De Mexicaanse president Claudia Sheinbaum beleefde haar eerste Trumpiaanse week. Op zijn dreigement volgde dat van haar. En na een ‘geweldig’ telefoongesprek bleek Donald Trump selectief te hebben geluisterd. ‘De VS en Mexico weten niet hoe ze de gedeelde problemen moeten aanpakken.’
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Het telefoongesprek tussen de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum en de aanstaande Amerikaanse president Donald Trump deze woensdag had veel weg van het aloude fluisterspel: een zin gaat de kring rond en verandert langzaam van boodschap. Dit keer echter bestond de kring uit slechts twee mensen.
Ontvanger Trump concludeerde uit de woorden van zender Sheinbaum dat zij ‘migratie door Mexico en richting de VS zal stoppen’. ‘Thank you!!!’, schreef hij op zijn eigen sociale medium Truth Social, ‘de grens gaat dicht’. Hoewel ook Sheinbaum donderdag tijdens haar dagelijkse persconferentie hoog opgaf over het ‘geweldige telefoongesprek’, benadrukte ze tegelijkertijd dat Trump haar niet goed had verstaan.
Wat ze wél had gezegd, was dat de karavaan van ongeveer 1.500 migranten die begin deze week arriveerde in de zuidelijke deelstaat Oaxaca de Amerikaanse grens niet zal bereiken. Daartoe had Mexico inderdaad actie ondernomen: de migranten kregen het aanbod om in kleinere groepjes per bus naar de (iets) noordelijker deelstaten Michoacan en Guerrero te worden gebracht. Een groot deel van de migranten ging schoorvoetend akkoord − en weg was de karavaan.
Het tekent de relatie die zich in rap tempo aan het vormen is tussen de vorige maand aangetreden en de deze maand verkozen president: een van bombast en bokkensprongen. Trump moet weliswaar nog zeven weken wachten tot hij terugkeert in het Witte Huis, maar is al in volle vaart uit de startblokken. Mexico doet zijn best hem bij te benen.
Trumps aankondiging op maandag dat hij noorderbuur Canada en zuiderbuur Mexico een importtarief van 25 procent gaat opleggen zolang zij migratie en drugssmokkel niet aan banden leggen, zette beide landen onmiddellijk in de hoogste stand van verontwaardiging. De volgende dag schreef Sheinbaum een stekelige brief. Als Trump een handelsoorlog wilde, kon hij die krijgen. ‘Op een importtarief zal een importtarief volgen.’
Die stevige toon werd in Mexico met applaus ontvangen: de linkse Sheinbaum wist net als haar voorganger en partijgenoot Andrés Manuel López Obrador (2018-2024) de bullebak Trump van repliek te dienen. Haar economieminister Marcelo Ebrard waarschuwde dat Trump zichzelf in de voet schoot. Niet alleen Mexico zou onder een dergelijk importtarief lijden, het zou ook 400 duizend Amerikanen hun baan kosten, waarschuwde hij.
Een dag later was er alweer toenadering in de vorm van het telefoongesprek. ‘Wonderful’, recenseerde Trump het belletje. ‘Excelente’, zei de Mexicaanse president. Maar kort daarop bleek het uitlekgewicht minimaal.
Sheinbaum had over een hoop zaken gesproken, onder meer over het belang van investeren in sociale programma’s in landen van herkomst. En hoe de VS niet alleen grootafnemer van drugs waren, maar ook − richting Mexico − grootleverancier van wapens. De aanstaande Amerikaanse leider hoorde enkel wat hij wilde horen.
Het gekrakeel verhult dat beide landen niet weten hoe ze de grote gedeelde problemen moeten aanpakken, reageert politicoloog Ana Vanessa Cárdenas, gespecialiseerd in internationale relaties en werkzaam aan de TEC-universiteit van Monterrey. ‘Migratie, drugshandel, wapenhandel. Geen van beide heeft enig bewijs dat het eigen beleid op deze thema’s werkt’, zegt ze via de telefoon.
De pestkop-politiek van Trump lijkt weliswaar effectief. Tijdens zijn vorige termijn dreigde hij al met hoge importtarieven, waarop toenmalig president López Obrador meer militairen naar de grens stuurde. Maar het strengere migratiebeleid dat Mexico sindsdien heeft opgetuigd, leidde niet tot minder migratie.
Alleen in het laatste jaar, toen Mexico het aantal binnenlandse aanhoudingen verdubbelde ten opzichte van een jaar eerder, daalde het aantal migranten dat de noordgrens bereikte. De hardere aanpak leidde vooral tot meer misstanden. Zo kwamen in maart vorig jaar veertig migranten om toen in grensstad Ciudad Juárez een ‘verwerkingscentrum’ van de immigratiedienst afbrandde. Het personeel stak amper een vinger uit om de opgesloten mensen te redden.
Omdat de autoriteiten actief jagen op doorreizigers, proberen migranten vaker uit het zicht van de staat te blijven. Geregeld komen migranten om in de laadruimten van vrachtwagens of worden ze vermoord omdat ze in handen vallen van smokkelaars en kartels. ‘Het Mexicaanse migratiebeleid is minstens zo inhumaan als het Amerikaanse’, stelt politicoloog Cárdenas.
Eén tip van Sheinbaum leek wel tot Trump te zijn doorgedrongen: Mexicanen zouden minder kwetsbaar zijn voor de dodelijke synthetische drug fentanyl, omdat de overheid hen waarschuwt voor de gevaren. Na het telefoontje kondigde Trump een grootschalige bewustwordingscampagne aan. ‘Miljoenen levens worden nodeloos vernietigd’, schreef hij op Truth Social. ‘Na deze campagne zal iedereen weten hoe verschrikkelijk deze drug is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant