Met het staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah boekte de Amerikaanse president Joe Biden op de valreep een diplomatiek succes in het Midden-Oosten. Zijn opvolger Donald Trump wil vrede in Gaza en Oekraïne, maar tegen welke prijs? Wordt 2025 het jaar van de onrechtvaardige vrede?
Het bestand in Libanon is een klein succes voor Joe Biden, gezien het feit dat de verwoestende oorlog in Gaza nog altijd doorgaat. Het is ook een laat succes, na meer dan een jaar vruchteloos aandringen op de-escalatie, waarbij Biden herhaaldelijk door Israël in zijn hemd werd gezet.
In de rozentuin van het Witte Huis presenteerde Biden het bestand in Libanon deze week als een mogelijke opmaat naar een staakt-het-vuren in Gaza en een bredere vrede in het Midden-Oosten, belichaamd door een akkoord tussen Israël en de belangrijke Golfstaat Saoedi-Arabië. In de korte tijd die hem als president nog rest, strijdt hij tegen ‘de klok van de geschiedenis’, schreef The New York Times. ‘Hij wil herinnerd worden als de president die het Midden-Oosten op het pad zette naar een duurzame regeling van langdurige conflicten, niet als iemand die de rotzooi aan zijn opvolger overdroeg’, aldus de krant.
De aarzelende diplomatie van Joe Biden heeft de afgelopen jaren weinig opgeleverd. Donald Trump zal een heel andere aanpak kiezen, in het Midden-Oosten en Oekraïne. Hij wil deals maken door de partijen te bedreigen met de formidabele economische en militaire macht van de Verenigde Staten. Angelsaksische media schreven deze week opvallend optimistisch over deze methode. Trumps ‘transactionele benadering zou verrassingen kunnen bewerkstelligen’, stelde Amerika-correspondent Edward Luce in de Financial Times.
Op het eerste gezicht lijkt er weinig kans dat het bestand in Libanon, als het al standhoudt, tot vrede in Gaza en het Midden-Oosten zal leiden. Zowel Hamas-woordvoerder Sami Abu Zuhri als de Israëlische premier Benjamin Netanyahu liet weten over een bestand in Gaza te willen praten, maar het is onduidelijk wat deze woorden waard zijn. Beide partijen staan lijnrecht tegenover elkaar. Israël wil Hamas totaal vernietigen, Hamas wil overleven en houdt de gijzelaars als enige drukmiddel achter de hand.
Maar Trump zei deze zomer tegen Netanyahu dat Israël zijn winst moet pakken en zijn militaire campagnes moet hebben afgerond als hij op 20 januari aantreedt. Israël heeft Hamas gedecimeerd, en veel valt er niet meer te verwoesten in Gaza. Misschien luistert Netanyahu naar Trump, omdat hij de Amerikaanse president te vriend wil houden.
Ook een akkoord tussen Israël en Saoedi-Arabië lijkt vooralsnog ver weg. De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman zal zo’n deal alleen willen sluiten als Israël ‘een geloofwaardig pad naar de vorming van een Palestijnse staat’ wil bieden, zoals Biden dinsdag zei. De huidige Israëlische regering, met haar extremistische scherpslijpers, wil daar niets van weten.
Maar Trump staat op goede voet met Netanyahu en Bin Salman. Een akkoord met Saoedi-Arabië is in het belang van Israël. Trump kan Israël onder druk zetten om concessies te doen en de Palestijnen iets van een eigen staat te geven. Als Trump deze weg inslaat, kan hij zelfs de Nobelprijs voor de Vrede krijgen, zei de gelauwerde New York Times-columnist Thomas Friedman deze week in een podcast.
Volgens Friedman kan Trump teruggrijpen op zijn eigen ‘vredesplan’ uit 2020, dat voorzag in een geamputeerd en gedemilitariseerd Palestijns staatje onder curatele van Israël. De Palestijnen zouden 70 procent van de Westelijke Jordaanoever krijgen, Israël zou de overige 30 procent mogen annexeren.
De Verenigde Naties en veel Europese landen wezen dit plan destijds af, onder meer omdat de annexatie van een groot deel van de Westelijke Jordaanoever overduidelijk in strijd is met het internationaal recht. Datzelfde geldt voor de Russische bezetting van een deel van Oekraïne.
Maar Trump is niet geïnteresseerd in internationaal recht. Hij kijkt naar de machtsverhoudingen. De agressie van de sterke wordt beloond, de zwakke moet zich schikken in zijn lot. De vrede van Trump zal hoe dan ook een onrechtvaardige vrede zijn, die de kiem van toekomstig geweld kan bevatten. Als de Palestijnen in Gaza geen perspectief krijgen en verder worden vernederd met een ministaatje, zullen zij hun strijd tegen Israël voortzetten. Als Oekraïne aan Rusland wordt uitgeleverd, zal Poetins agressie alleen maar worden aangemoedigd.
Het kan vreselijk misgaan met Donald Trump, schreef Edward Luce in de Financial Times. De man die zichzelf ziet als de grote dealmaker kan rampzalige deals sluiten. Toch klonk in de berichtgeving van afgelopen week een zekere hoop door. ‘Trump zal zeker de vernedering willen vermijden om bekend te staan als de man die Oekraïne verspeelde doordat Poetin hem bij onderhandelingen te slim af was’, schreef The Economist.
De diplomatie van de fatsoenlijke Joe Biden was een mislukking. Misschien levert de harde aanpak van de onethische narcist Donald Trump meer op. En wat is het alternatief? Na jaren van verwoesting en bloedvergieten neemt het verlangen naar vrede toe, zelfs als het een onrechtvaardige vrede is.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant