In de weer opgelaaide discussie over integratie lijkt het vaak te gaan over het gedrag van één groep. Maar het gaat vaak minder over hoe we met elkaar in aanraking komen. "We moeten als samenleving nader tot elkaar komen."
Ongeveer een kwart van de inwoners van Nederland heeft een migratieachtergrond of ouders die in het buitenland zijn geboren. Het gaat om ruim vier miljoen mensen. Hun aandeel neemt al jaren geleidelijk toe en daarmee ook de culturele diversiteit van sommige buurten.
De meeste inwoners van Nederland denken overwegend positief over culturele diversiteit. Dat geldt voor mensen met een migratieachtergrond wel duidelijk sterker dan voor mensen van Nederlandse herkomst, zegt statistiekbureau CBS op basis van de Rapportage Integratie en Samenleving 2024, die eerder deze maand verscheen. Maar voor alle groepen geldt: hoe meer contact met 'de ander', hoe positiever.
Juist mensen met een Nederlandse herkomst hebben weinig contact met mensen van andere bevolkingsgroepen. Dat is meestal geen kwestie van onwil: mensen zonder migratieachtergrond zijn in ons land in de meerderheid. Daardoor komen ze simpelweg minder vaak mensen tegen van buiten hun eigen bevolkingsgroep. Meerdere wetenschappers zeggen wel dat rond integratie juist voor mensen met een Nederlandse herkomst werk aan de winkel is.
Mensen met een Nederlandse herkomst wonen - als enige bevolkingsgroep - vaker dan gemiddeld in weinig diverse buurten. Dat kun je zien in onderstaande grafiek.
Het CBS bevestigt nu het beeld dat verschillende onderzoeken de afgelopen jaren hebben geschetst. Het statistiekbureau voegt daar nu aan toe dat vooral hoger opgeleide of minder religieuze inwoners positiever zijn over culturele diversiteit. Dat lijkt meer een rol te spelen dan de buurt waar ze wonen.
Maar het CBS constateert ook dat diverse wijken wel vaak beter af zijn als het gaat om voorzieningen zoals zorgaanbod, winkels, horeca en onderwijs. Ook dat kan meespelen bij de mate van contact tussen verschillende bevolkingsgroepen.
Het is, kortom, lastig om eenvoudige conclusies te trekken. Mede daarom betreurt socioloog Gregor Walz het in gesprek met NU.nl dat de focus op de zogenoemde negatieve kanten van integratie lijkt te liggen. "Integratie wordt altijd gebruikt als stok om minderheden te slaan."
"Uit ons onderzoek blijkt geen 'buskruit' of verhoogde kans op een explosie wanneer een wijk diverser is", zegt CBS-demograaf Ruben van Gaalen verder. Daarmee bedoelt hij dat meerdere bevolkingsgroepen in één wijk gemiddeld genomen níét tot meer spanningen leiden.
"Hoe meer contact je hebt met mensen van een andere bevolkingsgroep, hoe positiever je over het algemeen daarover gaat denken", legt Van Gaalen uit. "Hier kan ook spelen dat mensen die al wat positiever denken over andere culturen, dat contact ook vaker opzoeken. En hierbij gaat het dus vooral om persoonskenmerken (onderwijs, religiositeit) en minder om buurtkenmerken."
"Enerzijds kan contact met andere herkomstgroepen zorgen voor een positievere blik op diversiteit, maar anderzijds kan een positieve houding mensen ertoe aanzetten om contact te zoeken met andere herkomstgroepen", valt te lezen in de recentste CBS-rapportage over integratie en samenleving.
Al jaren klinkt het vanuit Den Haag dat de integratie of de multiculturele samenleving mislukt is. Het CBS en meerdere experts die NU.nl sprak, constateren op basis van meerdere onderzoeken juist dat het al jaren de goede kant op gaat.
De definitie van integratie is daarbij belangrijk. Als met 'integratie' wordt bedoeld dat alle gewoonten en gebruiken van de grootste bevolkingsgroep worden overgenomen, is het vaak een lastig verhaal.
Deze zogenoemde assimilatie is nu juist níét wat integratie inhoudt, stelt socioloog Walz. Integratie is volgens hem niet wat de één, maar de samenleving als geheel doet.
"Het tegenovergestelde van integratie is desintegratie", legt Walz uit. "In de Van Dale staat dat omschreven als 'het proces van uiteenvallen'. Voor integratie moeten we dus als samenleving nader tot elkaar komen."
Dat geldt volgens de socioloog en mede-eigenaar van onderzoeksbureau Verwonderzoek voor ons allemaal. Niet alleen voor één bevolkingsgroep die zich moet aanpassen aan een vaststaande norm.
Daarom is Walz er voorstander van om ook eens door de bril van sociale samenhang, ongelijkheid of discriminatie naar integratie te kijken. "Dan krijg je misschien een heel ander beeld."
Source: Nu.nl algemeen