Nationaal Heksenmonument wil eerherstel voor de slachtoffers van heksenvervolgingen in het verleden. Ook ziet de stichting elementen daarvan terug in hedendaagse vrouwenhaat, femicide en complot- en zondebokdenken.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Zuid-Nederland.
De Limburgse bisschopsstad Roermond krijgt een nationaal heksenmonument. Dat heeft het bestuur van de Stichting Nationaal Heksenmonument besloten en donderdag bekendgemaakt. Andere kandidaten waren Montferland in Gelderland en Oudewater in Utrecht.
Lokale werkgroepen uit de drie gemeenten, met elk een eigen geschiedenis op het gebied van heksenvervolging, presenteerden in september hun plannen voor een monument. Bij de uitverkiezing is onder meer gekeken naar de hoeveelheid slachtoffers, de bereikbaarheid met het openbaar vervoer, en de educatieplannen voor scholen en groepen. ‘Roermond scoorde op de meeste punten het hoogste’, aldus de stichting in een persbericht.
Zo zijn nergens in Nederland zoveel heksen omgebracht als in de Limburgse stad (en omgeving). Op de website van de stichting staat dat in Roermond 89 (geregistreerde) executies van heksen hebben plaatsgevonden, gevolgd door de Groninger Ommelanden (32) en Horn/Haelen (27). Maar volgens een woordvoerder bestaat er onduidelijkheid over die cijfers.
In Roermond heeft ook de grootste procesreeks van Nederland plaatsgevonden. In 1613/1614 zijn volgens de stichting binnen een paar maanden tijd tientallen mensen levend verbrand. Onder druk van de martelingen en manipulatieve verhoormethoden noemden mensen namen van anderen. ‘Dit bracht een ongekende kettingreactie teweeg’, aldus de stichting.
Oudewater was vooral kandidaat omdat het museum de Heksenwaag herbergt. De waag was ten tijde van de heksenvervolgingen de enige plek in Europa waar je aan een geldig ‘niet-heks-bewijs’ kon komen. Dat gebeurde onder meer door weging op een weegschaal.
In ’s-Heerenberg (gemeente Montferland) is Mechteld ten Ham in 1605 levend verbrand. Zij had zelf om een rechtszaak gevraagd, omdat ze ervan overtuigd was dat haar naam dan gezuiverd kon worden.
De stichting Nationaal Heksenmonument werd vorig jaar opgericht met als doel een fysiek monument in de publieke ruimte te realiseren ter nagedachtenis aan hen die eeuwen geleden op het grondgebied van het huidige Nederland als heks zijn aangewezen, gemarteld, veroordeeld en ter dood gebracht.
In het bestuur zit onder meer auteur en zelfverklaard ‘moderne heks’ Susan Smit. In juni vonden in Amsterdam en twintig andere plekken waar heksenverbrandingen hebben plaatsgevonden al herdenkingsmanifestaties plaats.
‘Het nationaal monument moet enerzijds bijdragen aan eerherstel voor de slachtoffers van heksenvervolging’, stelt de stichting. ‘Anderzijds moet het bewustwording creëren en educatie faciliteren rondom de heksenvervolgingen en hun culturele erfenis. Aspecten van de heksenvervolging van weleer zijn terug te zien in hedendaagse vrouwenhaat, femicide en complot- en zondebokdenken.’
Volgens de Limburgse omroep L1 heeft een kunstenaar al een ontwerp gemaakt voor het monument in Roermond: een cirkel van vijf vrouwen die weten dat ze op de brandstapel gaan. De beoogde plek is naast de Rattentoren, voorheen Heksentoren genaamd, die ooit in gebruik was als gevangenis voor vrouwen die ervan beschuldigd werden heks te zijn. Maar of het ontwerp daadwerkelijk wordt gerealiseerd, staat nog niet vast.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant