Iemand zei ‘moeras’ en ik dacht: ja, daar zitten we naar te kijken. Naar een moeras. Moeraspolitiek, moerasbeleid. Alles is troebel, je weet niet welke richting je het beste op kan lopen zonder diep weg te zakken want je kunt de bodem niet zien, het is een verraderlijke toestand. En als iemand iets neerlegt – een beleidsvoornemen, een plan, een belofte, een keiharde afspraak, een rechtsstaatverklaring, een ijskast, fatsoen, basale beleefdheid jegens minderheidsgroeperingen in het land – is dat even later verdwenen in de modder. Zelfs met een waadpak en rubberlaarzen aan houden de moeraswandelaars er toch bruine spetters op ongewenste plekken aan over die ze er niet zomaar afgeboend krijgen.
Er is een buitenlandbeleid van een regering die de Westelijke Jordaanoever als door Israël illegaal bezet gebied beschouwt, en die uiteraard gehoor zal geven aan het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof tegen Benjamin Netanyahu, mocht hij voet zetten op Nederlandse bodem. Maar je kijkt even de andere kant op en al dat beleid is half gezonken, lek gestoken, er steekt nog maar een klein hoekje uit boven het modderoppervlak, een driftig watertrappelende en naar adem happende minister ernaast. Want daar staat Geert Wilders, de leider van de grootste coalitiepartij, de man in het hart van deze coalitie, monter plannen te ontvouwen voor een officiële excursie naar de Westoever en een vriendschappelijk bezoek aan de gezochte Israëlische premier.
Er is een landbouwbeleid dat uit veel woorden bestaat, over stikstof en pesticiden en nitraat en mest, en dat een grenzeloos vertrouwen stelt in de zelfregulerende kwaliteiten van de Nederlandse boer – want die zou nooit zomaar illegaal zijn mestoverschot dumpen of meer glyfosaat spuiten dan is toegestaan. Het niet-beleid is vervat in nota’s en documenten, maar als je die op wil pakken grijp je in bubbels moerasgas.
Er is een btw-verhoging op lezen en sporten verankerd in beleid, met de nadrukkelijke belofte dat deze teruggedraaid zal worden vóórdat hij van kracht wordt. Hoe dat moet gebeuren – er moet dan ergens anders 1,1 miljard euro worden gevonden voor de begroting – weet niemand, anders dan dat dit komend voorjaar ‘in samenspraak met partijen in de Kamer’ zal zijn. En maar hopen dat komend voorjaar alle mensen die de afspraak hebben bezegeld nog in functie zijn, niemand onderweg aan geheugenverlies is gaan lijden en er ondertussen geen nieuwe gaten in de rijksbegroting zijn geschoten die de ‘samenspraak met partijen’ ernstig zal bemoeilijken. Beleid met een terugdraaibelofte die gedaan is in wankele tijden door een minister die optreedt namens een coalitie waarvan de deelnemers elkaar wekelijks voor rotte vis uitmaken: het is een moeras op zich.
Deze week betrad Rob Jetten het moeras. Met Henri Bontenbal en Mirjam Bikker en Chris Stoffer glibberde hij op lieslaarzen het drassige gebied in. D66 sloot zich aan bij een aantal onwaarschijnlijke vrienden – drie partijen met christelijke signatuur plus JA21, het vehikel van Joost Eerdmans en zijn achtste politieke partij – die samen onderhandelen met de coalitie, met Wilders, om de bezuinigingen op onderwijs van in totaal 2 miljard euro deels ongedaan te krijgen. Het hele onderwijsveld wordt getroffen door de bezuinigingen, hoog en laag en rijp en groen door elkaar, er zit ondoordachtheid en vermoedelijke rancune bij de bezuinigingsposten, en het vermoeden dringt zich op dat lukraak bedragen zijn weggestreept zonder diepere gedachten over de consequenties.
Schoofs kabinet is de facto een minderheidskabinet, want de coalitie beschikt weliswaar over een overmacht in de Tweede Kamer die geregeld met triomfalisme wordt uitgedragen, maar in de Eerste Kamer komt ze zetels tekort. De vijf oppositiepartijen hadden het onderhandelen kunnen laten en gezamenlijk de onderwijsbegroting en het bijbehorende bezuinigingsbeleid kunnen wegstemmen in de Eerste Kamer. Ze hadden kunnen zeggen: laat de moerasbewoners maar modderworstelen met elkaar, wij houden ons pak schoon, dit sneuvelt vanzelf wel in de Senaat. Maar ze konden het niet laten. Straks zitten ze onder de bruine spetters.
Sheila Sitalsing is podcastpresentator en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant