Het besluit van het Haagse gerechtshof dat Nederland de verkoop aan Israël van reserveonderdelen van het F-35-gevechtsvliegtuig dient te stoppen, mag in stand blijven. Dit advies heeft de advocaat-generaal bij de Hoge Raad vrijdag gegeven.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Het advies aan de hoge rechters is een tegenvaller voor de regering, die in cassatie was gegaan tegen de uitspraak van het hof. De Hoge Raad, die binnenkort uitspraak doet, hoeft het onafhankelijk advies niet over te nemen, maar doet dat doorgaans wel.
Het gerechtshof in Den Haag stelde de ngo’s Oxfam Novib, vredesbeweging Pax en The Rights Forum in februari in het gelijk. Zij waren naar de rechter gestapt om de export vanuit Nederland te verbieden. De organisaties vinden dat er een groot risico bestaat dat het Israëlische leger het internationaal humanitair recht schendt door de inzet van de F-35’s bij de luchtaanvallen in Gaza.
De Haagse rechtbank wees in december vorig jaar in een kort geding hun eis af, maar het gerechtshof stelde de organisaties daarna in het gelijk. Volgens de rechters is er wel degelijk een risico dat Israël met de bombardementen het humanitair oorlogsrecht schendt. Nederland mag daar niet aan meewerken door de levering van onderdelen, oordeelde het hof. Volgens internationale regelingen moet Nederland de uitvoer van militaire goederen stopzetten als er zo’n risico bestaat.
De reserveonderdelen zijn opgeslagen in een logistiek centrum in Woensdrecht. De uitspraak van het hof betekende dat de verkoop van de F-35-onderdelen moest worden beëindigd. De advocaat-generaal oordeelt nu dat het besluit van het gerechtshof in stand mag blijven.
Volgens hem had toenmalig minister Geoffrey van Leeuwen (Ontwikkelingszaken en Buitenlandse Handel) de exportvergunning die in 2016 is verleend voor de F-35-onderdelen opnieuw moeten toetsen vanwege de Gaza-oorlog. De advocaat-generaal concludeert dat het hof ‘terecht heeft geoordeeld dat de minister bij haar besluit om niet in de uitvoervergunning in te grijpen de internationale verplichtingen niet is nagekomen’.
De staat ging in cassatie, omdat het onder meer vond dat de minister na het bloedbad van Hamas in Israël op 7 oktober niet verplicht was tot een nieuwe beoordeling van de exportvergunning. Ook is de regering van mening dat het in zaken van nationale veiligheid en buitenlands beleid een grote beleids-en beoordelingsruimte heeft. Het hof had zich volgens Den Haag als burgerrechter terughoudend moeten opstellen.
De drie organisaties deden meteen na het advies van de advocaat-generaal een beroep op de regering om het verzet tegen het verbod op de levering van de F-35-onderdelen direct te beëindigen. ‘De Nederlandse regering doet er verstandig aan om nú naar het recht te luisteren’, aldus Michiel Servaes, directeur van Oxfam Novib.
Uitvoerend directeur van Pax Rolien Sasse noemt het advies ‘een belangrijke stap’ in de rechtszaak. Volgens de organisaties hebben het advies en eerder al de uitspraak van het hof duidelijk gemaakt dat ‘de medeplichtigheid bij het gruwelijke geweld in Gaza zo snel mogelijk dient te stoppen’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant