Rijscholen balen van de nog altijd aanhoudende lange wachttijden voor examens en het gegoochel met cijfers daarover. Dat het CBR hen ondertussen de zwartepiet toespeelt, schiet ze helemaal in het verkeerde keelgat. De Tweede Kamer debatteert donderdag over de problematiek.
Vorige week had Ramzy Othman, rij-instructeur en vicevoorzitter van de Vereniging voor Rijscholen en Rij-instructeurs (VRRI), een afspraak met de nieuwe minister van Infrastructuur en Waterstaat. Met de wachttijden voor rijexamens gaat het de goede kant op, had Barry Madlener (PVV) gehoord van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). Othman: ‘Ik heb er nu spijt van dat ik de minister niet meteen op mijn telefoon heb laten meekijken in het CBR-reserveringssysteem. Dan was hij geschrokken.’
In Noord-Holland kan Othman pas praktijkexamens inplannen voor mei 2025. ‘Over een halfjaar!’ Wachttijden kunnen verschillen tussen regio’s, weet hij. ‘Maar gemiddeld acht weken, zoals CBR beweert? Dat is echt onzin.’
Donderdag debatteert de Tweede Kamer over de situatie bij het CBR. Voorafgaand stelde Madlener het parlement gerust: de wachttijden voor rijexamens zijn teruggedrongen van 22 weken naar – volgens CBR-maatstaven – gemiddeld zeven weken, het in 2021 afgesproken streefniveau.
Maar in dat beeld herkennen weinig rijschoolhouders zich. Brahim Hni, instructeur en mede-eigenaar van rijschool Amsterdamse Verkeersopleidingen, laat screenshots zien van pogingen om een praktijkexamen in te plannen voor een kandidaat. Of hij nu uitwijkt naar Leiden, Emmeloord, Almelo of Assen: in het CBR-reserveringssysteem is overal pas in mei 2025 plek.
‘Slechts sporadisch komt er eerder een moment vrij, bijvoorbeeld als een examinator zaterdags wil overwerken. Dat is mooi, maar een druppel op een gloeiende plaat.’
Het CBR stelt de gemiddelde reserveringstermijn te berekenen op basis van ‘de eerstvolgende week waar nog minimaal 5 procent van de examenplekken te reserveren is’. ‘Vrijwel dagelijks en op meer momenten per dag geven we nieuwe examens vrij. De ene dag kan er al een plekje over vier weken worden gereserveerd, de volgende dag kan dat zo maar pas over vijftien weken zijn’, laat een woordvoerder desgevraagd weten.
Een vreemde manier van het ‘gemiddelde’ presenteren, vindt Jaap van der Sanden, rij-instructeur in Nijmegen. ‘Want wij moeten leerlingen en hun ouders uitleggen waarom zij zes maanden moeten wachten.’
Het ministerie van I en W wil samen met het CBR bekijken ‘of de gemiddelde wachttijd in de toekomst anders kan worden berekend, zodat dat cijfer beter aansluit op de beleving van de rijscholen’, aldus de woordvoerder.
Hoewel Madlener vindt dat het de goede kant op gaat, wijst hij tegelijkertijd wel met een beschuldigende vinger richting de rijscholen. De wachttijden zijn volgens hem mede zo lang vanwege het lage slagingspercentage (nu 49 procent).
Van de circa 6.500 rijscholen hebben er bijna 1.200 een slagingspercentage lager dan 30 procent. Per jaar worden er ongeveer 2.500 examens afgebroken omdat de kandidaat onveilig rijdt (op een totaal van 420 duizend). ‘Ondanks het verzoek van het CBR aan de branche om leerlingen pas op examen te laten komen als zij ook echt examengereed zijn, ziet het CBR nauwelijks een stijging van het slagingspercentage’, aldus de minister.
Die woorden van de minister schieten bij veel rijscholen helemaal in het verkeerde keelgat. ‘Het CBR heeft de capaciteit nog steeds niet op orde, en vervolgens krijgen wij de schuld’, zegt Brahim Hni verontwaardigd. ‘Laat ons gewoon rijles geven, en het CBR wat vaker in de spiegel kijken.’
Dat de minister wijst op de tekortschietende kwaliteit van een deel van de rijinstructeurs, is volgens hem een afleidingsmanoeuvre. ‘Cowboys zijn er zeker, en die zijn ons ook een doorn in het oog.’ Maar, stelt hij: het slagingspercentage ligt al twintig jaar rond de 50 procent. ‘Dat is dus geen verklaring voor de lange wachttijden.’
Het CBR heeft 180 extra examinatoren opgeleid. Omdat er ook verloop is, is het aantal examinatoren volgens de instantie netto met 66 toegenomen tot 640. ‘Daar zijn we trots op.’ Maar, zegt Brahim Nhi: ‘Als je daarmee de capaciteit niet inloopt, moet je je afvragen of je er niet te weinig hebt opgeleid.’
Saillant detail: als Tweede Kamerlid was Madlener zelf een luis in de pels voor het CBR. De wachttijden bij het instituut noemde hij ‘veel te lang’. Nog tijdens de coronacrisis diende hij een motie in om de wachttijd terug te brengen naar vier weken. ‘Laten we het ambitieniveau iets verhogen’, aldus Madlener destijds.
Problemen bij het CBR zijn er al langer. Vijf jaar geleden kampte de instantie vanwege ict-problemen met lange wachttijden bij het verstrekken van gezondheidsverklaringen aan ouderen. Het CBR kwam daardoor onder verscherpt toezicht. In 2019 werd voormalig D66-voorman Alexander Pechtold aangesteld als directeur, om orde op zaken te stellen.
Nog steeds wijst het CBR op de door coronalockdowns opgelopen achterstand. Maar dat gaat er bij rijinstructeurs moeilijk in. ‘Wij hebben ook stilgestaan’, zegt instructeur Van der Sanden.
Juist de lange wachttijden ondermijnen volgens hem de slagingskans. ‘Eigenlijk moet je na een proefles al een praktijkexamen boeken, zo lang duurt het. Maar het is heel moeilijk in te schatten hoe een leerling zich ontwikkelt.’ Leerlingen die klaar zijn om af te rijden maar nog weken op hun examen moeten wachten, stoppen uit financiële overwegingen soms tijdelijk met lessen. ‘Terwijl autorijden iets is dat je moet blijven oefenen.’
Bovendien is het CBR-systeem niet flexibel, zegt Ramzy Othman van brancheorganisatie VRRI. Het is lastig wisselen als blijkt dat een kandidaat nog niet aan afrijden toe is. Daarom gaan onnodig veel examens niet door.
Het CBR vindt de kritiek op zwakke rijscholen nog steeds ‘meer dan terecht’, zegt een woordvoerder. ‘De branche heeft ook een verantwoordelijkheid. Beter opgeleide kandidaten zouden bijdragen aan het terugdringen van de reserveringstermijnen. Stel je voor dat bij het afzwemmen de helft van de kinderen dreigt te verdrinken. Dat zou niemand accepteren.’
Opmerkelijk: meerdere rij-instructeurs willen hun ervaringen alleen anoniem delen, om hun relatie met het CBR niet te schaden. Ramzy Othman pleit namens brancheorganisatie VRRI voor een onafhankelijke toezichthouder in de rijschoolsector. Een commissie onder leiding van Emile Roemer adviseerde dat in 2021 al. ‘Maar daarvoor is volgens de minister geen geld. Nu keurt de slager zijn eigen vlees: klachten over het CBR moet je indienen bij het CBR.’
Journalistieke tip? Een misstand die u wilt aankaarten? Mail naar tips@volkskrant.nl.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant