maakte de partij Fidesz van Viktor Orbán nog deel uit van deze fractie. Dat het zo lang duurde voordat Fidesz werd geroyeerd – een decennium nadat de Hongaarse oppositie alarm had geslagen – kwam doordat fractieleden bovenal bezig waren met hun eigen contreien.
Tegenwoordig maakt Fidesz met onder meer de PVV, de Oostenrijkse FPÖ, de Italiaanse Lega, het Spaanse Vox en de gezanten van Marine Le Pen deel uit van de rechts-radicale Patriotten voor Europa, goed voor 84 van de 720 zetels in het Europarlement. Woensdag stemden die Patriotten tegen de nieuwe Commissie, die ze ‘een farce’ noemen. Veel meer dan dit inzicht delen ze niet en veel meer dan zulke taal uitslaan doen ze ook niet. Die Patriotten verschillen zo mogelijk namelijk nog meer van elkaar dan de christendemocraten en de sociaaldemocraten in het Europarlement. Nog meer dan collega’s zijn ze geobsedeerd door nationale vijanden.
Het onvermogen van eurofiele politici het Europese project vleugels te geven, wordt gespiegeld door het onvermogen van eurovijandige politici een spaak in de wielen van het project te steken. Trumpisten hebben de VS dramatisch snel ontregeld, Europese equivalenten zullen dat in de EU niet voor elkaar krijgen, daarvoor zijn er te veel eigenaardige soorten. Waar de kans op een hamiltoniaans moment nihil is, is de kans op een anti-hamiltoniaans moment dat ook.
In de rubriek Op het tweede gezicht schrijft Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman wekelijks op scherpe en satirische wijze over een buitenlands nieuwsonderwerp. Lees hier het protocol van de Volkskrant.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant